'Land van aankomst', een goede opfrisser

Waarom is 'De Duitsers' op tv? Niet minder dan zes AvroTros-presentatoren zijn naar Duitsland gestuurd om... Ja, waarom eigenlijk? De aanleiding is volkomen vaag en de inhoud een aaneenrijging van clichés. Het begint al met de ondertitel: Duitsers, leuker kunnen we ze niet maken.

Een volk dat kuilen graaft op het strand, altijd wint met voetbal, geen humor heeft, en zo kabbelt het maar voort. Victor Reinier bezoekt een 'Tatort'-avondje in een café en Annemieke Schollaardt gaat stappen in 'de hippe stad Berlijn'. Ze jubelt dat 'kleine mannetjes'meteen de flesjes opruimen die je op straat gooit (even voor de eerlijkheid: dat wist ik nog niet, dat van die kleine mannetjes).

Haar stapavond is zo saai dat je uit verveling op achtergrond-taferelen gaat letten. "Goeie muziek", zegt Schollaardt, terwijl achter haar een meisje met haar hoofd tegen de muur knalt. Over dat meisje horen we niets meer.

Hebben ze al internet bij AvroTros? Of halen ze hun inspiratie uit 'Het Grote Jaren 50 Boek'? Kees Tol, die geen woord Duits spreekt ('Kann Sie....?), reist af naar de Oktoberfeesten in Beieren. En wat zien we? Dirndls en pullen bier.

Niets is nagelaten om elk ontluikend nieuw inzicht te torpederen met vooroordelen. Luister maar eens naar Kim-Lian van der Meij. "Nu Duitse humor. Het kortste item van deze uitzending." Waarna ze een Hollandse mop vertelt met een baard van astronomische lengte: "Hoe opent een Duitser een mossel?" Stand-upcomedian Kaya Yanar peinst: "Maakt hij een bouwtekening?" Toch best een geestig antwoord.

Bij de Ikon-serie 'Land van aankomst', naar het boek van Paul Scheffer, begrijp je de aanleiding direct. Met de 'volksverhuizing' van Roemenen en Bulgaren op komst (wie hoor je trouwens nog over die voorspelde 'invasie'?) blikken Scheffer en René Roelofs terug op de migratiestromen vanaf de jaren vijftig. Een ambitieus project, zeker door de gekozen aanpak. Er komt geen interview aan te pas. Het verhaal moet duidelijk worden louter aan de hand van archiefbeeld en voice-overs.

Een goeie opfrisser van het collectieve geheugen. Wie mocht denken dat het immigratievraagstuk pas speelt sinds Fortuyn, weet nu weer dat dat al vanaf het begin het geval was. En niet alleen in Nederland. Het archiefbeeld beslaat grote delen van Europa: een Duitse klaagt over hoofddoekjes en een Nederlander roept dat 'ze niet dood hoeven, als ze maar teruggaan naar hun eigen land.'

Ook uit het vergeetboek: 'We' moesten niet alleen aan Turken en Marokkanen wennen maar ook aan Spanjaarden, Grieken, Joegoslaven en Italianen. "Wij kunnen het ons niet voorstellen, maar Italianen zingen op het werk", waarschuwt een Duitser. Gelukkig verzuimen de makers niet zich ook te verplaatsen in de autochtoon. "Zijn onbehagen is vaak met te grote woorden als racisme bestempeld, terwijl hij zag hoe ingrijpend zijn omgeving veranderde."

Een mooie, afgewogen serie, waarin we politici zien balanceren tussen partij-ideologie, economische belangen en de volkswil (Carl Bildt, Zweden, is het tolerantst, Thatcher het strengst, Willy Brandt zit er tussenin), en die telkens tot de conclusie leidt dat 'we de onomkeerbare veranderingen van de samenleving onder ogen moeten zien.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden