'Laat koning Simeon terugkomen om hier orde op zaken te stellen'

SOFIA - Koning Simeon II van Bulgarije heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij terug wil naar het land dat hij in 1946 als 'kind-koning' heeft moeten ontvluchten. “Als de tijd rijp is kom ik terug”, klonk het steeds vanuit zijn ballingsoord Madrid, waar Simeon Saksen-Coburg - ook wel Simeon Coburg-Gotha - behalve koning van Bulgarije ook succesvol zakenman en vader van vijf kinderen is. Aanstaande zaterdag is het, na precies vijftig jaar, dan eindelijk zover.

'Tsaar Simeon II' zoals hij in Bulgarije nog altijd wordt genoemd is de enige zoon van koning Boris III, die in 1943 onder verdachte omstandigheden - mogelijk door vergiftiging - plotseling stierf. De nu 58-jarige Simeon II werd als zesjarige koning van een land dat meevocht met Hitler-Duitsland; toen hij acht was maakten de communisten een einde aan de monarchie.

“Laat koning Simeon maar terugkomen om hier orde op zaken te stellen”, zegt een 20-jarige straatverkoper in het centrum van Sofia lachend. Hij heeft net betoogd dat hij geen enkel vertrouwen heeft in de politiek en in de politie. Wat er precies aan de hand is in zijn land kan de jongen niet uitleggen, maar “het deugt niet”. Hij doelt op de politieke en economische chaos waar Bulgarije in terecht is gekomen sinds het verdwijnen van de communistische een-partijstaat. Na ruim zes jaar van politieke instabiliteit, waarin eerst de democraten en daarna de voormalige communisten niet in staat zijn gebleken tot een enig zinvol beleid, zijn de Bulgaren alle vertrouwen in de politiek kwijtgeraakt.

Aanhang

Een halve eeuw nadat hij hals over kop het land moest verlaten acht Simeon II kennelijk de tijd rijp om terug te keren. De aanhang van het Bulgaarse koningshuis groeit snel. Vlak na de val van het communisme zag nog maar 8 % van de bevolking iets in het herstel van de monarchie, nu is dat al bijna een kwart van de bevolking. Opvallend is dat de koning zelf nog veel geliefder is: 78 % van de Bulgaren zien de zakenman uit Madrid als een eerlijk en oprecht mens, die een einde zou kunnen maken aan het verval van het land. Zowel in directe contacten met Bulgaarse politici op bezoek in Madrid als via zijn woordvoerders in Sofia heeft Simeon II zich de afgelopen jaren zorgvuldig gepresenteerd als een man van de verzoening. Tussen links en rechts, tussen communisten en democraten, tussen monarchisten en antimonarchisten.

Simeons neef Juan Carlos van Spanje, met wie hij in Madrid opgroeide, is daarbij het grote voorbeeld. “In het ontredderde Bulgarije zou Simeon II de rol kunnen spelen van een koning die boven de partijen staat en bruggen bouwt, zoals dat Juan Carlos ook gelukt is na de dood van Franco”, zegt Yaacov Djerassi.

Hij is voorzitter van de Stichting Bulgarije, een van de organisaties die zich bezighouden met de terugkeer van de koning. Djerassi legt uit dat Simeon II door zijn nauwe band met Juan Carlos van dichtbij heeft meegemaakt hoe de Spaanse koning de monarchie in ere heeft hersteld, hoe hij de kloof tussen de enerzijds de socialisten en communisten en anderzijds de rechtse krachten in het land heeft weten te overbruggen en hoe hij Spanje in rustig vaarwater heeft weten te brengen.

“Bovendien zou de koning, die ten minste een jaarverslag kan begrijpen en een spreadsheet kan lezen, de buitenwereld enig financieel vertrouwen kunnen inboezemen”, aldus Djerassi, die vaststelt dat de Bulgaarse economie op dit moment nog niet veel verder is dan de 19e eeuw. De voorzitter benadrukt dat de koning niet terugkomt om het koningschap op te eisen, maar om te zien wat hij zijn land kan bieden. Ook al is zijn vliegbiljet slechts geldig voor een enkele reis.

De kans dat de koning, die zaterdag als gewoon staatsburger terugkeert, zijn troon weer kan bestijgen, is uiterst gering. In 1946 hebben de communisten na een - volgens de monarchisten vervalst - referendum de monarchie afgeschaft. De grondwet zegt nu dat Bulgarije een republiek is en dat willen alle politiek belanghebbenden van dit moment graag zo houden.

Premier Videnov heeft al gedreigd dat de koning tot 'persona non grata' zal worden verklaard als hij zich niet aan de grondwet houdt. Ook president Zjelju Zjelev, aan de andere kant van de politieke spectrum, staat niet te springen om de monarchie te herstellen, omdat in één land een president en een koning nou eenmaal niet samengaan.

Tegelijkertijd kunnen de politici zich ook niet al te zeer van de persoon van Simeon II distantiëren. Het vroegere staatshoofd is een van de populairste mensen van het land en later dit jaar vinden er presidentsverkiezingen plaats die voor alle partijen van cruciaal belang zijn. Voor de BSP van Videnov om - naar Pools voorbeeld - niet alleen de regering maar ook het presidentschap in handen te krijgen; en voor de oppositie om na jaren van onderlinge verdeeldheid eindelijk eens een gezamenlijke vuist te kunnen maken tegen de voormalige communisten.

Haalbaar

Zelf is Simeon II natuurlijk een overtuigd monarchist, maar als het koningschap om wettelijke redenen op dit moment niet haalbaar is, is hij eventueel bereid om zich kandidaat te stellen voor het presidentschap. Het enige probleem is dat de grondwet van 1991 stelt dat presidentskandidaten minstens vijf jaar in het land moeten hebben gewoond. Maar dat kan volgens Simeon II niet op hem slaan omdat hij indertijd het land tegen zijn wil heeft moeten verlaten. Als het Bulgaarse constitutionele hof hem gelijk geeft, is de kans groot dat hij straks meedoet aan de presidentsverkiezingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden