Laat ze niet langer door al die hoepeltjes springen

Als we niet oppassen worden scholieren vooral een 'eindproduct', vreest docente Marijke Breeuwsma.

De nieuwbakken onderwijsexpert Paul Rosemöller wil leerlingen in het voortgezet onderwijs vakken laten volgen op verschillende onderwijsniveaus, en deze krant stelt vervolgens het nut van het centraal schriftelijk eindexamen ter discussie (Trouw, 9 mei). Want het onderwijs moet aansluiten bij de individuele capaciteiten van leerlingen, in lijn met de huidige tendens.

Ik kijk daar nogal van op. In mijn ervaring voert juist een tendens tot standaardisering van zowel onderwijsprogramma's als omgang met leerlingen, luidruchtig de boventoon in het onderwijs.

Leerlingen moeten steeds meer door hoepeltjes springen die de wetenschappelijke, dan wel maatschappelijke waan van de dag voor het registreren van hun 'voortgang' en 'ontwikkeling' relevant acht. Lukt dat niet, dan volgt al gauw een standaarddiagnose die leidt tot weer een ander parcours van hoepeltjes, in de hoop zo snel of goed mogelijk naar het algemene parcours te kunnen terugkeren.

Het africhten van de leerling op De Toets (elk onderwijstraject kent er minstens één) en het diagnostisch toetsen van leerlingen op allerlei punten die voor mijn gevoel zelfs het recht op privacy van de leerling niet ongemoeid laten, dreigen het onderwijs te overwoekeren.

undefined

Controle

De achtergrond hiervan is ongetwijfeld een behoefte aan controle en aan een minimum aan onvoorziene resutaten, zowel bij de leerling als bij het betreffende onderwijsinstituut. In dit kader wordt er lustig geregistreerd, liefst vroegtijdig gesignaleerd, vervolgens gediagnostiseerd en protocollair geremedieerd, zodat iedereen met een 'veilig gevoel' kan uitzien naar het gestandaardiseerde eindproduct. Daarbij lijkt te worden vergeten dat het gaat om een menselijk individu, dat ook zichzelf moet mogen zijn met eigen kwaliteiten en tekortkomingen. Een mens voelt zich immers het prettigst als hij naadloos functioneert?

Op dit punt valt een leuke koppeling te maken met het interview met Trudy Dehue in dezelfde krant van zaterdag, over de neiging de eigenheid van mensen steeds meer als (onwenselijke) afwijking te beoordelen.

Wat betekent dit nu voor het centraal schriftelijk eindexamen? Wat mij betreft vooral dat het verkeerd begrepen wordt. Het eindexamen is nooit bedoeld geweest als de ultieme diagnostische toets om een leerling met zijn aanleg, ontwikkeling en persoonlijke karakteristieken zo volledig mogelijk in kaart te brengen.

undefined

Aanvulling

Het eindexamen is bedoeld om een leerling te laten bewijzen dat hij een schoolvak waarin hij gedurende enige jaren is opgeleid op een bepaald niveau beheerst.

Het is als zodanig bovendien een aanvulling op eerdere toetsen van de docent zelf, die de helft van het eindcijfer bepalen.

Wanneer een leerling het examen haalt, is dat een prettige prestatie voor hemzelf en een aardige indicatie voor wat een vervolgopleiding op dat vakinhoudelijke gebied van die leerling mag verwachten.

Laten we daar alsjeblieft genoegen mee nemen en de leerling een beetje in zijn waarde laten, in plaats van hem cognitief, karakterologisch en emotioneel voortdurend thermometers in de billen te steken.

En laat de leraar gewoon zijn vak mogen onderwijzen in een gezonde, persoonlijke wisselwerking met zijn leerlingen zonder binnen knellende pedagogisch-didactische kaders te moeten trainen op vraagstellingen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden