Labels verslaan Max Havelaar

Het Max Havelaar-keurmerk is niet alleen zaligmakend. Private labels als Rainforest helpen de koffieboer aan een grotere en betere oogst.

Gemeenten als Groningen, Alkmaar en Den Helder willen alleen koffie met het Max Havelaar-keurmerk uit de automaat laten vloeien. Buitengewoon sympathiek, en als het volledige Nederlandse ambtenarenkorps aan de Max Havelaar ging, werd in één klap een markt met een waarde van 100 miljoen euro aan de kleine koffieboer gegeven. Maar is Max Havelaar wel echt in het belang van de kleine boer en is het beleid van de gemeenten wel zo verstandig?

Twijfel is zeker op zijn plaats, zo blijkt uit recent onderzoek van de Nijmeegse hoogleraar Ruerd Ruben en Guillermo Zuniga, verbonden aan het Cidin, het centrum voor ontwikkelingsstudies van Radboud Universiteit Nijmegen. Zij volgden 315 koffieboeren in het noorden van Nicaragua. Vier groepen boeren werden met elkaar vergeleken. Het ging om 150 boeren die leverden volgens de regels van het FairTrade-keurmerk (zeg maar Max Havelaar), 45 boeren die vielen onder het vooral in Amerika populaire Rainforest Alliance, 45 die meedraaien in het programma Café Practices (van de koffieketen Starbucks) en tot slot 75 boeren die bij geen enkel programma zijn aangesloten.

Wat bleek? De koffieboeren van Max Havelaar kregen de hoogste prijs voor hun product, overigens niet heel veel meer dan de andere labels. Alleen was de koffieoogst bij de boeren die leverden via Rainforest en Café Practices wel een stuk groter en was de kwaliteit van de geleverde koffie beter. Ruben en Zuniga komen dan ook tot de conclusie dat de beide laatste labels de koffieboer op termijn uitzicht bieden op een betere prijs. Het belangrijkste onderscheidende voordeel van Max Havelaar, het hanteren van een bodemprijs voor koffie plus een premie, werd volgens de onderzoekers dan ook maar beperkt gevoeld. De FairTrade koffieboeren bleken over het algemeen minder goede teeltpraktijken te gebruiken dan de andere boeren. Opvallend is ook dat boeren die niet hun hele oogst aan FairTrade kunnen of willen leveren, zich ook verbinden aan de andere labels.

Voor de uitspraak in het kort geding dat koffiebrander Douwe Egberts (Sara Lee) deze week heeft aangespannen tegen de gemeenten Den Helder en Alkmaar kan de Alkmaarse rechtbank dit onderzoek niet gebruiken. De koffiebrander, daarin gesteund door Nico Roozen (Max Havelaar-oprichter en thans directeur van Solidaridad) vindt dat de beide gemeenten bij hun aanbestedingsbeleid onterecht andere labels uitsluiten. In het geval van Sara Lee gaat het om het label Utz Certified en voor het onderzoek van Ruben en Zuniga in noord Nicaragua was geen groep UTZ-Certified koffieboeren beschikbaar. Over het algemeen wordt UTZ qua voorwaarden als vergelijkbaar met Rainforest beschouwd.

Toen Solidaridad in 1988 Max Havelaar in het leven riep, moest dit eerlijke koffiekeurmerk een stimulerend effect op het grote bedrijfsleven hebben. Inmiddels doen de grote partijen mee en zien zij plotseling hun inspirator als tegenstander, tot in de rechtbank toe. De onderzoekers Ruben en Zuniga geven hier overigens een remedie tegen: Geef kleine boeren via Max Havelaar toegang tot de wereldmarkt en draag ze daarna over aan de private labels zoals UTZ en Café Practice.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden