Landbouw EU wacht een evolutie, geen revolutie

null Beeld Hollandse Hoogte / Rob Voss
Beeld Hollandse Hoogte / Rob Voss

Renationalisatie van de landbouw? Onzin, zegt de Europese Commissie. Landen krijgen meer te zeggen over de invulling, maar de lijnen worden nog steeds in Brussel uitgezet.

Een revolutie is het niet, zegt vicevoorzitter Jyrki Katainen van de Europese Commissie, maar het moet wel een evolutie worden: de hervorming van het Europese landbouwbeleid. Daarin is een grotere rol weggelegd voor de EU-landen. Maar bij de presentatie van de plannen voor de periode na 2020 probeerden Katainen en zijn Ierse collega Phil Hogan van landbouw de indruk weg te nemen dat Brussel verantwoordelijkheden van zich af wil schuiven.

“Ik zal proberen het simpel te zeggen”, aldus Katainen. “Wát we doen, bepalen wij hier. Hóe het gedaan wordt, wordt meer en meer bepaald op nationaal niveau.”

Van het begrip ‘renationalisatie van het landbouwbeleid’, dat inmiddels rondzingt, willen de twee Eurocommissarissen niets weten. “Absoluut onwaar”, zei Hogan. Naar eigen zeggen blijft de Europese Commissie de touwtjes in handen houden. “Lidstaten zouden straks de baas moeten zijn over het ontwerpen van de plannen”, aldus Katainen. “Maar wij beoordelen en controleren ze.”

Voor dit voorstel voor hervormingen in het landbouwbeleid heeft de Europese Commissie afgelopen jaar een consultatie onder belanghebbenden gehouden, die meer dan 300.000 reacties heeft opgeleverd.

null Beeld Loumen&Friso
Beeld Loumen&Friso

Inkomenssteun en klimaat

Volgens Hogan kwamen daarbij twee conclusies bovendrijven. “Ten eerste is er een meerderheid voor het behoud van de directe inkomenssteun (het omstreden subsidiesysteem, red.). Ten tweede vindt men dat de landbouw meer voordelen zou moeten opleveren voor klimaat en milieu.” Het is de bedoeling om agrarische bedrijven meer milieuverplichtingen op te leggen om in de buurt te komen van de doelstellingen uit het klimaatakkoord van Parijs.

Ook moet de inkomenssteun gelijker verdeeld worden, stelt de commissie voor. Een plafond van tussen de 60.000 en 100.000 euro subsidie per bedrijf, waarvan in een eerdere versie van het voorstel sprake was, heeft de eindtekst niet gehaald.

“Ik sta onder strikte instructies van de begrotingsafdeling om niets over geld te zeggen”, zei Hogan daarover, half schertsend. De onderhandelingen over de nieuwe meerjarenbegroting van de EU, waar ook het landbouwbeleid aan vasthangt, moeten immers nog beginnen.

In mei komt de commissie met een eerste concreet voorstel voor die meerjarenbegroting, nog voor de zomer gevolgd door de eerste wetsvoorstellen over het nieuwe beleid.

Ministerie noemt eenvoudiger landbouwbeleid 'noodzaak'

In een eerste reactie laat het ministerie van landbouw weten dat het goed is dat de Europese Commissie voorstellen doet voor een nieuw gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB).

Een woordvoerder van minister Carola Schouten (CU): "Het is positief dat wordt ingezet op vereenvoudiging, vermindering van controlelasten en dat de Commissie meer ruimte en vrijheid wil laten voor lidstaten." Hij noemt dit zelfs 'noodzaak'. "Het beleid is zowel voor boeren als overheden erg complex geworden. Nederland wil – zie het regeerakkoord – dat er meer ruimte komt voor lidstaten om de op EU-niveau afgesproken doelen, nationaal in te vullen."

De kern van het voorstel is dat de Europese Commissie de teugels wat laat vieren. Het mag geen renationalisatie heten, maar het huidige systeem gaat wel drastisch op de schop. Voor Brussel staat wel voorop dat lidstaten bijvoorbeeld voldoen aan het belangrijke klimaatakkoord van Parijs. De woordvoerder benadrukt dat Nederland zich heeft gecommitteerd aan dit verdrag. "Hier ligt ook voor de land- en tuinbouwsector zelf een grote verantwoordelijkheid."

Hoe de Nederlandse landbouw precies dient bij te dragen aan verduurzaming, moet komend jaar worden geregeld in het nieuwe nationale energie - en klimaatakkoord. De milieuplannen die het kabinet in het regeerakkoord heeft vastgelegd, gaan lang niet ver genoeg.

Lees ook: Brussel wil af van regelzucht: Landbouwbeleid moet 'renationaliseren'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden