'Laat België maar rustig verdampen'

Hij zou er geen traan om laten als België zou verdwijnen. De Vlaamse politicus Bart De Wever vindt in Vlaanderen steeds meer steun voor zijn vergaande ideeën. Zijn partij staat inmiddels op ruim vijftien zetels in de peilingen.

Tijdens het interview in een Antwerpse taverne piept de smartphone van Bart De Wever: de uitslag van een nieuwe opiniepeiling. Ineens is de snel opkomende politicus nét niet meer Vlaanderens populairste, zoals in een peiling enkele dagen eerder.

De Wevers partij, de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA), groeit in deze laatste peiling iets minder hard dan in de vorige. „Tactisch gezien is dat niet slecht”, zegt hij met het oog op de Belgische parlementsverkiezingen van volgend jaar. „Vlamingen houden niet van winnaars, je kan beter de underdog zijn.”

De peilingen voorspellen vijftien tot achttien zetels voor de N-VA en meer dan 40 procent van de Vlamingen vindt De Wever de meest betrouwbare politicus. Lang niet slecht voor een partij die zelfstandig nooit meer dan één zetel heeft gehaald in het Belgische parlement.

Toch zijn N-VA en De Wever geen echte nieuwkomers. „Wij staan in een traditie van honderd jaar Vlaams nationalisme”, zegt de 39-jarige Antwerpenaar. Hij komt uit een zeer Vlaams nationalistisch nest, waar de jaarlijkse gang naar de IJzerbedevaart en het Vlaams zangfeest, in korte broek en met vendelzwaaien, vaste prik waren.

Die stijl is uit de tijd, erkent De Wever, maar het Vlaams nationalisme zeker niet. „Dat is moeilijk te begrijpen voor Nederlanders, ik weet het. Ik ben zelf met een Nederlandse getrouwd en ik moet dat nationalisme vaak uitleggen aan mijn schoonfamilie.”

Vlaanderen is rijk en succesvol. Waarom is Vlaams nationalisme nog nodig?

„België is het enige federale land ter wereld waar twee democratieën naast elkaar bestaan. Twee publieke opinies, naar taal verdeelde partijen en media, twee culturele mind sets. Na de landelijke verkiezingen worden de twee resultaten opgeteld. De verkozenen, die elkaar tijdens de campagne nooit ontmoet hebben, komen elkaar de volgende dag ineens tegen. Dan vragen ze elkaar: wie bent u?”

Inhoudelijk zijn de verschillen groot: „De Franstaligen willen open grenzen, de Vlamingen kiezen voor een strikt migratiebeleid.” Economisch zijn de Franstaligen ’ouderwets links’, de Vlamingen denken rechtser. „Die verschillen leiden tot een blokkade. Een permanente politieke crisis is de normale toestand geworden in België.

„Ondertussen staan we, wat overheidsfinanciën betreft, op het niveau van Italië. De burgers hebben hier de hoogste lasten in West-Europa, samen met Scandinavië. Maar in Scandinavische landen krijgen ze er een goed functionerende overheid voor terug, hier niet.”

Deze toestand is onhoudbaar, stelt De Wever. „Waarom zou een Vlaamse kiezer nog willen bijdragen aan de Belgische staat? De Vlaamse middenklasse wordt uitgeperst als een appelsien. Nederlanders zouden deze situatie nooit accepteren, met jullie mentaliteit bestond België al 35 jaar niet meer. Maar wij Belgen zijn heel rustige mensen.”

De problemen tussen Vlamingen en Franstaligen concentreren zich al jaren in de kieskring Brussel - Halle - Vilvoorde (BHV). Waar gaat die kwestie over?

„Dat is vrijwel onbegrijpelijk, niet alleen voor Nederlanders. Laatst werd ik tegengehouden door een Koreaanse tv-ploeg, die me vroeg BHV uit te leggen. Het koude zweet brak me uit.” Dan steekt De Wever toch monter van wal.

„België bestaat in feite uit twee landen, gescheiden door de taalgrens die in 1963 is vastgelegd. BHV is de enige staatkundige entiteit die zich onttrekt aan deze scheiding. Daardoor kunnen Franstalige politici niet alleen in Brussel stemmen halen, maar ook in het omliggende gebied, terwijl dat bij Vlaanderen hoort.”

Het gaat niet alleen om de stemmen. „In de rand rond Brussel wonen 80.000 Franstaligen, die weigeren Nederlands te spreken. De Vlamingen in Halle en Vilvoorde zijn dat meer dan beu. De essentie van BHV is dat wij de mentale navelstreng van die rand met Franstalig Brussel willen doorknippen. Bovendien heeft het Belgisch Grondwettelijk Hof gezegd dat deze kieskring niet meer kan bestaan.”

Oud-premier Jean-Luc Dehaene werkt nu in stilte aan een oplossing, die hij binnenkort zal presenteren. Gelooft u dat hij slaagt?

„Ik heb geen idee welk ei Dehaene zal leggen. Maar als een haan een ei legt, is dat meestal niet fraai. Voor ons is duidelijk wat er moet gebeuren: de kamer kan gewoon stemmen voor de splitsing van BHV, het wetsvoorstel heeft een - Vlaamse - meerderheid.

„Waarom nog onderhandelen? Het gaat gewoon om het toepassen van de grondwet. Ik heb wel eens gezegd dat ik best bereid ben de Franstaligen een lepel suiker te geven, om het bittere medicijn te slikken. Maar ze eisen een vrachtwagen vol suiker, zoals de uitbreiding van het Brussels gewest. En geld natuurlijk.”

Zelfs in de regeringspartij CD & V spreekt men over het mogelijke ’einde van België’. Is dat nabij?

„België is al geen land meer. Het heeft alle kansen gehad, in 1830 was het economisch heel sterk, maar die kansen zijn één voor één vakkundig de nek omgedraaid. Na de onafhankelijkheid is een barst ontstaan, die men had kunnen dichten door het hele land tweetalig te maken. De Franstalige elite heeft dat niet gewild en heeft zo België vernietigd.”

Wordt u straks de eerste premier van een onafhankelijk Vlaanderen?

„Dat hangt van de kiezer af. Wij streven naar een evolutie, geen revolutie. Die mentale evolutie is al bezig in Vlaanderen. Men beseft dat de Belgische overheid faalt. En steeds meer mensen zeggen: „Bart De Wever maakt de juiste analyse.” En mijn analyse is: Laat België rustig verdampen, tussen Europa en de deelstaten. Zoals een Engelse journalist ooit schreef: If Belgium disappears, will anyone notice? Ik zou er persoonlijk geen traan om laten.”

Gaan Nederland en Vlaanderen dan samen verder?

„We zijn twee volkeren, gescheiden door dezelfde taal. We verstaan elkaar, maar we begrijpen elkaar niet altijd. De Vlamingen zijn een mengproduct van Germanen en Latijnen: We werken hard, maar we zorgen ook goed voor onszelf. In Nederland is me echt overkomen dat ik bij de lunch een broodje kroket kreeg en er gevraagd werd of ik melk of karnemelk dronk. Ik dacht: waar is de verborgen camera?”

Toch liggen er kansen volgens De Wever:„Vlamingen en Nederlanders kunnen veel samen doen, als we onderaan beginnen. In de eerste plaats denk ik aan taal en onderwijs. De kwaliteit van het Vlaamse onderwijs is goed, we zijn ontsnapt aan de Nederlandse hervormingsdrift vanaf de jaren zestig.

„Ook in transport en logistiek kunnen we samenwerken, de concurrentie tussen Rotterdam en Antwerpen is achterhaald. We moeten zoeken naar een gezonde samenwerking, maar je moet er wel goed over nadenken. Niet zoals Geert Wilders, roepen dat we meteen moeten samengaan. Met dat soort vrienden heb je geen vijanden meer nodig.”

Waar moeten we u en de N-VA politiek plaatsen? U noemt zich conservatief.

„Klopt, al kun je in Vlaanderen nog beter zeggen dat je je moeder hebt vermoord. Progressief klinkt nu eenmaal beter, moderner. Mensen denken dat een conservatief oubollig en katholiek is, die vindt dat de vrouw bij de haard moet blijven. Maar achter het conservatisme zit een compleet mensbeeld.

„In heel West-Europa zie je dezelfde breuk: iedereen wil zelfbeschikking, men verdraagt geen moreel oordeel meer. Maar alles wat verkeerd gaat moet de overheid wel even oplossen. En de politici trappen daar ook nog in, door te beloven dat ze het allemaal gaan waarmaken.

„Ik ben voor een bescheiden overheid, die spontane verbanden tussen mensen ondersteunt. De overheid moet de gemeenschap van burgers schragen. Joop den Uyl sprak van de nieuwe mens, dat spreekt mij aan. We hebben behoefte aan een civic religion.

„In onze vrijheid-blijheidsamenleving staan alle geluksparameters op rood: de zelfmoordcijfers, het gebruik van anti-depressiva, verruwing, agressie, de opmars van vulgariteit. Toon Hermans kon mensen nog laten lachen met een conference over een bal gehakt. In de stand-up comedy is het nu allemaal pis, kut en kak.

„Als je durft te zeggen dat je dat grof vindt, ga je meteen door voor een Middeleeuwse figuur, iemand die de vrijheid wil beknotten. Dat wil ik helemaal niet. Maar er is wel een gebrek aan respect, aan een soort basismoraliteit. Als die er was, zouden veel tv-producenten dat soort troep gewoon niet maken.”

Waar moet die basismoraliteit volgens u vandaan komen?

„West-Europa heeft God buiten de deur gezet, die komt niet meer terug. Maar een samenleving die niet metafysisch is, is geen samenleving. We hebben de fout gemaakt de metafysica te vervangen door de fysica. Je ziet dat aan de weekendbijlages van de kranten. Die spiegelen voor dat de mens gelukkig wordt van de ultieme auto, de reis, het huis, de wijn of de keuken. Maar dat lukt niet. Als je dat hebt, wil je nog meer.

„Mensen hebben een samenleving nodig die ze geborgenheid geeft, waar ze kracht uit kunnen putten. Daarom is een debat over identiteit - wie zijn wij eigenlijk? - ook zo belangrijk. De integratie van nieuwkomers kan alleen slagen als je dat debat goed voert.”

Is de N-VA het redelijk alternatief voor het - extreem-rechtse - Vlaams Belang?

„Electoraal is dat zo en uiterlijk zijn er overeenkomsten; je ziet dezelfde zwart-gele vlag. Maar de wezenlijke verschillen zijn groot. Wij zijn voor een inclusieve samenleving, waarin we alle mensen willen opnemen. Nieuwkomers hoeven niet te verdwijnen in de gemeenschap, maar kunnen die juist kleur geven.

„Inburgeren betekent niet het wetboek lezen en je daaraan houden. Eerst moeten mensen de taal leren en de basisregels van onze cultuur accepteren. Dan gaat het bijvoorbeeld om het accepteren van de gelijkwaardigheid van vrouwen, maar ook van homo’s, wat je persoonlijke mening daarover ook is.”

Vindt u de islam een probleem bij de inburgering?

„Karel De Gucht (een vooraanstaand liberaal politicus, red.) heeft de mensen van het Vlaams Belang mestkevers genoemd. Maar dan moet je wel bedenken dat die mest niet van de kevers afkomstig is, die rollen er alleen balletjes van. Geert Wilders doet dat bij jullie ook.

„Je kunt tegen nieuwkomers niet zeggen: „Die godsdienst van jou, stop er maar mee.” Maar je kunt mensen wel vragen om die godsdienst in te passen in onze cultuur. Tegenwoordig krijg ik vaak van mensen te horen dat we te slap zijn. Vooral van spijtoptanten van mei ’68, die beseffen dat ze de verkeerde keuzes hebben gemaakt. Dat is wel ironisch. Een paar jaar geleden vonden diezelfde mensen mij veel te Vlaams en veel te rechts.”

Steunt u het boerka-verbod?

„Wij vinden het verbod terecht. Kleding die het hele lichaam bedekt, tot gezicht en ogen aan toe, creëert een cultuur van angst en afgeslotenheid en bevordert het harmonieus samenleven met andere mensen niet. In het Westen hebben wij geleerd dat vrouwen zich niet hoeven te bedekken, maar dat mannen zich moeten beheersen.

„Wij moeten zelf durven de essentiële basisregels van onze maatschappij durven stellen waaraan nieuwkomers zich moeten aanpassen.

„Nu dreigt in onze steden een feitelijke toestand van apartheid. Nieuwkomers vullen onze vrijheid, eigenlijk een vacuüm, op hun manier in. Daar schrikken we van. Door onze superioriteitsgedachten waren we overtuigd dat zij een kopie van ons zouden worden. Helaas pindakaas.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden