Interview

'Laat Den Haag besluiten over nieuwe azc's'

Een bord bij het gemeentehuis. In Geldermalsen komt voorlopig geen asielzoekerscentrum voor 1500 vluchtelingen. Beeld anp

Het lukt nauwelijks om op korte termijn extra opvangplekken te regelen, terwijl de instroom van asielzoekers ook volgend jaar op recordhoogte blijft. Gisteren bleek dat gemeenten deadlines uit het akkoord met het Rijk over extra asielopvang niet halen. Tijd voor een nieuwe aanpak, vindt Marcel Boogers, hoogleraar innovatie en regionaal bestuur aan de Universiteit Twente. "Als we in dit tempo doorgaan, slapen er straks mensen op straat."

Waar gaat het mis?
"De beslissing wordt nu neergelegd bij gemeentebestuurders. Ondertussen voert het Rijk de druk van bovenaf op. Dat blijkt een recept voor ongelukken. Kijk naar Geldermalsen, dat in korte tijd een groot azc wilde regelen om het Rijk te helpen. Rellen braken uit, het plan verdween van tafel. Ondertussen wast het Rijk zijn handen in onschuld: de verantwoordelijkheid is afgeschoven op de gemeente. Die nauwelijks ondersteuning kreeg. Burgemeester De Vries moest het alleen uitvogelen. De vraag dringt zich op: moet je dit nog wel overlaten aan de lokale democratie?"

Wat is uw alternatief?
"Laat de landelijke overheid beslissen waar nieuwe azc's komen."

Hoe leg je dat mensen uit? Dat Den Haag het ze nu door de strot duwt?
"Misschien zullen sommigen dat zo ervaren, maar het is in ieder geval eerlijker dan als een burgemeester de kop van jut wordt. Iemand moet die knopen doorhakken. En heel veel tijd is er niet: er moet nu echt iets gebeuren. Het geeft geen pas burgemeesters tegenover hun eigen bevolking te zetten of tegen elkaar uit te spelen, zoals nu voorkomt. Want als burgemeester A nee zegt, wordt de druk voor burgemeester B, C en D nóg groter. Dit is een nationaal probleem. Dan moeten ook dáár de beslissingen vallen."

Moet de staatssecretaris asielopvang er dus maar doordrukken, zoals in Oranje?
"Je moet met omwonenden zo goed en zorgvuldig mogelijk praten. Maar het is inderdaad beter om dat ná de beslissing te doen. Het moet duidelijk zijn: het komt er, we spreiden de opvang uit over het hele land, de last wordt gelijk verdeeld. Vervolgens is het aan het gemeentebestuurders om het gesprek aan te gaan: hoe gaan we ervoor zorgen dat de komst van dat azc goed verloopt?"

U zegt dus eigenlijk: de beslissing nationaal, de nazorg lokaal?
"Inderdaad. Burgemeesters blijven verantwoordelijk voor de openbare orde. Inspraakavonden zouden moeten gaan over de zorgen van de bevolking en over de garanties die je kunt bieden zodat mensen zich veilig voelen."

Zal Den Haag er wel in slagen om snel voldoende opvang te regelen?
"Tja. Hier ligt mijn enige aarzeling. Als ik kijk naar hoe discussies over dit onderwerp op nationaal niveau verlopen, heb ik er niet zo veel vertrouwen in. Er is weinig pragmatiek, er komt steevast allerlei partijpolitieke scherpslijperij bij. Misschien ziet mijn nieuwe aanpak er slim uit, maar de uitvoering staat of valt bij doortastend politiek leiderschap in Den Haag. Juist dat heb ik heel weinig gezien de laatste tijd."

58.000 asielzoekers

Dit jaar kwam een recordaantal van zo'n 58.000 asielzoekers naar Nederland. Volgend jaar wordt een even grote instroom verwacht. De huidige 52 azc's (bezetting: zo'n 30.000) zitten tot de nok toe vol. Groot probleem is dat statushouders niet doorstromen naar de woningmarkt. Ook de 18 nieuw te bouwen azc's die op dit moment op de rol staan, zullen de nood niet lenigen. Reden voor het Rijk en de gemeenten, eind november, om een deal te sluiten: vóór 1 februari zouden de plannen voor 30.000 extra langdurige opvangplekken rond moeten zijn. Dat lijkt niet te gaan lukken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden