Labrador Noury neemt wat verdriet van baas Nelis weg

Reportage Experiment met buddyhond als medicijn tegen posttraumatische stress-stoornis

De ultieme traktatie voor Noury is smeerkaas uit een tube. Die krijgt hij als hij zijn baas 'uit de shit heeft getrokken', zoals oud-politieagent Nelis Jutte (60) het formuleert. Jutte laat zien hoe Noury de kaas in ontvangst neemt: kwispelend, likkend, dolenthousiast.

In zijn Zuid-Hollandse woonkamer demonstreert Jutte ook hoe Noury - een kruising tussen een labrador en een golden retriever - hem helpt als hij zich 'shit' voelt. De hond volgt hem voortdurend met zijn ogen, zoekt fysiek contact, legt een poot op het been van zijn baas. Die laat liefkozend zijn hand over de vacht glijden: "Zo streel ik mijn stress eruit."

Jutte heeft al tien jaar een chronische post-traumatische stress-stoornis (ptss), die gepaard gaat met hevige spanning, nachtmerries en een opgefokt gevoel. Die stoornis liep hij op door een opeenstapeling van 'menselijke ellende' tijdens zijn 38-jarige loopbaan bij de politie en de Mobiele Eenheid. Kort somt hij op: "Dodelijke aanrijdingen, flatspringers, treinspringers, mensen die verdrinken. Een baby'tje stierf in mijn handen. Wat heb ik níet meegemaakt?"

Zijn reactie op een schokkende gebeurtenis was steevast: "Een kop koffie, een zwaar shaggie en dóór." Een man huilt niet en een politieman in een machowereld al helemáál niet. Maar in 2004 stortte Jutte toch in. Hij kreeg medicijnen, psychotherapie, probeerde weer te werken. Toen hij ook nog een progressieve spierziekte kreeg, was het einde oefening voor deze betrokken agent.

Jutte kwam definitief thuis te zitten, waar hij zichzelf "sociaal zat te isoleren". Naar buiten ging hij zelden, allergisch als hij is voor mensen die "in zijn nek staan te hijgen".

Kwam hij een enkele keer in een restaurant, dan zocht hij een plek bij de uitgang, met een muur in de rug als 'stukje zelfbescherming'.

Zeven weken geleden veranderde dat teruggetrokken leven drastisch. Want toen kwam Noury, die de opleiding tot blindengeleidehond net niet haalde en daarna is omgeschoold tot buddyhond. Samen doen man en hond nu mee aan een nieuw experiment (zie kader), met als belangrijkste vraag: Helpt de buddyhond tegen ptss?

Het wetenschappelijke bewijs is nog niet geleverd, maar voor Jutte is Noury's heilzame werking evident. Voor zijn omgeving ook: "Mijn dochter zegt: Ik ga een andere vader krijgen. Dat ziet ze nu al aan mijn gelaatsuitdrukking, die is niet meer zo gespannen."

Dat komt simpelweg doordat Noury er ís, zegt Jutte. "Noury neemt een stukje verdriet weg. En ik heb nu een doel om voor te leven." Hij moet de hond verzorgen, zijn vacht borstelen, zijn voerbak vullen én regelmatig de straat op en het park in, waar Noury zijn behoefte overigens doet op het commando 'Plassen'. Ook dat leerde dit uitzonderlijk welopgevoede dier op de blindengeleidenhondenschool.

Daarnaast bijvoorbeeld dit: Noury creëert ruimte om Jutte heen. Bij een begroeting in de hal gaat hij ongemerkt tussen zijn baas en de verslaggeefster in staan. Tijdens een wandeling duwt Noury haar vriendelijk maar beslist een stukje opzij, zodat ze verder van Jutte verwijderd is. Staat de oud-agent in een rij voor een kassa, dan zit Noury áchter hem, met zeker een meter tussen hen in. Geen mens die het waagt om zich tussen man en hond te wringen.

Voor Jutte, die nerveus wordt van andermans nabijheid, is deze vaardigheid een geweldig pluspunt. Het maakt dat hij de buitenwereld weer durft te betreden. In een restaurant hoeft hij geen veilig plekje meer te zoeken; met Noury naast zich zit hij overal goed.

Maar ook in de beslotenheid van de slaapkamer is Noury hem tot steun. De hond heeft zijn eigen plek op de vloer voor het echtelijke bed. Als Jutte last heeft van nachtmerries of flashbacks, wordt Noury wakker. "Dan legt hij zijn kop op de rand van het bed en zeg ik: Dankjewel jongen, goed gewerkt."

Waarna hond én baas weer rustig verder slapen.

undefined

6 veteranen, 3 agenten

Noury is de negende buddyhond die via de Stichting KNGF Geleidehonden terechtkwam bij iemand met ptss (posttraumatische stress-stoornis). De eerste zes 'baasjes' waren veteranen, daar zijn onlangs drie (oud-)politieagenten bijgekomen. Het betreft een experiment voor (oud-)geüniformeerden, dat tot 2017 zal duren. Wetenschappers van de Open Universiteit onderzoeken of de honden het leven van hun baasjes aanzienlijk verlichten. Is dat het geval, dan wil KNGF Geleidehonden ook getraumatiseerde ambulancebroeders en brandweerlieden van honden gaan voorzien, zegt directeur Ellen Greve.

De buddyhonden zijn dieren "die de eindstreep voor blindengeleidehonden nét niet hebben gehaald", aldus Greve. Ze hebben bijvoorbeeld hoogtevrees, waardoor ze de overstap van perron naar trein niet durven te maken. "Dan is zo'n hond voor een blinde baas, die op het openbaar vervoer is aangewezen, waardeloos geworden. Maar voor iemand met ptss kan hij nog veel betekenen." Het werk als 'buddy' is voor deze honden dus een tweede carrière.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden