Het Consult

Lampen die helpen tegen de winterblues

De huiskamerzon, een idee van Philips dat nooit op de markt is gekomen. Althans, niet in de vorm zoals op de afbeelding.

Veel mensen hebben last van een winterdip. Een belangrijke oorzaak daarvan is gebrek aan licht. Daar is iets aan te doen.

De kou is tot daar aan toe, maar het gebrek aan licht in de winter is voor veel Nederlanders echt een reden te verlangen naar het voorjaar. Tekort aan licht kan leiden tot een winterdepressie waarbij zelfs zelfmoordgedachten opkomen; een paar procent van de Nederlanders heeft daar last van. Veel vaker hebben Nederlanders last van de winterblues. Ze hebben weinig energie, zijn somber en hebben behoefte aan veel slaap. Hoe verhelp je een winterdepressie of -blues?

Wat precies de oorzaak is van de depressie en de blues is niet bekend. Wel staat vast dat daglicht een grote rol speelt. Bij een winterdepressie zal de huisarts als eerste behandeling waarschijnlijk lichttherapie aanbevelen. Dat kan in ziekenhuizen en klinieken, maar ook thuis door zelf een lichttherapielamp aan te schaffen. Al is thuistherapie toch vooral voor de lichtere ‘patiënten’ met een winterdip en niet voor de echte depressies.

Ogen open

Lichttherapie is iets compleet anders dan onder de zonnebank liggen. Onder de zonnebank moeten de ogen worden beschermd tegen ultraviolette straling. Bij lichttherapie moet het licht juist in de ogen vallen. Het licht bevat dan ook niet de schadelijke UV-straling.

De lampen bij lichttherapie geven ongeveer 10.000 lux aan licht, terwijl een gewone lamp niet verder komt dan 500 lux. Een lux is de hoeveelheid licht van een kaars op een meter afstand. 10.000 lijkt dan een explosie van licht, maar op een zomerse dag is de lichtintensiteit soms 100.000 lux. Op een winterse dag ligt de lichtintensiteit tussen de 2000 en 10.000 lux. Buiten dan, want binnen is het lichtgehalte lager.

De patiënt die lichttherapie ontvangt, gaat op korte afstand van de lamp zitten, met de ogen open. De bedoeling is dat het ‘daglichtsignaal’ naar de hersenen gaat. Een half uurtje tot drie kwartier voor de lamp is in de meeste gevallen genoeg. Een prima tijdsbestek om een boek of krant te lezen, of op de laptop te werken. Volgens het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), dat ook lichttherapie aanbiedt, merken de meeste patiënten al na vijf dagen effect.

Thuistherapie

Wie thuis met een eigen lichttherapielamp aan de slag gaat, kan dat beter niet ’s avonds doen. Dat verstoort het bioritme waardoor patiënten slechter in slaap vallen. De grote vraag bij lichttherapie thuis is: welke lamp koop ik? “In elk geval een lamp met 10.000 lux en zonder UV-licht”, zegt klinisch psycholoog Ybe Meesters van het UMCG. De prijzen van deze lampen variëren van 60 tot ongeveer 500 euro. Zelf heeft Meesters goede lampen gezien vanaf 200 euro. “Als er sprake is van een echte winterdepressie, zou ik niet zelf een lamp kopen, maar naar een hulpverlener gaan. Vaak gebruiken deze patiënten medicatie die hen gevoeliger maakt voor licht, ook voor nadelige effecten ervan.” Mensen die last hebben van winterblues lopen dat risico niet, maar volgens Meesters is het ook voor deze groep raadzaam advies in te winnen bij de huisarts, omdat de lampen nadelige effecten kunnen hebben bij bepaalde oogklachten en suikerziekte.

Lichttherapielampen kunnen wit of blauw licht geven. Volgens Meesters maakt het niet veel uit. “We hebben het onderzocht, we dachten dat blauw meer effect zou hebben, maar wit en blauw kwamen gelijk uit. Wel werd blauw als iets onplezieriger ervaren.”

Lichttherapie valt niet onder de basisverzekering, wel onder veel aanvullende verzekeringen. Een lamp voor thuis tegen de winterblues wordt niet vergoed. Een lichttherapielamp huren kan ook. Dat kost een paar euro per dag.

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen

Heeft u een gezondheidsvraag? Mail naar gezondheid@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden