Labour nog niet klaar voor verkiezingen Partijleider Blair is het debat met de linkervleugel nu pas begonnen

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De Britse sociaal-democraten zijn gisteren huiswaarts gekeerd van hun partijcongres in Blackpool met de opdracht toch vooral verder te discussiëren over vernieuwing. Maar zij mogen het gemeenschappelijk doel niet vergeten: Labour dient de volgende verkiezingen te winnen.

Het was wat de Britten noemen een 'rocky week' in de Winter Garden in Blackpool. Het sterkste wapen uit het arsenaal van de reclamemakers - het woord 'nieuw' - werd door de partijtop ingezet om Labour op koers te brengen voor een overwinning bij de verkiezingen in 1997. 'New Labour, New Britain' luidde het motto dat was aangebracht op een achtergrond met een nieuwe kleur (groen). Voor een afsluiting in stijl was de New Orleans Jazz-band ingehuurd, maar die besloot niettemin met het oude strijdlied 'The Red Flag'.

'Oud Labour', de doorgewinterde socialisten in de linkervleugel van de partij, roerde meer dan zijn staart tijdens het congres. In de traditie van zijn voorgangers, Neil Kinnock en de dit jaar overleden John Smith, zorgde de nieuwe partijleider, Tony Blair, voor felle discussie door voor te stellen het heilige huisje van nationalisatie, neergelegd in 'clause four' van het partijprogramma, af te breken. Uiterst-links reageerde furieus.

“Alsof de priesters voorstellen niet langer in Jezus te geloven”, brieste Arthur Scargill, de militante voorzitter van de mijnwerkersbond. Om te tonen dat “de sociaal-democraten niet alleen zingen over de rode vlag, maar die ook over het land willen laten wapperen”, werd een motie in elkaar getimmerd om clausule vier te redden. En dat lukte nipt: met 50,9 tegen 49,1 procent van de stemmen.

Blair toonde zich nauwelijks aangeslagen. Hij is ervan overtuigd dat de gewraakte woorden uit 1918 in clause 4, achterop elke Labour-ledenkaart, volgend jaar zijn vervangen door een bijdetijdse versie.

Het aanzwengelen van het debat over deze kwestie is een meesterlijke zet van Blair. Labour wordt door veel kiezers gezien als de partij van nationalisatie, niet in de laatste plaats omdat John Majors Conservatieven hen dat blijven inpeperen. In de praktijk zijn er echter maar weinig sociaal-democraten die werkelijk alle basisindustrieën onder de vlag van de overheid willen brengen. Juist door het debat over het nog altijd gevoelige punt - getuige de reacties - open te breken, laat Blair de kiezer zien dat Labour bezig is met vernieuwing.

Op dezelfde manier probeert de nieuwe voorman het negatieve imago bij te stellen van belastingheffen en geldverkwisten dat de sociaal-democraten met zich mee dragen. In zijn haast - hij is pas drie maanden partijleider - de partij aantrekkelijk te maken voor de Britse middenklasse, die Labour in '97 de overwinning moet bezorgen, diende hij echter deze week een paar stappen terug te doen. Zo accepteerde hij herstel van volledige werkgelegenheid als doel, hoewel hij liever een “zo'n hoog mogelijk niveau van werkgelegenheid” zou nastreven. En er komt onder zijn regering een minimumloon, waar veel werkgevers wars van zijn - en de Tories tegen waarschuwen, omdat zij bang zijn voor een loongolf.

Tony Blair zal de komende tijd ongetwijfeld pogen formuleringen erdoor te krijgen die meer kiezers aantrekken, en heeft daar ook de tijd voor: de verkiezingen zijn pas over ruim twee jaar. Hij moest nu echter toegeven, wilde hij de linkervleugel niet van zich vervreemden. Hoe sterk die nog is bleek bij de verkiezing van het nieuwe dagelijks bestuur, waarin uiterst-links twee van de zeven posten ('straatvechter' Dennis Skinner en Diane Abbott) wist binnen te slepen.

Een grote steun voor Blair, juist om links achter zich te houden, bleek John Prescott, de nieuwe vice-partijleider. Vooraf werd betwijfeld of deze 'traditionalist' uit de rangen van de vakbond wel een hecht team zou kunnen vormen met Blair. In zijn rede op de slotdag bewees Prescott echter als brug te willen dienen naar de linkervleugel.

De tweede man van Labour riep zijn partijgenoten op oude principes niet over boord te zetten, maar ook niet te veel te hechten aan oude formuleringen. Veel belangrijker dan clausule vier vond hij punt drie in het programma, dat de werkende klasse oproept zich te organiseren. “Wij hebben jullie allemaal nodig, en meer. Ik wil dat jullie elk een nieuw lid vinden om te helpen de Tories te verslaan.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden