Opinie

Laat vluchtelingen niet het volgende slachtoffer van Parijs worden

Vluchtelingen op Lesbos.Beeld afp

Het draagvlak voor opvang van vluchtelingen zal na de aanslagen in Parijs afnemen, voorspelt Arco van Wessel. Dat noopt tot herziening van het beleid.

Er zijn sterke aanwijzingen dat één of meerdere daders van de aanslagen in Parijs met de vluchtelingenstroom Europa binnenkwamen. Dat gegeven is koren op de molen van mensen die minder vluchtelingen in Europa willen opvangen. Het draagvlak voor opvang van vluchtelingen zal nu verder afnemen en de kans is groot dat de roep om grenzen te sluiten uit veiligheidsoverwegingen gehoor zal gaan vinden.

Uit humanitair oogpunt is dat geen ramp, integendeel. De huidige praktijk, waarbij asielaanvragen in Europa worden afgehandeld, leidt tot inhumane toestanden en is niet langer in stand te houden.

Riskante tocht
De inkomende stroom van vluchtelingen en andere migranten is het afgelopen jaar steeds groter geworden. Mensen met allerlei achtergronden komen zich fysiek in Europa melden om een asielprocedure in gang te zetten. Dat is omdat de regels dat voorschrijven. Maar eigenlijk is het bizar dat zij een riskante en mensonterende tocht maken om een procedure in gang te zetten waarvan de uitkomst nog onzeker is. Bovendien is de tocht zelf een selectieprocedure geworden: vooral fysiek sterken met geld kunnen die tocht maken. De meest kwetsbaren, bijvoorbeeld een arme, alleenstaande moeder met kleine kinderen, kan de reis sowieso niet maken.

Daarbij komt dat de trek naar Europa vaak begint vanuit een relatief veilig buurland. De omvang van de stroom wordt niet bepaald door ontwikkelingen in het vaderland, maar door ontwikkelingen zoals beeldvorming. Het 'Wir schaffen das' van de Duitse bondskanselier Angela Merkel was een sterke pull-factor. Er was geen sprake van een nieuwe push door oplaaiend geweld in Syrië zelf.

Een laatste bezwaar tegen de huidige gang van zaken is dat de vluchtelingenstroom is te manipuleren door politieke machten. Turkije gebruikt deze om zijn eigen verlanglijstje op de onderhandelingstafel met Europa te leggen.

Oplossing
Dat de roep om grenzen te sluiten nu groter zal worden is geen ramp. Integendeel, het biedt mogelijkheden voor hervorming van de procedures, die ertoe leidt dat verdrinkingen stoppen en ook de meest kwetsbaren kans op asiel maken.

Een oplossing bevat de volgende punten: voor elke humanitaire crisis die tot vluchtelingen en ontheemden leidt, moeten afspraken over verdeling gemaakt worden met de buurlanden, het land van origine en met westerse landen.

De EU is daarom niet het platform voor oplossingen voor de vluchtelingenproblematiek. Dat zijn de VN. Zoals destijds bij de crisis met de Vietnamese bootvluchtelingen moeten alle partijen aan tafel.

In het geval van Syrië moeten bijvoorbeeld alle Arabische landen en Golfstaten meedoen aan zo'n bijeenkomst en zich committeren aan de opvang van vluchtelingen.

Daarnaast moet in Europa het systeem van asielaanvragen volledig op de schop. Laat asiel uitsluitend buiten Europa aangevraagd worden. Om te beginnen bij ambassades in de regio en later bij speciale aanvraagcentra.

Per vliegtuig
Als dat consequent wordt gehandhaafd, houdt de stroom over zee en over land op te bestaan. Dan stoppen de verdrinkingen en is de reis niet langer een selectiemechanisme. Dan hebben ook de meest kwetsbaren een kans om mee te doen.

Wie asiel heeft gekregen wordt gewoon per vliegtuig naar het land van bestemming gevlogen. En bied voldoende en brede hulp in de regio. Niet alleen voedseldistributies en huisvesting zijn nodig, maar ook werkgelegenheid en toegang tot onderwijs zijn essentieel. Hulp moet volledig zijn en mensen in de regio perspectief bieden.

Laat echte vluchtelingen niet het volgende slachtoffer van Parijs worden. Benut het momentum om het asielsysteem ingrijpend aan te passen, maar blijf gastvrij voor echte vluchtelingen.

Arco van Wessel: Hoofd Programma's ZOA, organisatie voor noodhulp en wederopbouw

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden