Landroof liever aanpakken in Afrika zelf

Om aandacht te vragen voor de constante schending van hun landrechten beklimmen Afrikaanse vrouwen morgen de Kilimanjaro. Ze krijgen ook steun vanuit Nederland.

Het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag overweegt gevallen van landroof te gaan vervolgen, rapporteerde Trouw al (20 september). Op zich een lofwaardig initiatief, omdat uit onderzoek blijkt dat de afgelopen jaren zo'n 80 miljoen hectare land mogelijk is geroofd. Toch zal het ICC niet slagen.

De meeste landroof vindt plaats in Afrika, en de Afrikaanse Unie (AU) wil niks met het ICC te maken hebben. Bovendien zijn de contracten waarbij regeringen grond verkopen aan buitenlandse ondernemingen, vaak legaal. Afrikaanse machthebbers hebben bij de onafhankelijkheid van hun landen in de grondwet vastgelegd dat alle grond toebehoort aan de staat. Lokale grondgebruikers, vroeger gewoon eigenaren, hebben nu hoogstens een niet wettelijk geregeld gebruiksrecht. Wil een regering een miljoen hectare verkopen dan hebben zij niets in te brengen.

Sterker nog, omdat er meestal geen kadaster is, weten die regeringen vaak niet eens wie er in het verkochte gebied wonen en hun brood verdienen. Dit deugt natuurlijk niet. Lokale grondgebruikers hebben ook rechten, hoewel regeringen daar niks van willen weten.

Beter lijkt het om landroof aan de kaak te stellen via regionale gerechtshoven voor mensenrechten, zoals het Afrikaanse Hof voor de rechten van de mens. Overigens ook geen makkelijke route: de AU heeft namelijk in artikel 34 (lid 6) van het protocol van het Hof bepaald dat individuele klachten zoals over landroof, slechts in behandeling worden genomen als het gedaagde land dat Hof erkent in de kwestie. Daar hebben de Afrikaanse leiders niet zo'n zin in. Resultaat: nog nooit kwam een landroofkwestie voor het Hof.

Wat een verschil met het Europese Hof waar elk individu een zaak kan aanspannen. Het behandelde inmiddels ruim 3000 landkwesties. Wordt dit ook mogelijk in Afrika, dan krijgt men het druk. Het enige dat gebeuren moet is de afschaffing van artikel 34 (6). Maakt dat kans? De AU stelt dat Afrika zelf misstanden kan berechten. De veroordeling tot levenslang van oud-dictator Habré van Tsjaad door een hof in Senegal is een goed begin. De tijd lijkt gunstig. Een beetje druk door de ministers Koenders en Ploumen kan geen kwaad.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden