Lange arm Ankara is zichtbaar geworden

pasinname | ANALYSE | De ramen gaan niet meer in bij Nederlandse gülenisten. Maar de dreiging vanuit Turkse overheid is enorm.

De bekladde muren zijn schoon, de kapotte ramen vervangen. Ook de Turkse vlaggen die de weken na de couppoging van 15 juli nog veelvuldig te zien waren in sommige stadswijken, zijn opgeborgen. Maar de verdeeldheid in de Turkse gemeenschap is groter dan ooit.

Het regime van president Erdogan blijft aanhangers van islamgeleerde Fethullah Gülen, die door de Turkse regering als brein achter de coup wordt gezien, ook in het buitenland intimideren. Turkse paspoorten van vermeende gülenisten worden in het consulaat in Rotterdam in beslag genomen. Bovendien circuleert op internet een lijst met gezochte terroristen, van de Koerdische PKK, IS en FETÖ, de afkorting die Turkije gebruikt voor de 'Gülenistische Terreurorganisatie'. Op die lijst staat een Nederlandse Gülengeestelijke, er is vierhonderdduizend euro uitgeloofd voor degene die weet waar hij is.

Wie sympathie heeft voor de in ballingschap levende Gülen, is niet alleen bekend bij de Turkse gemeenschap in Nederland, inmiddels óók bij de regering in Ankara. De Turkse overheid is onderzoeken gestart tegen vermeende gülenisten. Van deze 'voortvluchtigen' worden de paspoorten ingenomen. Zij moeten naar Turkije om hun onschuld voor de rechter te bewijzen, waarna ze een nieuw paspoort kunnen krijgen.

Het gaat een stap verder dan de openlijke intimidatie, direct na de coup. Vermeende gülensympathisanten werden bedreigd door fanatieke Erdogan-aanhangers, verenigingen van gülenisten werden belaagd. Op sociale media werd opgeroepen gülen-aanhangers aan te geven in Turkije. Nadat daar ophef over ontstond, riepen imams van Diyanetmoskeeën op geen geweld te gebruiken. Diyanet, het presidium van geloofszaken in Turkije, werd opgericht als neutraal instituut, onder Erdogan is het een politiek instrument geworden.

De vorige voorzitter van Diyanet in Nederland, Yusuf Acar, kwam in december in opspraak. Hij zou namen van Nederlandse gülenisten hebben doorgespeeld aan Ankara. Turkije trok hem onmiddellijk terug.

Ooit waren Erdogan en Gülen bondgenoten, verbonden door een islamitische kijk op de samenleving. Decennialang verwierf de gülenbeweging invloed in de rechtelijke macht in Turkije. De twee raakten in 2013 in conflict toen Justitie Erdogan-getrouwen begon aan te klagen wegens corruptie.

Erdogan is een zuivering begonnen van de ambtenarij, wetenschap en journalistiek. Nederlandse gülensympathisanten kregen te horen dat zij niet langer welkom zijn in de moskee, jarenlange vriendschappen zijn bekoeld. Trouw sprak gülensympathisanten wier bedrijven werden geboycot, met financiële nood tot gevolg. Sommigen zagen zich genoodzaakt openlijk afstand te nemen van Gülen, om hun zaak te redden en verstoting uit de familie te voorkomen.

Tekenend zijn de dialoogavonden, die vorige maand in Rotterdam werden georganiseerd door Turkse stichtingen en moskeeën. Veel van die verenigingen hadden direct na de coup een uitnodiging van burgemeester Aboutaleb afgeslagen, omdat zij niet met 'terroristen' aan tafel wilden. Op de avonden waren geen Koerden, Alevieten en gülenisten. Die laatste groep zei dat ze niet welkom waren, maar ook niet dúrfden deel te nemen. Wat als je erkent dat je gülenist bent, dit opgenomen wordt en het op het internet verschijnt?

De ingenomen paspoorten en de prijs op het hoofd van de prominente gülenist tonen aan dat die angst niet ongegrond was. Niet eerder was zichtbaar hoe groot de invloed van Ankara in Nederland is.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden