Opinie

Laat Turkse Nederlanders geen keuze maken

Atatürk, de oprichter van de Turkse Republiek, prijkt op de vlag van een buurthuis in Rotterdam. Beeld anp

Meer Turks of meer Nederlands? Die keuze is kunstmatig. Het gaat erom het Nederlanderschap vorm te geven door waarden uit beide culturen toe te passen, schrijft Fatih Kiliç.

Kiezen tussen de twee identiteiten is zoals kiezen tussen je vader en je moeder', was één van de interessante soundbites in een aflevering van 'Tegenlicht' over Turkse Nederlanders. Het geeft een beeld van een gemeenschap die welwillend haar plaats zoekt in de Nederlandse samenleving. Dit beeld is niet geheel incorrect, maar moet aangevuld worden: 43 procent van de Nederlandse Turken zou het liefst 'terug' willen.

Discussies over identiteit en minderheden vervallen vaak in een mistig niemandsland door de verschillen in sentimenten en definities. De identiteitsvraag in de Turks-Nederlandse gemeenschap vormt hierop geen uitzondering. In mijn optiek echter, is de analogie van het kiezen tussen twee ouders inadequaat en schadelijk.

Enerzijds is die gebaseerd op een kunstmatige constructie die een onnodige spanning creëert. De meeste landen vallen ergens tussen twee extremen: de civiele staat (de Verenigde Staten) en de etnische staat (Israël). Nederland is een voorbeeld van een civiele staat die pluraliteit en gelijkheid als grondvesten heeft. De keuze is dan ook kunstmatig omdat Nederlanderschap niet noodzakelijkerwijs een etnische of een culturele identiteit is, maar een lidmaatschap van een samenleving die gebonden en verbonden is door politieke en andere instituten. Het één gaat dus niet ten koste van het ander, zoals Hollande niet óf een man óf de president van Frankrijk is.

'Te Nederlands'

Anderzijds loopt de Turks-Nederlandse gemeenschap veel kansen op participatie en integratie mis door zulke constructies. Door uit te gaan van een strijd om de identiteit van een individu, kan er een interne druk ontstaan om niet 'te Nederlands' te worden. Zonder dat daar eigenlijk concreet gedrag of concrete tradities aan zijn verbonden: het hebben van een vriendengroep met veel witte Nederlanders of het overnemen van sommige normen en tradities kan dan al snel als verraad of culturele travestie worden gezien.

Daarnaast wordt er hierdoor tekort gedaan aan het gegeven dat de Turks-Nederlandse gemeenschap in feite al onderdeel uitmaakt van de samenleving en haar instituten. Iedere Nederlander draagt levenslang bij aan het welzijn van zijn medeburgers door goed onderwijs, gezondheidszorg en een sociaal vangnet te garanderen. Turkse Nederlanders vormen hierop uiteraard geen uitzondering.

Tot slot moet de mogelijke bijdrage van rolmodellen en bruggenbouwers niet onderschat worden.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Beeld anp

Bruggenbouwers

Sociaal psycholoog Geert Hofstede schrijft in zijn boek 'Culturele Dimensies' dat iedere cultuur naast haar waarden, normen en gedragingen een vorm van heldendom bezit. Deze zogenaamde 'helden' zijn in feite individuen die de kern van een cultuur verpersoonlijken en een voorbeeld vormen voor de anderen. In Turkije is dat bijvoorbeeld Atatürk, de oprichter van de Turkse Republiek en een symbool van vooruitgang, of Sultan Mehmet II, die waarden als moed en daadkracht vertegenwoordigt.

In Nederland zijn Turkse Nederlanders echter niet in staat geweest relevante helden te produceren: individuen die de deugden van zowel de Turkse als de Nederlandse cultuur en een gezonde vorm van integratie verpersoonlijken. Media kunnen helpen helden te kiezen maar de Nederlandse media verkiezen vaak figuren die zich volledig hebben afgezet tegen de Nederlandse of de Turkse cultuur. Vooralsnog ontbreken dus de bruggenbouwers: de mensen die dogma's laten voor wat ze zijn en een verzoenende en genuanceerde toon aanslaan in het debat over de Turks-Nederlandse identiteit.

De nieuwe generatie Turkse Nederlanders moet gaan beseffen dat de identiteitsvraag van hun grootouders minder relevant is in deze tijd van polarisatie en wederzijds wantrouwen. In plaats van zich te beperken door de keuze tussen twee ouders, zouden Turkse Nederlanders zich dan ook af moeten vragen hoe zij invulling kunnen geven aan hun Nederlanderschap, bijvoorbeeld door waarden die beide culturen verbinden veel vaker toe te passen buiten hun eigen gemeenschap: gelijkheid, solidariteit en loyaliteit.

Door Fatih Kiliç, student aan de Leidse Universiteit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden