Lag het aan de Republikeinse boodschap, of aan de boodschapper?

Romney en McCain in 2008, toen MCCain degene was die werd verslagen door Obama.Beeld epa

Denk niet dat de Republikeinen na de verloren verkiezingen hun conservatieve koers automatisch verleggen naar een meer gematigde aanpak. De woede binnen de partij zal aanzwellen, de extremen voeden. De reactie van Republikeinen-aanhanger Donald Trump, die na de nederlaag opriep tot een mars op Washington om Obama te stoppen, was wat dat betreft veelzeggend.

Net als vier jaar geleden staan de Republikeinen voor een periode van introspectie. Het resultaat van toen was een ferme zwaai naar het conservatisme in Tea Partystijl. Verrassend was die verrechtsing niet. Sinds Barry Goldwater in 1964 vernietigend over de knie ging van Democraat Lyndon B. Johnson, krijgen na elk nederlaag de extremisten een grotere stem in de partij, schrijft het Amerikaanse webmagazine Salon.

Nog meer naar rechts
Nog rechtser dus, 'simpelweg omdat er geen andere geluiden meer over zijn', schrijft Frank Rich, columnist bij het New York magazine. De gematigde vleugel uit het Noordoosten van de VS is al tijden verdwenen. Compromissen sluiten, iets dat enige relativering van het eigen gelijk vergt, gaat ten koste van kiezers, weten de Republikeinen. Daardoor heeft zelfs de gematigd conservatieve vleugel nauwelijks aanhang in de partij, stelt Rich.

In een interview met Salon zegt hij dat de Republikeinen ongetwijfeld verder gaan hun partij te zuiveren van dissidente geluiden. De krachten zullen zich weer verenigen rond figuren als Todd Akin, de man die abortus na verkrachting aanvocht met de uitspraak dat vrouwen niet zwanger kunnen worden na verkrachting. 'Dat is de partij. Dat de Republikeinen zullen veranderen of dat zij hun lesje hebben geleerd als Romney verliest, is een denkfout die liberalen altijd maken.'

De boodschapper
De reflex van Republikeinen na een nederlaag is dat het niet aan de boodschap, maar aan de boodschapper ligt. Vier jaar geleden was het John McCain die 'niet de echte Republikeinen' vertegenwoordigde. Dezelfde geluiden waren ook tijdens de campagne van Romney hoorbaar. Romney en McCain behoren tot de oude, meer gematigde garde van de Republikeinen.

De nieuwe generatie is schatplichtig aan de Tea Party. Senator Marco Rubio uit Florida, Romneys running mate Paul Ryan, gouverneur Scott Walker uit Wisconsin en gouverneur Bobby Jindal uit Louisiana zijn enkele van de beoogde toekomstige presidenten van de VS. Zij zijn rechtser dan het oude establishment en leggen sterk de nadruk op conservatieve waarden en terugdringen van overheidsbemoeienis.

Voor wie zijn de Republikeinen nog aantrekkelijk?
De vraag of het aan Romney lag, is te beantwoorden met een wedervraag: Zijn er nog genoeg boze witte mannen over om de conservatieven aan de macht te helpen? The New York Times meldt dat Romney tweederde van de blanke stemmen op het platteland binnen wist te halen. In totaal kon hij rekenen op 60 procent van de blanken waarvan het merendeel man, 65 jaar of ouder en laagopgeleid is. Obama deed het juist goed bij jonge blanken; 60 procent koos voor hem.

Wat de Republikeinen echt nodig hebben, is een Bill Clinton-moment, zegt Rahm Emanuel, de burgemeester van Chicago en oud-adviseur van zowel Clinton als Obama. In 1980 (Reagan), 1984 (Reagan) en 1988 (Bush sr) verloren de Democraten drie verkiezingen op rij. Clinton wist met een centristische stijl van politiek voeren de Republikeinse hegemonie te doorbreken.

Een dergelijke stijl kan ook voor de Republikeinen een brug slaan naar de Latino's, met ruim 16 procent de grootste etnische minderheid in de VS. De Latino's zijn 'een groep met sociaal en fiscaal conservatieve tendensen waarbij Republikeinen in de tijd van George W. Bush enig succes behaalden', schrijft The NY Times.

Ditmaal kon Obama nog op 7 van de 10 Latijnse stemmen rekenen. Willen de Republikeinen in 2016 aanspraak maken op het presidentschap, dan zullen zij met een kandidaat moeten komen die deze groep aanspreekt. Marco Rubio kan hierin met zijn Cubaanse achtergrond een rol vervullen. Al zou ook hij met een aansprekende boodschap voor zowel blanken als minderheden moeten komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden