'Laat de pensioenfondsen de economie oppeppen'

Pensioenveteraan G.W. de Wit: Fonds moet geld stoppen in midden- en kleinbedrijf

G.W. de Wit was 'de man', eind jaren zeventig bij Nationale Nederlanden. En Jan Nijssen mocht zijn tassen dragen. De Wit was hoofd research (waaronder pensioenen) bij de verzekeraar, de net afgestudeerde econometrist Nijssen kreeg van hem zijn eerste baan. De Wit, ook hoogleraar aan de Erasmus Universiteit, liet zich door Nijssen aanspreken als Wim, en sprak over Nijssen als een van 'mijn jongens'. Uiteindelijk zou ook Nijssen uitgroeien tot hoofd van de divisie pensioenen.

Maar toen was Nationale Nederlanden al opgegaan in ING. Dertig jaar later zitten de pensioenverzekeraars in een andere omgeving weer aan tafel: de serviceflat Hillegonda in Hillegersberg, waar de inmiddels 86-jarige De Wit woont. Nog steeds bindt de liefde voor het pensioenwezen hen. "Ik heb meer afstand genomen", zegt De Wit. "Maar daardoor zie ik beter hoe we ons pensioengeld zouden kunnen gebruiken."

Nijssen (58), die na een loopbaan tot in de directie van ING nu vanuit het onafhankelijk pensioenadviesbureau Montae opereert, is onder de indruk van de vrije gedachten die zijn oude leermeester op de huidige pensioenproblemen loslaat. "Doordat Wim zich niet meer hoeft te laten leiden door de waan van de dag, is hij de problemen nog helderder gaan zien."

Behalve rendement en risicobeheersing introduceert De Wit een derde aspect van verantwoord beleggingsbeleid bij pensioenfondsen: maatschappelijk nut. Nijssen: "De Nederlandse pensioenspaarder ervaart nauwelijks direct maatschappelijk nut van haar of zijn pensioengelden. Die worden voor 95 procent over de grens belegd. Wim heeft, nu we behoefte hebben aan groei van de economie, een plan om dat geld voor de hele samenleving - en alle generaties - te gebruiken."

Het idee is simpel. Pensioenfondsen moeten hun geld ook investeren in de groei van Nederland.

De Wit: "Pensioenfondsen maken twee fondsen. Eén voor de woningmarkt, en één voor bedrijvigheid. In elk fonds stoppen ze zo'n 5 tot 6 procent van hun kapitaal. Zo komt er ongeveer 50 miljard vrij om hypotheken mee te verstrekken, en 50 miljard om te investeren in het midden- en kleinbedrijf." De pensioenfondsen ontvangen volgens het plan van De Wit standaard 3 tot 3,5 procent rente van huizenkopers. Ondernemers betalen 4 tot 4,5 procent voor een vaste duur van 10 jaar. Hypotheken worden eenvoudig gehouden, bedragen niet meer dan zo'n 75 à 85 procent van de woningwaarde en moeten worden afgelost. De kans dat de leningen nooit worden terugbetaald, is gering. En 3 tot 3,5 procent rente is meer dan pensioenfondsen nu aan langetermijnrente ontvangen. De Wit: "Angst voor korting hoef je voor dat deel van de beleggingen niet te hebben, want als je vrijwel zeker bent van een rente van 3 tot 3,5 procent is de dekkingsgraad voor dat deel safe."

Pensioenspaarders zullen zeggen: moet de economie er bovenop geholpen worden van mijn geld? Volgens De Wit en Nijssen is investeren in de Nederlandse huizenmarkt en het MKB goed voor de maatschappij én voor hun beleggingen.

Nijssen, die lid was van de onderzoekscommissie-Frijns voor verantwoord risicobeleid en beleggingsbeleid bij pensioenfondsen, zegt: "Van actief internationaal beleggen van pensioenvermogen hebben wij niet kunnen aantonen dat het de moeite waard was. Omslachtig geformuleerd, maar het komt erop neer dat actief beleggen relatief veel geld kost, gemiddeld risicovoller is en niet per se meer rendement oplevert. En in ieder geval geen direct maatschappelijk nut! Wim en ik houden geen pleidooi voor protectionisme, maar we hebben in Nederland geld vastzitten in pensioenen dat de economie kan stimuleren. Vertrouwen van de burger gaat er ook om gehoord en gekend worden. Wim zei vroeger al, op z'n Rotterdams: "Investeer in Nederlandse waar, dan helpen wij mekaar".

Het is vloeken in de kerk, denkt De Wit. "Pensioenfondsbesturen denken altijd dat ze het beste doen voor hun deelnemers. Ze willen de wet niet voorgeschreven krijgen." Nijssen vindt dan ook niet dat de wetgever moet gaan opleggen dat ongeveer 10 procent van het pensioengeld in de Nederlandse economie gepompt moet worden, maar hoopt dat pensioenfondsbesturen er uit zichzelf toe overgaan.

"Ze worden ook wel iets ontvankelijker voor een nieuwe denkwijze. Immers, de besturen van veel fondsen zien zich voor steeds complexere vraagstukken gesteld."

Dat pensioenfondsen het als maatschappelijk verantwoord beleggen ervaren om niet te investeren in clusterbommen en wapenhandel, vinden Nijssen en De Wit op zich goed maar toch voorbeelden van 'het oude denken'.

De Wit: "Pensioenfondsen hebben een maatschappelijke functie, en moeten ook maatschappelijk nut in Nederland opleveren. Vanuit dat perspectief heeft het Nederlandse pensioenkapitaal, uniek in de wereld, zoveel potentie."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden