Laat het gaan regenen in Zwitserland

reportage | Laagwaterrecord Rijn uit 1976 lijkt te sneuvelen. Gasten van Het Drijfpaleis kijken uit op strandjes.

Nederland stevent af op een laagwaterrecord. In 1976 stond het Rijnwater 120 dagen achtereen laag. Dat duurrecord kan maandag sneuvelen, vermoedt Rijkswaterstaat.

Eigenaar Ruud Hilbrands (52) van het Drijfpaleis in Arnhem houdt de waterstand dagelijks in de peiling. Zijn drijvende bed & breakfast in de Nederrijn in hartje Arnhem ligt nog niet scheef, zoals enkele arken verderop. Maar veel lager moet het niet worden. "Laat het maar regenen in Zwitserland", zegt hij.

Het rivierseizoen verloopt anders dan anders. Waar in het najaar juist hoogwater verwacht kan worden, blijft de wateraanvoer in de Rijn bij Lobith al maanden onder de 1500 kuub per seconde. Laag water volgens de Rijkswaterstaat-definitie. Ook de Maas voert minder water af. Hilbrands en zijn gasten op de Quo Vadis II, zoals zijn Italiaans gedecoreerde woonark heet, kijken uit op strandjes aan de Nederrijn. Die zie je, in tegenstelling tot de Waal, zelden aan deze Rijnvertakking.

Op de hellende loopbrug naar de Quo Vadis II wijst Hilbrands op het puin in het water. "Die drinkbak onder de brug, dat is puin uit de oorlog", vertelt hij. De sawa-achtige muurtjes op de oever heeft hij gemaakt van materiaal dat in 1944 in de rivier belandde bij de Slag om Arnhem. Hij wijst op brokjes pilaar. "Elke keer trek ik wat anders uit de rivier. Net nog een theepotje." Voorlopig blijft zijn ark drijven. "Zet de daling lang door, dan moet ik afspraken maken met een sleepboot."

De flora en fauna gedragen zich dit seizoen anders door het laagwater, merkt Twan Teunissen van de Nijmeegse natuurontwikkelaar stichting Ark. "Plassen en oude rivierarmen in de uiterwaarden van de Rijntakken vallen droog. Eerst zaten ze vol vis. Reigers en ooievaars vingen ze. Maar als het echte hoog water deze winter uitblijft, blijven deze plassen zonder vis. Dan gaan libellen en amfibieën als salamanders en de groene kikker het daar een paar jaar supergoed doen."

De bevers gaan creatief om met de aanhoudend lage wateraanvoer. "De ingang van hun burcht ligt doorgaans onder water", zegt hij. "Nu graven ze kanaaltjes om bij de waterplassen te komen. Je ziet dat hun reservevoorraad takken boven water komt. Ze legden die aan onder water voor als het gaat vriezen. Honderden, duizenden takken."

Ook pioniersplanten (de eerste planten die in een gebied opkomen, red.) als slijkgroen en klein vlooienkruid ontkiemen op verdrogende oevers. "Prachtig", vindt Teunissen. "Het is maar tijdelijk."

De scheepvaart ondervindt zowel voor- als nadeel van het laagwater. Schepen kunnen minder laden. De Nederlandse Vereniging van Leveranciers van Bouwgrondstoffen waarschuwt de bouwsector voor hogere grondstofprijzen door stijgende vervoerskosten. Daarin is de laagwatertoeslag doorberekend.

Een gelukje hebben schippers bij Tiel. De Prins Bernhardsluizen staan sinds juli wijd open. Schutten is niet nodig. De waterstand in het Amsterdam-Rijnkanaal en de Waal is al maanden gelijk.

Echt zorgen maakt Hilbrands zich nog niet, vertelt hij in zijn Drijfpaleis naast de Nelson Mandelabrug. Een ijsvogel schiet heen en weer. De recordlaagte van 2011, toen de Rijn bij Lobith op 6,89 meter stond, is nog lang niet bereikt.

"Zolang het maar niet gaat vriezen in Zwitserland", legt hij uit. "Dat is het ergste. Dan blijft het water hier zakken. Voor de bed & breakfast is schuin liggen geen optie. Dan loopt het douchewater niet meer naar het putje."

undefined

Zeer laag water

Rijkswaterstaat spreekt van laag water als de Rijn bij Lobith minstens enkele etmalen een waterafvoer kent onder 1500 kuub per seconde. De huidige laagwaterperiode begon 11 juli. Het duurrecord uit 1976 (120 dagen) sneuvelt waarschijnlijk maandag. Rijkswaterstaat spreekt nu van zeer laag water: de waterafvoer schommelt onder de grens van 1000 kuub rond 950 kuub. De laagste afvoer is 670 kuub in 1921. Records voor de allerlaagste waterafvoer of laagste waterstand lijken niet te worden gebroken, denkt het Watermanagementcentrum Nederland (WMCN) van Rijkswaterstaat en de waterschappen. Het WMCN verwacht dat de waterafvoer de komende dagen stabiel blijft en daarna iets stijgt. Het waterpeil schommelt nu bij Lobith rond 7,10 meter boven NAP. In 2011 was er een recordwaarde van 6,89 meter. Maar voor zuivere vergelijkingen vindt het WMCN die cijfers niet geschikt. Bodemdaling en erosie maken de bedding jaarlijks zo'n 2 centimeter lager. Bij een gelijkblijvende waterstand neemt de diepte dus toe. Rijkswaterstaat verwacht dat het record van 2011 de komende weken niet wordt gehaald.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden