Column

Laat onze identiteit verbrokkelen

Fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma tijdens het najaarscongres van het CDA.Beeld ANP

Was er al een prijs voor het cliché van het jaar? Dan zou ik graag deze gemeenplaats willen nomineren: 'Mensen zijn bang hun identiteit te verliezen.' Vorige week kwam de observatie weer eens langs in een interview met CDA-voorman Sybrand van Haersma Buma, die geloofde hiermee diep in onze gekwelde ziel te schouwen, ook al staat de gedachte natuurlijk haaks op de bekende onderzoeken waarin Nederlanders bij alle überfremdung keer op keer als zeer gelukkig volk uit de bus komen.

Maar goed. Je zou de CDA-voorman best serieus willen nemen, als hij maar had uitgelegd welke identiteit dezer dagen op het spel staat. Wat ís dan die Nederlandse identiteit, behalve een Sinterklaasfeest met roetzwarte Pieten?

Traditie van tolerantie
Daarover bleef hij vaag, wat voor een politicus verstandig is, want wie man en paard noemt, verliest meteen een deel van het electoraat, en dat is wel het laatste wat politici willen. Had Buma gezegd: we zijn bang onze traditie van tolerantie te verliezen, ik noem maar een dwarsstraat, dan zou GroenLinks meteen protesteren: hé, dat is onze slogan.

Bovendien zou het naar de PVV overhellende deel van de achterban zich nog verder van Buma vervreemden - en dat zou heel nadelig zijn voor de partij. En had hij gezegd: onze identiteit ligt besloten in onze taal, dan zou hij academici en studenten tegen het hoofd stoten, want aan onze universiteiten wordt alleen nog maar in het Engels gedacht, gepraat en geschreven.

Zo ziet u maar hoe moeilijk een politicus het kan hebben.

Minimum aan respect
Trouwens, wat ís eigenlijk 'echt Nederlands'? Waarin ligt onze identiteit?

Die vraag stel ik altijd het liefst aan een buitenlander die nog niet zo lang in Nederland is, want die kijkt er toch frisser tegenaan. En omdat ik deze week sowieso aan de koffie zat met een allochtoon, dat wil zeggen een Duitse die werkt op een Nederlandse universiteit, stelde ik haar de vraag wat haar opvalt aan Nederlanders. Want je kunt van alles beweren over je identiteit, maar the proof of the pudding is in the eating, als u mij een identiteitsvreemde zin toestaat. Dus: hoe komen wij Nederlanders over?

Beleefd doch beslist zoals Duitsers kunnen zijn, somde de onderzoekster een paar kenmerken op die mij jammer genoeg bekend voorkwamen.

Nederlandse studenten, zo viel haar op, tonen een minimum aan respect voor hun docenten, en zo mogelijk nóg minder eerbied voor de regels die de omgang tussen mensen mogelijk maken. Alles moet bediscussieerd worden, ook de simpele fatsoensnorm dat je op tijd op college verschijnt. Verder had ze gemerkt dat Nederlandse kinderen altijd zo hard schreeuwen. Op de camping bijvoorbeeld, houden ze geen enkele rekening met anderen.

U vindt zo'n observatie misschien typisch Duits, maar mij overtuigde zij alleen al omdat deze generalisatie beter past bij onze positie in de kopgroep van gelukkige Europese volkeren. Want het is makkelijk gelukkig te zijn als je nooit rekening hoeft te houden met anderen.

Maar als onze identiteit ligt in ons lompe gedrag, als dat is wat we geworden zijn, dan zou ik zeggen: laat die identiteit afkalven, verbrokkelen en verwateren tot er niets van over is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden