Labourleider Tony Blair krijgt de handen ècht op elkaar

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Change, verandering, met ons, een nieuw Labour, voor een nieuw Groot-Brittannië. Dat was de boodschap van Labour-voorman Tony Blair in zijn eerste speech als partijleider voor het congres van de Britse sociaal-democraten. En het kwartje viel bij de aanhang.

“Je hoorde ze vallen tijdens de staande ovatie aan het eind”, aldus een enthousiaste parlementariër na Blairs optreden in een volgepakte Empress Ballroom in Blackpool, waar Labour deze week congresseert. De rede van de in juli gekozen partijleider was vol spanning tegemoet gezien. Zou hij erin slagen de aanhang warm te krijgen voor zijn ideeën waarmee Labour de volgende verkiezingen - in 1997 - moet winnen, en wist hij vanaf het podium ook de kiezers in het land aan te spreken?

Of het laatste is gelukt, moet blijken. In het eerste slaagde Blair (41) evenwel op overdonderende wijze, volgens de meeste aanwezigen. Zelden hadden zij zo'n indrukwekkende speech gehoord op een partijcongres, zelden ook zo'n hartverwarmend en gemeend applaus na afloop. Zeker, de Labourleider had de handen op elkaar gekregen ook al had hij uit het telefoonboek voorgelezen, maar dit was echt, aldus de enthousiaste partijleden.

Alleen bij uiterst-links, in de vakbondshoek, klonk weinig waardering. Zo bleef Arthur Scargill, voorzitter van de mijnwerkersbond, ijzig met de armen over elkaar op zijn stoel zitten, terwijl iedereen naast hem op de banken klom. Hij sprak van een uitverkoop van ideeën, die hij dertig jaar geleden al eens had gehoord en die ook toen tot niets had geleid. “Het leek wel een verlichte Tory aan het woord”, sneerde Scargill.

Blair deed zijn best Labour voor te stellen als de partij met de beste ideeën. “De tijd voor Major en zijn Conservatieven is om, hun experiment is mislukt. Zij hebben er niets van gebakken in de 15 jaar dat zij aan de macht zijn. Ondanks hun beloften zijn de belastingen hoger dan in '79 en is het begrotingstekort niet afgenomen. Zij zijn achterover gaan zitten met het idee dat de vrije markt voor een hemel op aarde zou zorgen, maar laten het land ontredderd achter. Met drie miljoen werklozen en een te trage economische groei, bovenal met een gevoel van wanhoop.”

Labour gaat dat allemaal veranderen, beloofde de partijleider. Scheppen van kansen, mensen aanspreken op hun verantwoordelijkheid, rechtvaardig verdelen van lusten en lasten, en bouwen op elkaar, dat zijn de uitgangspunten van het “nieuwe Labour voor het nieuwe Groot-Brittannië” (ook het motto van het congres), aldus Blair. “Wij moeten samen werken, in solidariteit en partnerschap. Dat is mijn definitie van socialisme. En we moeten ophouden ons te excuseren voor het gebruik van dit woord.”

Het slechte onderwijs, de fors gestegen misdaad, het achterblijven van investeringen, het verlies van waarden (het gezin als hoeksteen van de samenleving!), Labour mèt Blair pakt het aan. “Wij zullen ervoor zorgen dat verplegers zieken verzorgen, leraren onderwijzen en de politie boeven vangt.”

De 'premier-in-waiting' deed zijn best de kritische vakbondsleiders en socialistische die-hards tegemoet te komen die moeite hebben met de transformatie van het 'oude' Labour tot een 'nieuw'. Zo kwam Blair kwam met volledige werkgelegenheid, die Labour blijft nastreven, en het instellen van een minimumloon. Maar tegelijkertijd zegde hij de bonden de wacht aan: “Wij moeten eerlijk zijn tegenover elkaar, wij zullen niet alle beperkende regels voor de vakbonden terugdraaien die de Tories hebben ingesteld.”

Die klare taal namen de meeste vakbondsleiders hem in dank af. Zelfs socialistische die-hards die vooraf hun twijfels uiten over de mediagenieke Blair, omdat hij Labour als een gelikte reclamejongen aan de man probeert te brengen in een nieuwe verpakking zonder inhoud, verzachtten hun oordeel over de nieuwe partij-voorman. Jongeren waren opgetogen dat er eindelijk iemand is opgestaan die hun taal spreekt.

Er zullen de komende maanden nog stevige discussies volgen als in detail duidelijk wordt waar Labour volgens Blair staat. Hij beperkte zich in Blackpool tot de grote lijnen, riep de partijleden op moed te tonen en met hem het nieuwe Groot-Brittannië te bouwen. Te meten aan de reacties zijn zij daartoe bereid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden