Lang zal die muis leven! Wij straks ook?

verouderen | Rotterdamse onderzoekers hebben een knappe manier gevonden om muizen jonger te laten worden. Hoe lang duurt het voor mensen profiteren?

De muizen in het lab van het Erasmus Medisch Centrum worden niet ouder, maar jonger. Dat gebeurt ook wel in andere labs op de wereld, maar de manier waarop de Rotterdamse onderzoekers dat voor elkaar hebben gekregen wekt bewondering in het veld.

De Rotterdamse onderzoekers, geleid door bioloog Peter de Keizer, zagen hun muizen - die oud waren, kaal en de dagen moe - weer rondrennen als jonge diertjes, met goed werkende organen en een volle vacht. En dat na toediening van een stofje waarmee wordt voorkomen dat twee specifieke eiwitten aan elkaar gaan plakken. Het leidde her en der al tot krantekoppen waarin het levenselixer was gevonden, de bron van eeuwig leven. Maar dat staat nog te bezien. En bovendien is dat niet het belangrijkste doel van onderzoekers als De Keizer.

Belangrijkste doel is gezónder oud worden, niet zozeer langer leven. Op moleculair niveau, in de cellen van het lichaam, liggen veroudering en wildgroei dicht bij elkaar. Onderzoek naar het afremmen of keren van verouderingsprocessen is vaak relevant voor de ontwikkeling van kankertherapieën.

De Rotterdamse onderzoekers publiceerden hun bevindingen gisteren in vakblad Cell. Diezelfde dag verscheen in een ander vakblad, Science, een studie van onderzoekers aan het medisch centrum van Harvard in de VS waarin eveneens de veroudering van muizen werd gekeerd. En een paar maanden geleden maakten onderzoekers van het Salk Instituut in Californië melding van verjongde muizen, toen weer in Cell.

En dat zijn nog maar drie voorbeelden in een groot en bloeiend wetenschapsgebied. Jonger wordende muizen sieren inmiddels regelmatig de pagina's, ook van deze krant. Er worden dan ook spectaculaire resultaten geboekt, en in deze drie voorbeelden met heel verschillende technieken.

De onderzoekers in Californië waren erin geslaagd lichaamscellen van muizen terug te programmeren naar hun juveniele staat. Jonge cellen hebben veel talenten, maar eenmaal uitgegroeid tot huid- of haarcel, raken ze die flexibiliteit kwijt en worden ze stram. Dit verouderingsproces is omkeerbaar, lieten de onderzoekers zien. Het lichaamsweefsel van hun muizen werd weer jong. De methode is echter spelen met vuur, want herprogrammeren van cellen kan gemakkelijk leiden tot wildgroei en dus kanker.

De onderzoekers van Harvard richtten zich op een heel andere eigenschap van levende cellen, namelijk hun vermogen om schade te herstellen. DNA, het erfelijk materiaal van de cel, staat voortdurend bloot aan schadelijke invloeden. Cellen hebben middelen om krassen en deuken in hun DNA te repareren. Maar dat vermogen neemt met de jaren af. De Amerikaanse onderzoekers gaan nu klinische studies doen met een stof die in hun onderzoek bij muizen dat vermogen weer kracht bleek te geven.

Het team wordt geleid door David Sinclair, die enkele jaren geleden in het nieuws kwam met de vinding dat die DNA-reparatie versterkt wordt door rode wijn. Sinclair zegt nu een stof in handen te hebben die nog veel beter werkt dan een glas wijn.

De Rotterdamse methode is misschien wel de charmantste, omdat die heel precies ingrijpt op een belangrijke oorzaak van veroudering, namelijk afgedankte cellen van het lichaam zelf. Cellen die zijn beschadigd en zichzelf niet meer kunnen repareren, maken een eind aan hun leven of ze gaan in permanente rust. Die laatste optie speelt een belangrijke rol, bijvoorbeeld bij de genezing van wonden. Maar die cellen in ruste stoten ook stoffen uit die andere cellen schaden en zijn daarmee een motor van veroudering.

In verscheidene klinieken in de wereld worden inmiddels al medicijnen getest om die cellen in ruste op te ruimen. Maar die medicijnen kunnen als bijwerking ook gezonde cellen raken.

De Rotterdammers gingen na wat die niet meer functionerende cellen ervan weerhoudt te sterven en in plaats daarvan in ruste te gaan. Dat bleek de koppeling te zijn van twee heel specifieke eiwitten. In Rotterdam werd een stof gevonden die die koppeling verhindert en daarmee de cellen in ruste doet kiezen voor de dood, zonder gezonde cellen een haar te krenken.

Ze moeten nog veel onderzoek doen om te zien of er werkelijk geen bijwerkingen zijn, en of het middel veilig kan worden toegepast op mensen. Mocht dat het geval zijn, dan zal het eerst worden ingezet bij patiënten met bepaalde, agressieve vormen van kanker, en pas daarna mogelijk als remedie voor ouderdomskwalen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden