Lange en vage rede van premier Abe stelt teleur

Hoogleraar: Hij wil niet echt excuses maken voor oorlogsverleden Japan

Premier Shinzo Abe stelde gisteren velen teleur met zijn langverwachte rede in het parlement over Japans oorlogsverleden. Vandaag is het 70 jaar geleden dat keizer Hirohito capituleerde. Abe's toespraak was relatief lang, maar hij hield het bij vage bewoordingen. Zo had hij het over 'vrouwen wier eer was beschadigd'. Dat kan net zo goed op Japanse vrouwen slaan als op de 200.000 seksslavinnen in de bordelen van het keizerlijke leger.

"Wij hebben in ons hart het lijden van onze buren gegraveerd", zei Abe ook. Ongeloofwaardig, gezien de al decennia woekerende strijd over wat er in de schoolboeken over de Tweede Wereldoorlog mag komen. De agressie van Japan mag daarin van de overheid amper beschreven worden, waardoor generaties scholieren onwetend over hun verleden zijn opgegroeid.

"Eigenlijk wil Abe helemaal geen excuses maken", reageert hoogleraar Japanse geschiedenis Tessa Morris-Suzuki van de Australische Nationale Universiteit vanuit Canberra telefonisch op de rede.

"Maar dat kan hij natuurlijk niet maken. Er is grote druk vanuit Washington uitgeoefend om de woorden agressie en sorry wel te gebruiken." Het was een problematische toespraak, concludeert de hoogleraar, waarin Abe in feite probeert de baanbrekende rede van de socialistische premier Murayama om te buigen. Murayama ging in 1995 als eerste welgemeend door de knieën en zijn toespraak werd een ijkpunt.

Recent heeft Abe een groep door de regering benoemde historici een rapport laten schrijven over Japan. Dat eindigt met het even zo vage 'luister naar de stem van de geschiedenis'. "Typerend is dat het rapport slechts kort ingaat op de Tweede Wereldoorlog. En dan ook nog in de context van rivaliteit tussen grootmachten. Japan werd in die visie als het ware gedwongen te militariseren", zegt Morris-Suzuki. Velen hebben geleden in die tijd, laat ons nu vooruit kijken, aldus revisionisten.

Tachtig procent van de Japanners is na de oorlog geboren, zei Abe gisteren: "Zij en de komende generaties moeten niet voorbestemd zijn zich te verontschuldigen". Hoe kan het toch dat zoveel Japanners het pacifisme van hun grondwet hoog willen houden, maar politici altijd moeite hebben met een handreiking voor de oorlogsagressie en de koloniale bezetting van Korea (1910-1945)? "Er is een kleine rechtse groep die succesvol lobbyt om de geschiedenis te herzien en die veel macht heeft in regeringskringen", verklaart de hoogleraar.

Onder Abe komt er in Japan een wet die het leger toestaat internationaal op te treden. Elk modern land heeft immers een leger? Morris-Suzuki: "Die normalisering versterkt het rechtse verhaal waarbij zelfverdediging expansie rechtvaardigt, zoals vorige eeuw ook gebeurde." Natuurlijk moet Japan mee kunnen doen aan VN-vredesmissies. "Maar dat staat er niet in. De tekst is met opzet zo vaag, dat Abe er alle kanten mee op kan. Samen met het gebrek aan historisch besef van de Japanse leiders is dat heel zorgwekkend."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden