Coronavirus

Landen bevrijden gevangenen om coronavirus, maar critici blijven achter tralies

Een gevangenisopstand begin maart in Milaan.Beeld Photo News

Overal ter wereld laten overheden gevangenen vrij om het risico op coronabesmettingen te verkleinen. Maar politieke gevangenen blijven achter de tralies, tot woede van mensenrechtenorganisaties.

Bijna een derde van de Turkse gevangenispopulatie komt binnenkort vrij, als het aan de Turkse regering ligt. Het parlement werkt aan een wet die 90.000 van de 300.000 gevangenen uit hun cel zou ontslaan. Met de (tijdelijke) vrijlating hoopt de Turkse overheid de verspreiding van het coronavirus in gevangenissen te bestrijden: de cellen zijn vol en besmetting kan voor de vaak al verzwakte gevangenen levensgevaarlijk zijn. 

Turkije staat met zijn plannen niet alleen. De afgelopen weken besloten veel landen een deel van hun gevangenen vrij te laten, om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Degenen die worden vrijgelaten, dragen volgens de verantwoordelijke overheden meestal een laag risico met zich mee - moordenaars en verkrachters blijven achter de tralies. Zo haalt Indonesië gevangenen alleen uit de cel als ze jonger zijn dan 18, of als ze twee derde van hun straf hebben uitgezeten. En Afghanistan laat alleen mensen vrij die ziek zijn, minderjarig, of juist ouder dan 55.

Gevaarlijker dan echter criminelen

Maar politieke gevangenen vallen in veel repressieve landen buiten de vrijlatingsmaatregel, tot woede van mensenrechtenorganisaties: in Turkije blijven kritische journalisten, mensenrechtenactivisten en academici die om politieke redenen vastzitten in de cel. “Machthebbers in landen als Iran, Turkije of Colombia zien zulke politieke gevangenen als gevaarlijker dan ‘echte’ criminelen”, vertelt Elke Kuijper van Amnesty International. “Daarom worden ze niet vrijgelaten.”

Vooral in het Midden-Oosten speelt het probleem. Zo bevrijdde het oliestaatje Bahrein zo’n 1500 gevangenen, onder wie zwangere vrouwen. Maar kritische journalisten en mensenrechtenactivisten blijven vastzitten, ondanks dat zij volgens mensenrechtenorganisaties ook vaak oud of ziek zijn. Besmetting met het coronavirus zou mogelijk een doodvonnis betekenen. Iran liet de afgelopen tijd 65.0000 gedetineerden vrij, onder wie ook politieke gevangenen. Maar een groot deel van de kritische activisten en journalisten blijft ook daar vastzitten, zegt Kuijper. 

Fysiek protesteren voor de vrijlating van de politiek gevangenen is in veel landen intussen niet mogelijk, vanwege de lockdown en de strenge antiprotestmaatregelen die veel autoritaire regimes invoerden vanwege het virus. In Egypte, waar de hashtag #releasetheprisoners trending is, arresteerde de politie vorige maand vier Egyptische vrouwen die protesteerden voor de vrijlating van politieke gevangenen. 

Campagne gericht op Iran en Turkije

Wereldwijd eisen mensenrechtenorganisaties nu dat politieke gevangenen per direct uit hun cel gelaten worden. “We maken ons sowieso al zorgen over gevangenissen in coronatijd”, vertelt Kuijper. “In veel landen zijn ze overbevolkt, zitten gevangenen dicht op elkaar en is de kans op besmetting hoog. Maar om gewetensgevangenen, zoals Amnesty ze noemt, maken wij ons extra zorgen. Het feit dat je kritisch bent, of dat je je ergens tegen uitspreekt, zou volgens ons nooit een reden zijn om iemand vast te zetten.”

Om de gevangenen vrij te krijgen, is Amnesty een campagne begonnen, die zich richt op Iran en Turkije. “In die landen is het probleem het grootst, denken wij, en zien we de grootste kans tot succes”, zegt Kuijper. Maar het probleem speelt in veel meer landen, benadrukt ze. “In Venezuela is recent een journalist opgepakt voor kritische berichtgeving over het coronavirus. In Syrië zitten ook ontzettend veel mensen opgesloten. Zij kunnen geen kant op.”

Lees ook: 

Zes doden bij gevangenisopstand in Italië

Gevangenen protesteerden dinsdag op het dak van de San Vittore-gevangenis in de Italiaanse stad Milaan tegen maatregelen die zijn genomen om het coronavirus in te dammen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden