Lamu verjaagt jachtigheid

Op Lamu is de vermenging van Afrikaanse, Arabische en Perzische culturen en tradities terug te vinden.

De vliegtuigmotor valt stil en de propellers draaien langzamer. Hete en zilte lucht begroeten mij als de deur opengaat. Op het vliegveldje van de Keniaanse eilandengroep Lamu heerst geen bedrijvigheid, geen luidsprekers, geen mensenmassa's. Slechts een gesluierde schoonmaakster, leunend op een zwabber en een man die met een handkar mijn bagage brengt.

Elke pas van het stationsgebouwtje naar de aanlegsteiger is een stap dieper het verstilde verleden in. De sereniteit verjaagt de meegenomen jachtigheid. Ali Abdallah wacht op zijn dhow om me over te varen naar het stadje Lamu waarnaar de archipel is vernoemd. Terwijl de houten zeilboot na de overtocht traag de kade nadert, is een beestachtige bedrijvigheid waar te nemen. Ezels galopperen onbeladen over de smalle boulevard, waar soortgenoten voortsjokken, gebukt onder een grote last.

Ezels zijn het belangrijkste transportmiddel op de eilandengroep. Momenteel zijn er vier gemotoriseerde voertuigen: een spiksplinternieuwe tractor, de wagen van de commissaris, de brandweerauto en de ambulance, een gammel gevaarte op drie wielen.

De archipel telt enkele dure en exclusieve hotels langs de verlaten witte stranden waartegen azuurblauwe golven klotsen. Het zijn verwenoorden, ver verwijderd van de eeuwenoude Swahili cultuur die heerst op een steenworp afstand. Het Swahilivolk ontstond toen in de zevende eeuw Arabische en Perzische handelaren per dhow, voortgedreven door de moessonwind, op de Oost-Afrikaanse kust landden. Ze brachten metalen gereedschap en wapens naar Afrika en ruilden die voor ivoor en de hoorn van neushoorns, populaire producten in de Arabische wereld. De handelaren vermengden zich met de kustvolkeren van Somalië tot aan Mozambique. Hun taal, het Swahili, werd de lingua franca voor grote delen in Oost- en Centraal-Afrika.

Die vermenging van culturen en tradities is terug te vinden in de typische huizenbouw op Lamu. Ze ademen een mengeling uit van Arabische en Afrikaanse architectuur. De belangrijkste plaatsen van de woningen zijn de koele binnenplaats en het platte dak waar een zeebriesje de temperatuur aangenamer maakt. Sommige huizen zijn gerenoveerd in de traditionele stijl maar met moderne snufjes zoals een elektriciteit en stromend water. Enkelen zijn hotels.

Ik kies voor Subira House, waar een verbazende hoeveelheid planten, bloemen en zelfs bomen groeien binnen de stenen structuur. Vanaf het dakterras zijn bijna de kantelen aan te raken van het fort van Lamu aan de andere kant van het steegje. Het twee verdiepingen tellende vestingwerk uit begin 1800 herbergt nu een museum, maar het werd tijdens de koloniale periode als gevangenis gebruikt. De enorme boom voor het fort biedt schaduw aan een hele schare mannen. Sommigen dammen, andere voeren lange gesprekken of soezen op een bankje. In een kiosk zijn kranten te koop: die van gisteren.

Lamu, de oudste Swahili-nederzetting langs de Oost-Afrikaanse kust, is door Unesco uitgeroepen tot werelderfgoed. Naast het fort telt het stadje talrijke andere historische gebouwen waaronder tientallen moskeeën waaruit vijf keer per dag de overwegend islamitische bevolking van de archipel wordt opgeroepen tot het gebed. En overal katten, allen met de ondoorgrondelijke blik van een sfinx.

Ali Abdallah komt me ophalen. Hij is niet alleen een zeeman, maar ook een meester-timmerman. In zijn werkplaats aan de kade maakt hij de prachtig, uitbundig bewerkte Lamu huisdeuren. Momenteel werkt hij aan een Lamu bed, een slaapparadijs op hoge poten, versierd met keramiektegeltjes en een houten geraamte voor het muskietennet.

Ali Abdallah vaart graag in de namiddag op zijn zelfgebouwde dhow uit, om de zon te zien ondergaan. Hij heeft op tal van plaatsen in Kenia gewoond, maar Lamu is volgens hem de enige plek waar hij gelukkig is. Twee sterke maten zijn nodig om het loodzware zeil van de dhow te hijsen. Als de wind het doek bol blaast, glijdt de boot door het kabbelende water. Alleen het zacht piepen van het roer en het spetteren van water verstoort de stilte.

De kapitein vaart langs de grotendeels verlaten stranden en laveert behendig de dhow door een labyrint van mangrovebossen die deels de eilanden omzomen. Bossen waarvan het hout al door zijn verre Arabische voorouders werd verhandeld. Vogels in het lover zijn begonnen aan hun avondlied. Tussen de wortels van de bomen heerst een onzichtbare activiteit. Daar leven schaaldieren als krabben en garnalen die vissers 's in de kleine overdekte markt aanbieden.

De boot gaat voor anker in een lagune. Uit een thermosfles wordt warme hibiscusthee geschonken. We maken het ons gemakkelijk op bergen kussens op de houten banken. Zwijgend kijken we hoe de roodgekleurde zon verbleekt en in de zee verdwijnt. Een olielamp wordt aangestoken en op de voorplecht gezet. Voorzichtig varen we te midden van andere zeilende olielampen terug naar de kade.

Geen massa's

Alleen kleine vluchten

Lamu leent zich niet voor massatoerisme. Vanuit Nairobi vliegen diverse maatschappijen op Lamu met kleine toestellen. De reis naar de archipel over land is lang en moeizaam vanwege een deels slecht wegdek. Informatie over onder meer onderkomens, restaurants en geschiedenis zijn te vinden op www.lamu.org

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden