Opinie

Laat persvrijheid niet de dupe zijn van treitervloggers

Beeld Hollandse Hoogte

Een motie om agenten onherkenbaar in beeld te brengen is een paardemiddel, dat het werk van journalisten bemoeilijkt, aldus mediajurist en televisiemaker Roel Maalderink.

De rechter meent dat agenten een grotere inbreuk op hun persoonlijke levenssfeer moeten toestaan.

De Tweede Kamer nam deze week een motie aan die voorschrijft dat agenten voortaan onherkenbaar in beeld gebracht moeten worden. Het is een middel om de politie te beschermen tegen treitervloggers die voor YouTube-views (en geld) agenten aan de schandpaal nagelen.

Onderscheid tussen vloggers en journalisten

Een kleine zoektocht op internet levert een bak video's op waarin agenten worden vernederd ('ben je een hij, een zij of een het? Ik weet het echt niet!'). Sommige van die video's zijn ruim een miljoen keer bekeken. Je hoeft geen klinisch psycholoog te zijn om je voor te stellen wat voor gigantische impact dat heeft op het leven van de agent en zijn familie.

Toch is de motie een paardemiddel in de strijd tegen een handjevol irritante pubers met een vlogcamera. Het verplicht onherkenbaar in beeld brengen, het zogenaamde 'blurren', van agenten vormt namelijk een inbreuk op de persvrijheid, en daarvan is de hele journalistiek de dupe.

De effecten van de motie blijven namelijk niet beperkt tot die paar vloggers. De NOS, RTL en PowNed zullen voortaan ook op hun hoede moeten zijn als ze verslag doen van het handelen van de politie.

Bovendien is het onderscheid tussen vloggers en journalisten niet altijd duidelijk. Een video waarin een bejaarde Marokkaanse man hardhandig werd aangehouden door agenten ging twee weken geleden viral en werd vertoond in actualiteitenrubrieken. Niet gemaakt door een journalist, maar wel met grote journalistieke waarde.

Liveverslaggeving

Bovendien komt de motie in de praktijk neer op een verbod op livestreamen van agenten. Het is namelijk onmogelijk om agenten tijdens het filmen direct onherkenbaar te maken. Daarmee druist de motie in tegen het censuurverbod. Stel dat er een demonstratie plaatsvindt waar agenten duidelijk hun boekje te buiten gaan. Liveverslaggeving daarvan wordt met het voorstel van de Kamer onmogelijk, omdat de agenten eerst één voor één onherkenbaar gemaakt moeten worden.

Daarnaast zou de politie met zo'n verbod een uitzonderingspositie krijgen die geen enkele andere beroepsgroep heeft. De rechter heeft veelvuldig geoordeeld dat agenten met hun publieke functie en geweldsmonopolie een grotere inbreuk op hun persoonlijke levenssfeer moeten toestaan dan privépersonen. Agenten moeten júist aanspreekbaar zijn op hun optreden, zowel wanneer ze goed werk verrichten als wanneer ze hun boekje te buiten gaan. Dergelijke video's maken de politie benaderbaar en geven haar een menselijk gezicht, met positieve en negatieve kanten.

Een politiekorps dat bestaat uit weggeblurde agenten met privacyprivileges zal de kloof tussen politie en burger alleen maar vergroten.

Wat zou er wel moeten gebeuren? Het andere onderdeel van de motie pleit ervoor om agenten te trainen hoe ze moeten omgaan met al dat gefilm.

Trainen van agenten

Daar liggen naar mijn mening de echte kansen. Zo heb ik zelf een aantal keer agenten mogen trainen en gemerkt hoeveel effect dat had. Door te benoemen wat er gebeurt, niet krampachtig te doen en de motivatie van de filmer te achterhalen, kan een agent zich beter verweren.

Daarnaast wees ik agenten op de juridische mogelijkheden die ze nu al hebben, na publicatie en via de rechter. Zo oordeelde de rechter in 2005 dat beeldmateriaal van agenten geblurd moest worden vanwege de inbreuk op de persoonlijke levenssfeer. Een kleine steekproef wijst echter uit dat dit op dit moment niet gebeurt.

De schade door treitervloggers kan beperkt worden door het benutten van bestaande mogelijkheden en het trainen van agenten in hoe daarmee om te gaan. Het op de tocht zetten van de persvrijheid is daarvoor helemaal niet nodig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden