Laatste poging om oorlogsslachtoffers te identificeren

Van de 4000 graven op het Nationaal Ereveld in Loenen dragen er 103 geen naam, er liggen onbekende oorlogsslachtoffers.  Via DNA-verwantschapsonderzoek wordt nu geprobeerd hun identiteit alsnog te achterhalen. Beeld ANP
Van de 4000 graven op het Nationaal Ereveld in Loenen dragen er 103 geen naam, er liggen onbekende oorlogsslachtoffers. Via DNA-verwantschapsonderzoek wordt nu geprobeerd hun identiteit alsnog te achterhalen.Beeld ANP

Op het Nationaal Ereveld in Loenen liggen 103 graven zonder naam. 73 jaar na de oorlog begint vandaag de laatste poging om deze gevallen burgers en soldaten alsnog te identificeren.

Het zijn 'zo ongeveer' de laatste onbekende Nederlandse slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog in Nederland, zegt Els Schiltmans, identificatiespecialist bij de Bergings- en Identificatiedienst van de Koninklijke Landmacht. Het aantal naamloze graven van geallieerde en Duitse militairen wordt in Nederland geschat op ongeveer zesduizend.

Het vierkoppige team van Schiltmans maakt gebruik van DNA-verwantschapsonderzoek, een techniek die vooral wordt ingezet om misdrijven op te lossen. De Bergings- en Identificatiedienst en de Oorlogsgravenstichting roepen nabestaanden van oorlogsslachtoffers op om DNA af te geven. Hoe directer de verwantschap, des te groter de kans op een match, benadrukt Schiltmans. "Een kleinkind is een goede donor, maar een broer is beter. Het is een race tegen de klok: als we het nu niet doen, dan gebeurt het nooit meer."

Want bij burgerslachtoffers is het zonder verwantschapsonderzoek bijna onmogelijk een identiteit vast te stellen, legt Schiltmans uit. "Van militairen zijn bijvoorbeeld oude tandartskaarten aanwezig, maar voor burgers hebben we die gegevens niet. Al weten we het 99 procent zeker, zonder biologisch bewijs kunnen we niet met zekerheid zeggen wie het is."

Tijdens een eerdere poging in 2009 meldde slechts een kleine groep nabestaanden zich, zegt Schilmans. "En dat maakt de kans op een DNA-match gering." Zes van de 28 slachtoffers werden geïdentificeerd.

Tekst loopt door onder de foto

De dodenherdenking afgelopen 4 mei op het Nationaal Ereveld in Loenen. Vrijwilligers en betrokken staan bij de graven van oorlogsslachtoffers.  Beeld ANP
De dodenherdenking afgelopen 4 mei op het Nationaal Ereveld in Loenen. Vrijwilligers en betrokken staan bij de graven van oorlogsslachtoffers.Beeld ANP

Biologisch profiel

Om gericht naar nabestaanden te zoeken, kijken de onderzoekers na het openen van de graven daarom nu eerst naar het slachtoffer zelf. Door geslacht, leeftijd, botbreuken en ziektes vast te stellen, krijgt ieder slachtoffer een biologisch profiel, vertelt Schiltmans. "Bijvoorbeeld: een 35-jarige man van 1 meter 70 die ooit zijn pols heeft gebroken. Wanneer we een mogelijke naam hebben, kunnen we de nabestaanden direct benaderen."

De meeste slachtoffers zijn gestorven in Duitse werkkampen of gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte, weten de onderzoekers. Met het biologisch profiel in de hand, gaan ze de transportlijsten en gevangenenlijsten na, vertelt Schiltmans. "Het is een puzzel. Natuurlijk hopen we op een toevalstreffer met een nabestaande in onze databank, maar we doen archiefonderzoek om ook zonder DNA-match zo dicht mogelijk bij de identiteit van het slachtoffer te komen."

Het onderzoek gaat meerdere jaren duren. Vandaag worden de eerste graven geopend, de rest van de graven volgt in de komende maanden. Na het onderzoek worden de stoffelijke resten herbegraven in Loenen.

Lees ook: De dodenherdenking weerspiegelt waar we als samenleving staan

De oproep van een actiegroep om de jaarlijkse twee minuten stilte op de Dam te doorbreken, roept de vraag op wat we daar wel en niet moeten herdenken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden