Laat zien dat je homo bent

Sean Penn als homo-activist in de film ¿Milk¿, die nu in de bioscoop draait. (Trouw) Beeld
Sean Penn als homo-activist in de film ¿Milk¿, die nu in de bioscoop draait. (Trouw)

Voor ware acceptatie van homoseksualiteit is een nieuwe boodschap nodig: homo’s voegen iets toe aan de samenleving.

De derde fase van de homo-emancipatiestrijd is dit jaar drie jaar oud. Zij volgt op de strijd voor gelijke rechten zoals de huwelijksrechten. Nu vecht de homobeweging voor het bereiken van sociale acceptatie. Zichtbaarheid van homoseksualiteit is daarbij de belangrijkste strategie. Een strategie die keer op keer op weerstanden stuit. Zo wordt de Amsterdamse Gay Pride jaarlijks negatief en moraliserend benaderd. Op de door ProGay georganiseerde ’roze kerststal’ verzuchtte de Haarlemse bisschop Punt afgelopen december waarom homo’s en lesbo’s, die het hele jaar door zichtbaar kunnen zijn, dat nu ook met kerstmis willen.

Dat roept de vraag op of zichtbaarheid alleen voldoende is om de sociale acceptatie af te dwingen. Afgaande op onderzoeken, onder meer van de Universiteit van Amsterdam, is het beangstigende antwoord ’nee’. Het besef dat homoseksualiteit bestaat en dat dat best is, zolang je er maar niet mee geconfronteerd wordt, is onacceptabel. Er is meer nodig.

Vorige zomer is een stap gezet door de deelname van minister Plasterk en burgemeester Cohen aan de botenparade tijdens Gay Pride. Dit is te vertalen als een signaal dat homoseksualiteit een onlosmakelijk onderdeel van de samenleving is. Maar ook dit leidt niet noodzakelijkerwijs tot meer sociale acceptatie.

Homoseksualiteit is nog altijd taboe bij jongeren, zo blijkt uit eerder genoemde onderzoeken. Welke religie, etnische achtergrond of sekse de jongeren hebben maakt daarbij weinig uit. Ze praten niet graag over homoseksualiteit. Het onderwerp blijft daardoor onbekend en dat leidt weer tot afwijzing. Diep gewortelde opvattingen en emoties over de eigen mannelijkheid en seksualiteit blijken de hoofdoorzaak zijn van anti-homogeweld. Zichtbare homoseksualiteit ervaren jongeren als bedreigend en vanuit die bedreigde situatie is uitsluiting, beschimping of geweld tegen homo’s en lesbo’s een reële optie en geoorloofd. Deze bedreigende, agressieve mannelijkheid is in opkomst onder schoolgaande jeugd en in de straatcultuur.

Voorlichting is een oplossing, maar niet op door hetero’s gestelde voorwaarden. Wel spreken over, maar niet met homo’s en lesbo’s is geen optie. Anders doet voorlichting denken aan de film ’Milk’, die nu in de bioscopen draait. Daarin komt homo-activist Harvey Milk, gespeeld door Sean Penn, in conflict met het homo-establishment, dat vindt dat hetero’s het beste in staat zijn om voor homorechten op te komen, in plaats van de homoseksuelen zelf. En dit speelt in het Amerika van veertig jaar geleden.

Waar we naar toe moeten is het inzicht, maatschappijbreed gedragen, dat homoseksualiteit een verrijking is van de samenleving en voor ieder individu dat daarin leeft. Slechts dan zal de angst en de daarmee gepaard gaande afwijzing van zichtbare homoseksualiteit plaats maken voor waarachtige acceptatie en zal macho, heterogedrag kunnen worden tegengegaan. Want precies dat, en niet minder dan dat, moet de ambitie van de moderne homobeweging zijn.

Daarbij moet de homobeweging het heft in eigen handen houden. Zolang de op hetero’s ingestelde maatschappij moeite heeft om openlijk over homoseksualiteit te spreken, is het risico dat homoseksualiteit wordt doodgezwegen, of tijdens voorlichting in sociaal-medische termen wordt over gebracht, eenvoudig te groot.

Afwijken van de heersende heteronormen heeft een voordeel voor hetero’s zelf. Vaders die luiers kopen en vrouwen op leidinggevende posities, het zijn allemaal afwijkingen van de klassieke mannelijke heteronorm. Acceptatie van homoseksualiteit gaat over het loslaten daarvan. Dat levert een betere samenleving op voor iedereen.

De tijd om de sprong voorwaarts te maken lijkt rijp. De politiek geeft gehoor aan de problemen van de homobeweging. Burgemeester en Wethouders van Amsterdam bieden de Amsterdamse homobeweging de mogelijkheid zelf antwoorden te formuleren, op de vraag hoe mensen te laten ervaren dat homoseksualiteit een verrijking is. Een samenleving waarin homoseksualiteit gedijt, is een samenleving waar iedere minderheid zijn of haar plek weet te vinden. Waar ieder mens wordt beoordeeld op zijn of haar bijdrage, meer dan op wie of wat je bent.

De Amsterdamse homobeweging is aan zet. Faalt ze, dan zal de ambitie van Amsterdam als ’Gay Capital’ geen weerklank meer vinden. Het baken van inspiratie voor de rest van Nederland blijft dan op dit punt gedoofd. Op de vraag welk pad naar waarachtige sociale acceptatie leidt, komt dan geen antwoord.

Als de derde fase er niet komt, heeft iedere homo en lesbo en –zonder dat ze het wellicht weten– iedere Nederlander daar last van.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden