Labour gaat voor privatisering

De Britse kiezer maakt zich druk om gezondheidszorg, onderwijs en openbaar vervoer. Terecht: wie de verhalen hierover hoort, waant zich bijna in een derde-wereldland.

Wils Rebergen

LONDEN - De façade van het Purley-Hospitaal in Croydon-Zuid, op de grens van Londen, oogt Brits vriendelijk. Maar aan de vervallen gebouwtjes erachter en het interieur is te zien dat een optrek uit 1940 ook zijn keerzijde heeft.

Het veel grotere Mayday-universiteitsziekenhuis in het noorden van de gemeente is er niet veel beter aan toe: een enorm complex van bakstenen gebouwen, waar almaar nieuwe afdelingen aan zijn gebreid. Schril is het contrast met de nieuwbouw in het centrum waar grote Britse ondernemeningen als Nestlé UK zijn gevestigd in kolossen van beton en glas. Daar, bij het grote kapitaal, moet de oplossing worden gevonden, voor de problemen in de publieke sector, hopen de Britse socialisten.

Mensen sterven in Britse ziekenhuizen omdat er te weinig bedden zijn op de intensive care. De wachttijden voor behandelingen zijn lang. Er zijn te weinig dokters en verpleegsters, de voorzieningen zijn oud of ontbreken.

Scholen idem dito. De politie plukte deze week een 14-jarige jongen van straat: moest hij niet op school zitten? ,,Ben op weg naar de bibliotheek om te studeren'', antwoordde de jongen. Zijn ouders proberen al een jaar een plekje op een school voor hem te vinden, vergeefs.

En o wee als je op het openbaar vervoer bent aangewezen om op je werkplek te komen. Na een reeks van ongelukken ontdekte Railtrack, de beheerder van het net, dat het spoor op tal van plekken niet deugt. De boel is bijna gerepareerd, maar vertragingen zijn er nog altijd. ,,Ze dreigen me met ontslag omdat ik almaar te laat kom'', klaagt een forens op station Croydon-Oost. ,,En ondertussen verhogen ze wel de prijzen. Binnenkort worden de kaartjes tweemaal zo duur.''

Geen wonder dat niet de euro, maar de gezondheidszorg, het onderwijs en het vervoer boven aan de zorgenlijst van de Britse kiezer staan. Labour belooft verbetering. De komende jaren worden blikken artsen, verpleegsters en onderwijzers opengetrokken. In totaal gaan tot 2004 een 20 miljard gulden extra naar de probleemsectoren. Bovendien moeten de investeringen daar structureel met 60 procent omhoog.

Labour denkt een onuitputtelijke bron gevonden te hebben voor het lenigen van de nood: de particuliere sector. Door privatisering zal het benodigde kapitaal binnenstromen. Bovendien zullen instellingen die nu door de overheid worden gefinancierd, efficiënter gaan werken, hopen de socialisten.

Geschrokken heeft een achttal experts in de gezondheidszorg de alarmbel over de plannen geluid.

VERVOLG OP PAGINA 5

De zorg blijft gratis, het gebouw wordt geleast Britse verkiezingen

Britse verkiezingen

VERVOLG VAN PAGINA 1

Er wordt al geprivatiseerd, ondanks Labours belofte uit 1997 die 'Conservatieve weg' niet te gaan. Verder gaan legt de bijl aan de wortel van de National Health Service (NHS), aldus de experts. De NHS is in 1945 door Labour juist opgericht om te garanderen dat iedereen, ongeacht rang of stand, adequate hulp krijgt en geldt sindsdien als hoeksteen van sociaal beleid. Het uitgangspunt van gratis zorg gaat op de helling, vrezen de experts, want ondernemers willen maar een ding: winst.

,,Onzin, wij zijn toch geen Conservatieven'', briest Labour-parlementariër Geraint Davies in Croydon. ,,Met particulier kapitaal gaan wij dat oude Purley-hospitaal tegen de grond gooien en een prachtig nieuw ziekenhuis bouwen. De zorg blijft gratis, het gebouw wordt geleast. Dat is hetzelfde als het betalen van hypotheek als je geld leent om te bouwen.''

Maar de gezondheidszorg is er niet gerust op. Het ligt in de bedoeling dat de particuliere sector ook instellingen gaat runnen. En dan is het nog maar een kleine stap om patiënten ook te laten betalen voor snelle behandeling, is de gedachte.

De vakbonden zijn ook argwanend. Maar die hebben beloofd pas na de verkiezingen hun hart openlijk te luchten om de herverkiezing van het regerende Labour, voor het eerst in de geschiedenis, niet in gevaar te brengen. Hetzelfde doet een denktank die is gelieerd aan het kabinet-Blair. Die gelooft dat Labour veel te optimistisch is over wat zij kan ophalen in de particuliere sector.

De plannen van Labour voor privatisering gaan veel verder dan alleen de gezondheidszorg. Ook voor onderwijs, wegenbouw en zelfs politietaken mag de particuliere sector straks inschrijven. Een aantal projecten is al onderweg: het optrekken van ziekenhuizen, uitbesteden van onderwijstaken, privatisering van de Londense ondergrondse. En in Blairs kiesdistrict Sedgefield zijn plannen voor een particuliere politiedienst.

Een revolutie? Welnee: het is wat de Tories al jaren roepen. Opmerkelijk is dat in het verkiezingsdebat tot nu nauwelijks vragen zijn gesteld over de voornemens van Labour, laat staan over hun slechte prestaties. Met name de Conservatieven laten zich op dit punt nauwelijks horen. Partijleider William Hague profileert zich vooral op Europa en de euro, belastingverlaging, asiel en misdaadbestrijding.

Durven de Tories de aanval niet te kiezen omdat ze dan het verwijt krijgen dat ze de zaak zelf schromelijk hebben verwaarloosd? Dat is wat Labour roept over de oorzaken van Engeland-derde-wereldland: Blair heeft in 1997 een uitgewoonde winkel van de Conservatieven overgenomen.

Uit cijfers blijkt evenwel dat Labour netto minder heeft geïnvesteerd in de publieke sector dan welke regering ook sinds de Tweede Wereldoorlog. Zelfs de verfoeide Margaret Thatcher spendeerde daaraan meer van het nationaal inkomen. En de weggehoonde John Major stak in zijn laatste regeringsjaar (1997) meer ponden in de zorg en het onderwijs.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden