Opinie

Laat transgenders in al hun diversiteit zien

De zevenjarige Jacob, geboren als een meisje. Beeld AFP

Niet alle transgenders zijn hetzelfde. Behandel ze dan ook niet zo, aldus Mir Marinus, masterstudent Gender & Ethnicity aan de Universiteit Utrecht en Eliza Steinbock, universitair docent aan de Leiden University Cente for the Arts in Society.

Het op 9 mei uitgekomen SCP-rapport over de positie van transgender-personen opent met een tweeledig beeld. Aan de ene kant is er steeds meer aandacht voor transpersonen in de Nederlandse politiek en media. Aan de andere kant tonen de cijfers omtrent hun positie en emancipatie in onze maatschappij een erg verontrustend beeld: transmensen zitten veel vaker thuis zonder baan of eigen zaak dan de algemene bevolking (41 procent tegenover 62 procent), hebben vaker een laag inkomen (53 procent tegenover 30 procent) en wonen vaker alleen (50 procent tegenover 17 procent). Het is een interessante paradox en daarmee tijd om te kijken hoe de media-aandacht zich verhoudt tot de emancipatie van transmensen.

Eerder dit jaar bracht Atria, Kennisinstituut voor Emancipatie en Vrouwengeschiedenis, een rapport uit naar aanleiding van een verkennend onderzoek naar de beeldvorming van transgender personen in de Nederlandse media. Het onderzoek identificeerde zes dominante verhaallijnen ('transgender scripts') aan de hand waarvan men blootlegde welke ideeën over gender verstopt zitten achter de berichtgeving.

Tegenstelling

Een voorbeeld is het emancipatoire 'succesvol trans'-script, waarin een transpersoon na een zo volledig mogelijke transitie eindelijk zichzelf kan zijn, bijvoorbeeld in het tv-programma Hij is een Zij. Gender is hier intrinsiek verbonden aan het lichaam; pas als het lichaam 'aangepast' is, zo impliceert het, ben je 'echt' man of vrouw. Dit terwijl niet iedereen een penis nodig heeft om man te zijn, of borsten om vrouw te zijn. Bovendien berust dit script sterk op de man-vrouwtegenstelling, waarbij mensen die zich met geen van beide geslachten identificeren, of een combinatie van beide, genegeerd worden.

Achter de cijfers van het SCP, en diep verstopt achter de mediarepresentatie, gaan veel verschillende ervaringen schuil en het zijn misschien juíst die dominante narratieven zoals 'succesvol trans' die negatieve ervaringen van transmensen in de hand werken.

Zien we voornamelijk succesverhalen? Dan zal dat voor alle transmensen wel zo zijn. Of in de niet-respectvolle hoek: mag Matthijs van Nieuwkerk naar Maxim Februari's genitaliën vragen, ook al heeft hij al aangegeven dat dit niet fatsoenlijk is? Dan mag dat vast altijd. Mag Eva Jinek Mounir Samuel voorstellen als transman, terwijl hij zich duidelijk tussen man en vrouw in identificeert? Dan mag iemand altijd gewoon in de hokjes man of vrouw ingedeeld worden, ook als diegene aangeeft daar niet in te passen. Zien we geen homoseksuele, gekleurde of uit lagere klassen afkomstige transmensen in de media? Dan zullen die wel niet bestaan.

De mediarepresentatie heeft dan ook grote invloed op alledaagse ervaringen van transmensen en is sterk verbonden met hun acceptatie. Zolang het in de media lijkt alsof het allemaal rozengeur en maneschijn is voor transmensen en verhalen die niet in dit plaatje passen niet met respect worden behandeld, zullen andere ervaringen zoals die van discriminatie, werkloosheid, armoede of het vóórkomen van een door transfobie ingegeven racisme in de samenleving niet serieus genomen worden.

Respect

Het zou daarom een goed begin zijn als de media op een respectvolle manier een grotere diversiteit aan verhalen laten zien over transmensen met verschillende achtergronden in klasse, etnicititeit en seksualiteit. Dit zou helpen om discriminatie van transmensen tegen te gaan. En het SCP? Naast het advies om transgender als onderwerp op te nemen in algemene vragenlijsten zou het ervoor moeten pleiten meer oog te hebben voor de grote diversiteit binnen deze doelgroep.

Mir Marinus is masterstudent Gender & Ethnicity aan de Universiteit Utrecht
Eliza Steinbock is universitair docent aan het Centre for the Arts in Society van Leiden University

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden