Laatste Daf, en nu de laatste Mitsubishi

Het wordt rustig in Born. De laatste Mitsubishi van NedCar rolt deze week van de band, daarna gaat de fabriek anderhalf jaar dicht. Bij VDL Steelweld in Breda is het intussen aanpoten. Dat maakt de nieuwe productielijn voor NedCar.

MARTEN VAN DE WIER

De carrosserieafdeling van NedCar is al klaar: medewerkers zijn er aan het afbreken. De lakstraat en montage zijn volgende week aan de beurt. Naar verwachting rolt vanmiddag of morgenochtend de laatste Mitsubishi Colt van de band. In stilte: Mitsubishi wil er geen pottenkijkers bij.

En dan is het voorlopig voorbij: pas in juli 2014 maakt NedCar zijn volgende auto. "Misschien drinken we nog een kop koffie, vrijdag", zegt Jean Wouters, voorzitter van de ondernemingsraad van NedCar.

Nee, weemoedig zijn ze er niet onder. "We hebben dit wel vaker meegemaakt. De laatste Daf, de laatste Volvo, de laatste Smart", vertelt Wouters. Onder het personeel overheerst opluchting over de redding van hun fabriek. "Uiterlijk in januari 2015 zit iedereen weer op het oude honk", weet Wouters. Maar collega's zijn ook onzeker over de tussenliggende tijd. Vandaag zijn er in Born informatiesessies over die periode.

De tijdelijke sluiting van NedCar is een flink project. De productielijn van de Colt moet eruit, en de fabriek moet geschikt gemaakt worden om straks de Mini's van BMW te maken. Tegelijkertijd moet NedCar voor zijn 1500 medewerkers tijdelijk ander werk vinden. Op 1 januari 2013 zijn zij allemaal even werkloos.

Driehonderd van hen komen meteen weer in dienst van VDL NedCar, om de ombouwoperatie te leiden. Ook alle andere medewerkers houden hun oude loon. Het geld komt uit het potje voor WW, en VDL vult dat bedrag aan. Een servicecentrum, gerund door uitkeringsorganisatie UWV, begeleidt hen naar tijdelijk werk bij bedrijven in de regio. Dat moeten ze accepteren.

VDL wil zelf enkele honderden werknemers detacheren bij BMW in Engeland en Duitsland. "BMW komt werknemers tekort. En ze worden op deze manier ook ingewerkt in de productie van BMW's. Het mes snijdt aan twee kanten", zegt Henk van Rees, bestuurder bij FNV-Bondgenoten. Wie vrijwillig gaat, krijgt voorrang. Maar daarnaast zullen ook anderen naar het buitenland moeten, zegt Van Rees. "Dat is ingrijpend, ja. Maar ze krijgen daar kost en inwoning, en roosters die het toelaten om regelmatig naar huis te gaan."

De gemeente Sittard-Geleen neemt waarschijnlijk 250 NedCar-werknemers over. Zij doen verplicht 'vrijwilligerswerk' bij verenigingen of instellingen, of in de openbare ruimte. "Je kunt denken aan het opruimen van troep, of rechtleggen van tegels", zegt Van Rees. Misschien niet zo uitdagend voor een autobouwer, geeft hij toe. "Maar het idee is dat iedereen zoveel mogelijk in het arbeidsritme blijft. Het is geen gewenste situatie dat ze allemaal de WW in gaan." Van Rees maakt zich meer zorgen over de groep waar straks geen vervangend werk voor is.

"Het zal niet makkelijk zijn voor mensen die vijftig jaar auto's bouwen om ineens de heg te gaan knippen", zegt Wouters. "Er zijn er vast die het niet makkelijk zullen hebben. Maar een groot aantal ziet er de noodzaak van in. We zijn bij NedCar steeds van het ene naar het andere avontuur gehobbeld. Dit is er gewoon nog eentje bij."

Familiebedrijf en multinational
'Metaalindustrie en Constructiewerkplaats P. van der Leegte' is in 1953 opgericht door Pieter van der Leegte. Zijn zoon Wim is de huidige directeur-eigenaar van de Van Der Leegte Groep (VDL). Zijn kinderen lopen zich al warm om het management straks van hem over te nemen.
Het bedrijf begon als leverancier van DAF en Philips. Daarnaast maakte het eigen producten: wasmachines, oliekachels, bedkruiken en zelfs eierdopjes. Dat gaat zo goed dat VDL in de jaren zeventig begint noodlijdende bedrijven in de auto- en metaalindustrie op te kopen. In 1993 neemt het DAF Bus over.

Nu heeft het concern meer dan 7000 medewerkers, tachtig werkmaatschappijen in de hele wereld, en een omzet van dik 1,5 miljard. VDL maakt onder meer zonnebanken, koelinstallaties en metaal en kunststofproducten voor de auto-industrie. Het produceert touringcars onder de eigen merknaam VDL. Het geheim van VDL? De open overlegstructuur en vlakke organisatie, beweert het bedrijf.

In oktober kocht het NedCar van Mitsubishi. De Japanse eigenaar wilde NedCar sluiten. VDL gaat er auto's produceren voor BMW, en wil ook op zoek naar andere klanten. De provincie Limburg en het Rijk geven de autofabriek samen 6,5 miljoen subsidie, en staan voor andere financiers garant voor nog eens 50 miljoen.

Bij VDL is het mensenwerk, geen massaproductie
Geen lopende band of robotarm te bekennen in de hal van VDL Steelweld in Breda. Ja, de robots die het bedrijf maakt, staan er wel - keurig in het gelid om naar een klant te gaan. Maar het in elkaar zetten van die robots, grijpers en mallen is mensenwerk. Medewerkers slijpen en lassen onderdelen met de hand, en leggen ze op een briefje waarop staat wat het is. Elk onderdeel wordt misschien maar twee of drie keer gemaakt. Auto's maak je via massaproductie, maar een autofabriek maak je bijna ambachtelijk.

Waar bij NedCar de productie deze week tot stilstand komt, maakt VDL Steelweld zich op voor een megaklus. Steelweld is een dochter van het Eindhovense VDL, en daarmee sinds kort zuster van NedCar. Het bedrijf gaat een groot deel van de nieuwe NedCar-productielijn voor de Mini van BMW bedenken en bouwen. Naast de dik tweehonderd die er al werken, verwacht directeur Peter de Vos voor deze opdracht vijftig nieuwe medewerkers te kunnen inhuren. "In de piek misschien wel het dubbele." De jaaromzet stijgt erdoor van 120 naar 150 miljoen.

Steelweld werkte ook al voor autofabrieken als Volvo, Ford en Jaguar. En ook voor NedCar, toen dat bedrijf nog Volvo's maakte. Maar de laatste eigenaar, Mitsubishi, liet alle onderdelen uit Japan komen. Steelweld kan dus blij zijn dat moeder VDL nu in Born de dienst uitmaakt.

De Vos wijst naar een apparaat waarin de zijwand van een auto te herkennen is. Het is een plat vlak, met honderden grijpertjes erop. Drie medewerkers lopen eromheen, en testen alle functies. Straks houdt dit ding een deel van de carrosserie van de nieuwe Landrover vast.

In de kantoren boven de fabriekshal wordt ondertussen druk vergaderd over NedCar. NedCar en BMW schuiven enkele keren per week aan. "BMW bemoeit zich er intensief mee. De auto die NedCar gaat maken, moet precies dezelfde kwaliteit hebben als die uit Engeland", legt De Vos uit. Dat maakt de keuzevrijheid beperkt. Deels neemt Steelweld de bestaande processen van BMW over.

De engineeringafdeling kan binnenkort flink aan de bak. Hier gaat elk stukje productielijn in een 3D-computermodel, om te kijken of het werkt. In december zijn de belangrijkste keuzes gemaakt. Daarna begint het echte ontwerpen en bouwen. "Wij maken weinig machines", vertelt De Vos. "We bedenken de lijn, integreren systemen van toeleveranciers, en we bouwen op bij de klant."

Volgend jaar herfst gaan de eerste machines naar Born. Half 2014 kan het vernieuwde NedCar dan weer open. "Bij de productie van de eerste duizenden auto's zijn onze mensen erbij, om te helpen", vertelt De Vos. Daarna zit het er voor Steelweld op. Maar De Vos hoopt al dat er een tweede model van BMW naar NedCar komt. Dat zou weer een mooie order opleveren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden