Review

Lachen hoort bij wezen van mens

Lachen is bij de mens een aangeboren expressievorm. Ook kinderen die blind en doof worden geboren, kunnen uit zichzelf gaan (glim)lachen. Je zou lachen daarmee tot het wezen van de mens kunnen rekenen, stelt Wim Daniëls in zijn Lachwoordenboek. Daniëls, die zijn leven vult met het schrijven en vertellen over taal, heeft de afgelopen jaren al een keur aan woordenboeken geschreven, van Brabants mooiste woord tot het Dierenwoordenboek.

Lachen is voor veel mensen belangrijk en het verschijnsel heeft niet alleen tot een enorme woordenschat geleid, maar ook tot spreekwoorden, zegswijzen, observaties, analyses en oneliners. Hoe lachen ooit is ontstaan is niet bekend.

Eén opvatting, zegt Daniëls, is dat het is begonnen in een fase dat een specifieke apensoort zich ontwikkelde tot mens. Bij die ontwikkeling hoorde het rechtop gaan lopen. Dat viel niet mee. Er werd nogal eens gevallen en toekijkende aapmensen vonden dat zo komisch dat ze er luid om moesten lachen. Door het rechtop lopen begon de mens in wording meer scheten te laten en ook dat wekte de lachlust op.

Lachen is niet altijd als iets prettigs ervaren. Je had natuurlijk de spotlach en de sarcastische lach. De Duitse theologe Hildegard van Bingen (1098-1179) vond de lach iets negatiefs, een ontaarding van de allerhoogste vorm van blijdschap. Ze geloofde in het paradijs en meende dat de lach daar aanvankelijk niet heeft bestaan. Toen Adam en Eva het verbruiden, veranderde de blijdschap van het paradijs in gelach.

Maar ook Aristoteles vond lachen een slechte eigenschap, die moest worden beteugeld. En de 17de-eeuwse orthodox-calvinistische dominee Gisbertus Voetius wist al te waarschuwen: ’Wie op aarde veel lacht, zal schreien in het hiernamaals’. Trouwens is er niet jaren in reformatorische kring over gedebatteerd of Calvijn ooit heeft gelachen?

Maar, stelt Daniëls, nu weten we dat lachen gezond is. En zoals het door hem aangehaalde clichégezegde meldt: ’Een dag niet gelachen is een dag niet geleefd’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden