Landbouw onthield Kamer informatie over stier Herman

Van een onzer verslaggevers DEN HAAG - Dierenbescherming, Natuur en milieu en de Alternatieve konsumentenbond vinden dat de Tweede Kamer minister Bukman (landbouw) vandaag ter verantwoording moet roepen over het onthouden van cruciale informatie over de genetisch veranderde stier Herman.

Begin deze maand bevestigde het voedingsbedrijf Nutricia dat het vanaf 1990 in het geheim de proef met de stier Herman heeft meebetaald. Na aanvankelijke ontkenningen heeft het ministerie van landbouw deze week toegegeven op de hoogte te zijn geweest van de geheime overeenkomst tussen het Leidse bedrijf Gene Pharming, dat het experiment met Herman uitvoert, en Nutricia.

Het ministerie heeft uit “concurrentie-overwegingen” deze “gevoelige informatie” niet doorgegeven aan de Kamer en de commissie die de genetische experimenten moet toetsen. Volgens het ministerie werpt de geheime relatie geen nieuw licht op de reikwijdte, de inhoud en de doelstellingen van het project-Herman, de eerste transgene stier ter wereld.

De drie organisaties zijn het daarmee oneens en zijn verontwaardigd over de houding van het ministerie. Antoinette Hertsenberg van Dierenbescherming: “Wij hebben de indruk dat er vanaf het begin een rookgordijn is gelegd over de werkelijke doelstellingen van het experiment. In eerste instantie werd als doel opgegeven het produceren van het menselijke eiwit lactoferrine, dat niet in koemelk voorkomt en lysozyme. Lactoferrine zou een betere bescherming bieden tegen mastitis, uierontsteking, een ziekte die bij koeien veel voorkomt.”

“In 1992, toen toestemming moest worden verkregen voor het doorfokken met Herman, heeft Gene Pharming de onderzoeksdoelstellingen vooral gericht op de produktie van nieuwe medicijnen. De (voorlopige) Commissie ethische toetsing genetische modificatie van dieren heeft toen positief geadviseerd. De Kamer is in december 1992 ook akkoord gegaan met het voortzetten van het experiment, mede onder invloed van patiëntenorganisaties.”

Volgens Hertsenberg zou het advies van de commissie en de stemming in de Kamer waarschijnlijk anders zijn uitgevallen, wanneer toen bekend was geweest dat een belangrijke producent van babyvoeding het onderzoek voor de helft betaalde. Hertsenberg: “Een zorgvuldige ethische toetsing is slechts mogelijk bij volledige openheid. Het bewust verzwijgen van een relatie door het ministerie maakt de toetsing onbetrouwbaar. Bukman heeft op dit punt een ontoelaatbare fout gemaakt. Wij zouden er begrip voor hebben, wanneer de commissie haar taak ter discussie zou stellen, want het is onaanvaardbaar, wanneer het ministerie in wiens opdracht je werkt, je relevante informatie onthoudt. De commissie kan haar werk alleen goed doen, wanneer alle informatie op tafel ligt.”

In 1991 heeft de regering een standpunt ingenomen over genetische manipulatie dat neerkomt op: nee, tenzij. De twee belangrijkste voorwaarden voor het 'tenzij' zijn een noodzakelijke reden en het ontbreken van alternatieven. Bij de discussie in de Kamer heeft de ontwikkeling van nieuwe medicijnen een belangrijke rol gespeeld. Volgens Gene Pharming kan lactoferrine van invloed zijn bij het bestrijden van infecties in het maag-darmkanaal.

Prospectus

Dierenbescherming wijst erop dat Gene Pharming in januari 1992 een prospectus voor een aandelenuitgifte uitbracht, waaruit blijkt dat het de bedoeling is om lactoferrine aan babyvoeding toe te voegen. De prospectus zegt onder meer dat Gene Pharming een onderzoeksovereenkomst heeft met een belangrijke producent van babyvoeding “voor twee menselijke melkeiwitten ten behoeve van een nutritionele toepassing (in voeding - red.).” Hertsenberg: “De Ethische commissie en de Kamer beschikten niet over deze prospectus. De relatie tussen Gene Pharming en Nutricia en de daaraan verbonden doelstellingen zetten het experiment in een ander daglicht. Het gaat niet om het zoeken naar bio-medische eiwitten, maar om het commercialiseren van een toevoeging aan babyvoeding.”

Nutricia heeft vorige week de eerder dit jaar aangekondigde joint venture met Gene Pharming opgeschort, tot er een nieuwe ethische toetsing van de proef met Herman heeft plaatsgevonden. Dierenbescherming, Natuur en milieu en de Alternatieve konsumentenbond hebben daarop de dreiging met consumentenacties ingetrokken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden