Landschapsschilder van formaat en meester van het Hollandse licht

Niemand weet hoe de Dordtse schilder Aelbert Cuyp eruitzag, want er bestaat geen portret of afbeelding van hem. Dat is opmerkelijk, want de landschapsschilder kwam uit een kunstenaarsgeslacht. Niet alleen zijn vader schilderde, ook zijn opa en oom waren geen onverdienstelijke kunstschilders, al haalden ze bij lange na niet het niveau van de wereldberoemde Aelbert. Wat nog de meeste verbazing wekt is dat ook zijn eigen vader, Jacob Gerritsz. Cuyp, een echte portretschilder die tal van welgestelde ingezetenen van Dordrecht heeft geportretteerd, voorzover bekend zijn zoon nooit heeft geschilderd.

Het blijft gissen, zegt conservator Sander Paarlberg van het Dordrechts Museum, waarom Aelbert Cuyp nooit een ’gezicht’ heeft gekregen. En dat terwijl bij leven zijn werk al in honderdvoud naar Engeland werd verscheept om uiteindelijk vooral in de Amerikaanse musea terecht te komen. Aelbert Cuyp is niet van het kaliber van Rembrandt, maar wordt wel gezien als een landschapsschilder van wereldformaat. De meester van het Hollandse licht wordt hij wel genoemd.

Aelbert Jacobszoon Cuyp (1620-1691) werd geboren in Dordrecht, de stad waarmee hij zijn hele leven verweven was en waar hij ook ligt begraven, in de Augustijnenkerk. Hij was het enige kind van Jacob Cuyp en kreeg van hem schilderlessen. Op 38-jarige leeftijd trouwde hij met de rijke weduwe Cornelia Boschman en was hij voor zijn inkomen niet langer afhankelijk van de schilderkunst.

Aelbert Cuyp ontwikkelde na 1650 zijn eigen stijl als landschapsschilder. Zijn landschappen baden vaak in een zonnig, mediterraan licht, hoewel hij Dordrecht zelden verliet en nooit in Italië is geweest. Maar zijn beroemdheid ontleent hij vooral aan zijn groots opgezette riviergezichten, waarbij ook weer de manier waarop hij het (zon)licht weergeeft, de aandacht trekt. Het licht in deze schilderijen is een eigenaardig waas en wordt wel het ’gouden licht’ genoemd: een samensmelting van groene, grijze en lichtbruine kleuren. De oevers worden veelal bevolkt door boeren en ruiters, in zuivere kleuren geschilderd, waardoor een opvallend contrast ontstaat met de kleurtonen van het landschap. Veel van zijn werk bevindt zich in Britse collecties, maar ook het Dordrechts Museum en Rijksmuseum hebben een aantal topstukken van zijn hand.

Hoewel hij wordt gezien als de belangrijkste schilder van de Dordtse School was er in deze stad nooit een monument voor hem opgericht, alleen een deel van de Singel is naar hem vernoemd. Bij Aelbert Cuyp denken veel mensen waarschijnlijk ook niet aan Dordrecht, maar aan Amsterdam met zijn beroemde Albert Cuypmarkt. Maar als we beeldhouwer Maria Roosen mogen geloven, gaat dat veranderen. Haar standbeeld van Cuyp heeft alles in zich, zegt ze, om uit te groeien tot het nieuwe symbool van Dordrecht als de echte Aelbert Cuyp-stad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden