Laatste dag in park Orientalis

De nagebouwde bijbelse dorpjes in museumpark Orientalis zijn slecht onderhouden. (Koen Verheyden/Trouw) Beeld
De nagebouwde bijbelse dorpjes in museumpark Orientalis zijn slecht onderhouden. (Koen Verheyden/Trouw)

Museumpark Orientalis in Heilig Landstichting ontving afgelopen weekeinde de voorlopig laatste bezoekers. ,,Islam, dat hadden we hier niet verwacht.”

Quirijn Visscher

Het stormde wel vaker op het meer van Galilea. Windvlagen scheren deze zaterdag over het ven dat in - toen nog - het Bijbels Openluchtmuseum dit bijbelse meer ooit verbeeldde. De toegang tot het Arabische museumdorp Tell Arab aan het meer is op laatste openingsdagen van museumpark Orientalis al versperd met roodwit lint vanwege renovatie. Geen informatie over de islam dus. Kamelen grazen er zonder publiek. Het museumdorp dat met achterstallig onderhoud kampt, gaat per direct dicht vanwege tekort aan geld.

De herfststorm op het voormalige ’meer van Galilea’ bij villadorp Heilig Landstichting bij Nijmegen herinnert aan het bijbelverhaal waarin Jezus zijn bange discipelen redt die op het meer dreigen te vergaan. Maar Jezus staat niet langer centraal sinds Orientalis in 2006 de voortzetting is van het Bijbels Openluchtmuseum. Orientalis verruimde de blik van Christus naar de drie grote monotheïstische godsdiensten met Abraham als gemeenschappelijke oervader: het jodendom, het christendom en de islam.

Zonder financieel succes wist Orientalis sindsdien de boodschap te verspreiden van gemeenschappelijke wortels en verdraagzaamheid. Een conflict met de rk kerk over de identiteit van het park droeg bij tot de voortijdige sluiting vanaf vandaag van het rijksmonumentale pelgrimsoord uit 1911.

Peter Spijker en Lies Oosterhof uit Almere zijn zaterdag in allerijl naar Heilig Landstichting afgereisd om een laatste glimp op te vangen van het ’Bijbels Openluchtmuseum’ dat zij verwachtten aan te treffen. Op de website zagen ze pas dat het park Orientalis heet. ,,We hadden niet verwacht dat de islam hier aan bod kwam”, zegt Spijker. Niet dat het christelijke tweetal dat erg vindt. Een groep evangelische Duitse kinderen trekt joelend voorbij. Ze volgen een rondleiding. Het verder lege bospark met museumdorpjes slokt hen al snel op.

,,Waar vind je dat nog?”, zegt Riet van der Landen in museumdorp Beth Juda. ,,Lange rondleidingen kom je elders amper tegen.” Sinds 2006 verzorgt de oud-lerares Nederlands als vrijwilligster elk weekeinde rondleidingen bij Orientalis. Ze zou zondag nog een nieuwkomer inwerken, maar dat hoeft niet meer. ,,Zonde dat het park juist dichtgaat in een tijd dat onze boodschap zo hard nodig is”, zegt ze. ,,Onze educatieprojecten met dvd’s voor schoolkinderen zijn fantastisch. Er is verder alleen weinig in geïnvesteerd.”

Heilig Landstichting is in 1911 gebouwd door een kapelaan die na een reis naar Jeruzalem wenste dat zijn gelovigen hetzelfde konden ervaren, vertelt Van der Landen. Dorpjes uit Jezus’ tijd werden nagebootst. Vanuit Nederland, Duitsland en Vlaanderen stroomden tot de jaren zestig de gelovigen toe. Onder druk van de secularisatie werd de rk missie door een nieuw Bijbels Openluchtmuseum vertaald voor een groot publiek. Sinds 2006 komt de museumboodschap niet meer vanuit een religieuze inspiratie, maar verhaalt hierover. Tevergeefs probeerde het bisdom Den Bosch tot nu toe invloed uit te oefenen op de rk grondeigenaar, de Heilig Land Stichting, die de herinnering aan Jezus immers behoort levend te houden.

De missie van Orientalis is de bevordering van de maatschappelijke dialoog over religie en cultuur en het benadrukken van de gemeenschappelijke wortels van islam, jodendom en christendom. Dat werd de splijtzwam tussen het museumpark en het bisdom Den Bosch, ontaard in een slepende juridische strijd.

Voor de argeloze bezoeker die Bijbelse taferelen verwacht, biedt het park een aanblik van verweerde museumstadjes met nog steeds pittoreske straatjes, gecombineerd met onverwachte cultuur- en educatie-uitingen. Voor scholieren zijn onder meer vrede- en ruziepaleizen als trendy themaruimtes ingericht. Volwassenen kunnen in oriëntaalse kleihutjes terecht voor cartoons over religie en voor kunstuitingen over cultuur en geloof, zoals filmfragmenten uit Monty Pythons ’Life of Brian’.

Van der Landen vertelt zaterdag de gasten uit Almere nog eens graag over de joodse geloofstraditie in een nagebouwde, bijna honderd jaar oude synagoge. De geëxposeerde Thorarol, de jat om teksten bij te wijzen, en keppeltjes ontlokken haar bloemrijke verhalen. Of ze over anderhalf jaar bij de heropening terugkeert, weet ze niet. Ze wordt dan 75 jaar. ,,Ik vind wel weer wat anders”, zegt ze. ,,Voor de 57 medewerkers die zijn ontslagen, is de sluiting het ergste. Ze zijn nog in shock.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden