Labourpartij neemt afscheid van het tijdperk-Kinnock

LONDEN (Reuter, AFP, ANP) - Het tijdperkNeil Kinnock is afgelopen. Vandaag maakt de leider van de Britse Labourpartij plaats voor zijn opvolger, waarschijnlijk de 53-jarige John Smith. Deze Schotse jurist zou de Britse socialisten uit het dal moeten halen na hun vierde verkiezingsnederlaag in dertien jaar tijd.

De strijd om het partijleiderschap werd ingezet, toen Kinnock zijn aftreden aankondigde na de voor Labour dramatisch verlopen verkiezingen van 9 april. Sommige partijaanhangers achtten Smith juist medeverantwoordelijk voor die nederlaag: de kiezers zouden het plan voor belastingverhogingen hebben afgekeurd dat hij als Labours schaduwminister voor financien had opgesteld.

Ongeveer 1500 partijleden komen vandaag in Londen bijeen op het buitengewone congres van Labour om de achtste leider in de geschiedenis van de partij te kiezen. Smith, een degelijk maar saai politicus, kan rekenen op de steun van maar liefst 91 procent van de stemgerechtigde partijleden, blijkt uit opiniepeilingen. Maar juist het feit dat de uitkomst al vaststaat, is een nieuw probleem voor de partij. "De partij slaapwandelt naar een onderhands akkoordje over het leiderschap, op dezelfde smoezelige wijze als vroeger" , klaagt een oud-partijactivist.

De gedoodverfde nieuwe partijleider is verzekerd van de steun van de vakbondsleiders, die de dienst uitmaken in de partij. Zij leveren 40 procent van de stemmen bij de verkiezing van een nieuwe partijleider, tegen 30 procent voor de partijafdelingen en de fractie. En ook in die fractie worden veel leiders door de bonden gesteund.

De invloed van de vakbonden maakt het voor Labour moeilijk de oude dogma's over klassenstrijd overboord te gooien en zich om te vormen tot een moderne sociaal-democratische partij. Kinnock probeerde de Britse kiezer nog ervan te overtuigen dat Labour een moderne verantwoordelijke partij was geworden. Maar ondanks de toenemende werkloosheid, een recordaantal faillissementen en de recessie wonnen de Conservatieven.

Als Labour zelfs onder deze omstandigheden niet kan winnen, wanneer dan wel? vragen voor- en tegenstanders zich af. Een intern onderzoek naar de verkiezingsnederlaag leidde tot de verontrustende conclusie dat de partij niet wordt vertrouwd. "Labour wordt gezien als een partij uit het verleden, die verlangens en ambities onder de duim houdt en de klok wil terugdraaien" , zegt secretaris-generaal Larry Whitty. "Ze denken dat 'winst' nog steeds een vies woord is" , meent de Conservatief David Amess, die op 9 april Labour versloeg in Basildon, ten oosten van Londen. Basildon was altijd een bolwerk van de socialisten. "Zolang ze een socialistische partij blijven, maken ze geen schijn van kans."

Het zelfonderzoek naar wat er mis is gegaan bij Labour werd onderbroken door de rommelige strijd om de opvolging van Kinnock. Smith biedt weinig nieuws, maar als ervaren politicus kan hij zich opwerpen als een sterke voorman van Labour. Premier John Major zal nog een zware dobber aan hem hebben tijdens de debatten in het parlement. Voor radicale hervormingen voelt Smith niets, hij wil de Britten er geleidelijk van doordringen dat de partij verantwoordelijk genoeg is om een regering te leiden.

Bryan Gould, de kansloze tegenkandidaat, gaat dit niet ver genoeg. "We kunnen niet simpelweg het gezicht aan de top veranderen, en in 1996 verwachten te winnen met het programma waarmee we in 1992 hebben verloren." Gould komt op voor "visie en radicalisme" , en wil de band met de bonden verbreken. Maar die hebben hem met hun overwicht in het kiescollege al de pas afgesneden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden