'Laat vaste baan los en neem zelf de regie'

Econoom Ton Korver: Koppel pensioen en uitkering aan lidmaatschap van de beroepsbevolking

Het is een wat omslachtige term, Ton Korver geeft het meteen toe. Maar hij kauwt er nu een jaar of tien op en is ervan overtuigd geraakt dat de werknemer een nieuwe identiteit nodig heeft. Dus is zijn voorstel: vergeet 'werknemer', 'zzp'er', 'deeltijder', 'werkloze', 'flexwerker', 'mantelzorger', 'MOE-lander', of hoe ze allemaal mogen heten. Voortaan is iedereen 'lid van de beroepsbevolking'. Waarom dat helpt, legt hij uit.

De term is niet van hem trouwens, maar van de Franse arbeidsjurist Alain Supiot. Maar Korver - tot 1 september lector human resource managment aan de Haagse Hogeschool en sinds drie weken met pensioen - is ervan gaan houden. Het lidmaatschap van de beroepsbevolking maakt mensen vrijer.

Vrijer van de werkgever, van wie ze nu een vaste baan verlangen die ze niet meer krijgen. Cijfers van het UWV tonen dat werkgevers in 2011 tweeduizend mensen een vast contract aanboden; in 2010 waren dat er nog 83.000. Korver: "Zelfs een werkgever die het beste met zijn personeel voor heeft, kan het zich niet veroorloven om scheutig te zijn met vaste contracten. Hij is niet alleen werkgever, maar allereerst ondernemer. Als ondernemer heeft hij te maken met steeds striktere tijdseisen. Vaste mensen maken hem minder wendbaar. Hij heeft tijdelijke krachten nodig om in te zetten al naar gelang de behoefte. Zoals hij ook zijn machines en apparatuur nog maar zelden koopt, maar steeds vaker leaset."

Waarom hechten mensen aan die vaste baan? "Die vaste baan geldt sinds jaar en dag als primaire zekerheid. Daardoor geeft de bank je een hypotheek. Daardoor bouw je pensioen op. En als je wordt ontslagen, bepaalt de lengte van je arbeidscontract en de hoogte van je salaris hoeveel en hoe lang je een WW-uitkering krijgt."

Dus dat moet anders, betoogt Korver. Koppel pensioenopbouw en sociale zekerheid niet langer aan die baan, aan die werkgever, maar aan het lidmaatschap van de beroepsbevolking. Concreet: 'leden' kunnen uitkeringsgeld gebruiken voor loopbaanstappen, ook als de dreiging van ontslag niet in de lucht hangt. Zo is voorheen-de-werknemer niet meer met handen en voeten gebonden aan de vaste baan. "Ieder lid bouwt sociale rechten op. Wie precies lid kan zijn, is onderdeel van debat. Vallen ook mantelzorgers eronder? Vrijwilligers? Iedereen spaart op een individuele rekening. Een deel daarvan is geblokkeerd, als pensioenvoorziening bijvoorbeeld. Je kunt toestaan dat mensen dat bedrag gedurende de rit gebruiken om een huis te kopen, al zitten daar risico's aan, dus ook daar moet je het over hebben."

Wikken, wegen, fijnslijpen, het moet allemaal gebeuren, maar het voordeel weegt ruimschoots op tegen de nadelen, meent Korver. "De regie komt dan terecht waar die hoort: bij het lid van de beroepsbevolking."

Die krijgt nu een slechte deal, meent Korver. "Economie is tijd. Wie tijdwinst weet te boeken, heeft een voorsprong. En een werknemer kan zich veel minder snel aanpassen dan een ondernemer." Zonder vast contract kan een werkgever makkelijk van hem af als zijn kennis en vaardigheden niet meer nodig zijn. Maar zelf zit hij vast aan keuzes die hij vroeg in zijn leven maakt: scholing en beroepskeuze.

"Zie wat er nu in Den Haag gebeurt: de WW wordt ingekort, de ontslagvergoeding teruggebracht tot een fooi die de werkloze voor scholing moet gebruiken en hij heeft het maar te nemen. Hem is nooit gevraagd de bakens te verzetten. Hij heeft zolang hetzelfde kunstje gedaan dat hij alle andere kunstjes die hij ooit kende, is verleerd. Voor omscholing krijgt hij niet de tijd die nodig is, maar die van bovenaf is bepaald. In het beste geval net voldoende om een nieuw kunstje te leren - tot ook dat uit de mode raakt."

Hier ligt een uitgelezen kans voor de vakbeweging, meent Korver. Als vertegenwoordiger van werknemers moet die de regie opeisen over de arbeidsvoorziening. Vakbonden moet inventariseren aan welke mensen er behoefte is in een regio - de arbeidsmarkt is bij uitstek regionaal - de scholingsbehoefte in kaart brengen en regionale arbeidspools opzetten. Met ondernemers natuurlijk, maar onder hún leiding. "Scholingsgeld zit nu bij fondsen die vastzitten aan bedrijfstakken. Maar in de bouw of bij de brandweer wordt het idee van een tweede loopbaan steeds normaler, omdat het lastig is om met een fysiek zwaar beroep je 67ste te halen. Dat moet je regionaal regelen."

Ook de overheid komt zo op gepaste afstand, meent Korver. "Een minister van sociale zaken ziet werklozen al snel als 'zijn mensen'. Vanuit de beste bedoelingen, ongetwijfeld, maar hij zet zo wel fors wat mensen weg als pionnen in een spel."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden