Interview

La Westbroek is toch liever gewoon Eva-Maria

Beeld Jorgen Caris

In haar wereld is ze een ster, daarbuiten kan ze gewoon over straat. Operazangeres Eva-Maria Westbroek wordt zelden herkend en gedraagt zich niet als diva. Maar toen ze nieuwe promotiefoto's liet maken, kwam de diva-kriebel ineens opzetten. 'Zo'n windmachine wilde ik ook!'

Als Eva-Maria Westbroek de artiesteningang uitkomt, terwijl ze enthousiast roepend de aandacht trekt, heb je geen moment het idee dat daar een wereldberoemde sopraan het trapje afdaalt. Nou is die artiesteningang van het Amsterdamse operagebouw ook niet bepaald inspirerend of imponerend, maar de zangeres zelf lijkt er alles aan gedaan te hebben om er zo onopvallend mogelijk uit te zien. Ze heeft net intensief gerepeteerd en draagt een shirt, een broek, sneakers, nergens felle kleuren, een zwart jack eroverheen.

Je zou La Westbroek eerder aanzien voor een doorsnee toeriste, dan voor de opera-diva, die met haar stem van Wenen tot Londen, en van Parijs tot New York liefhebbers in extase brengt. Het lot van operazangers. Toegejuicht op de bühne, voorbijgelopen op straat. Ze genieten in elk geval niet de celebrity-status die filmsterren hebben, of je moet Maria Callas of Luciano Pavarotti heten.

"Ik word echt nooit herkend", zegt Westbroek later in het gesprek, met een quasi-pathetische klemtoon op 'nooit'. Het interesseert haar weinig. Van het begrip diva moet ze niet al te veel hebben, en ze wordt niet vaak als dusdanig behandeld. "Je kunt wel keihard roepen dat je een operazangeres bent, maar dat werkt echt niet hoor."

En toch zit er bij Westbroek een interessante tegenstelling tussen het niet diva (willen) zijn en haar recente verschijningen. In de Amsterdamse enscenering van Alban Bergs 'Wozzeck' kwam ze in maart in een strakke, lakleren outfit op, en bij het galaconcert met Jonas Kaufmann begin juni in het Holland Festival had ze een gestroomlijnde glitterjurk aan. Ze zag er fantastisch uit. Toch een beetje diva?

"Ja, hoe vond je die jurk?", glundert Westbroek. "Die heb ik pas twee dagen vóór het concert met Kaufmann gescoord. En die outfit in 'Wozzeck' was top, al was het wel wat jammer dat ik toen nog maar zeventien kilo was afgevallen. Nu al tweeëntwintig. Ik vond mezelf nooit heel dik, maar voelde toch al langer dat ik moest afvallen. Niet eens zozeer vanwege het uiterlijk, maar meer omdat ik me niet meer fit voelde in dit ongezonde, snelle leven dat wij operazangers leiden. Het lukte me alleen niet om wat gewicht te verliezen, totdat iemand me een gouden tip gaf. Een kliniek in Zoetermeer die werkt met voedingssupplementen en aminozuren, helemaal afgestemd op jouw lichaam. De kilo's vlogen eraf en ik voel me veel fitter. En natuurlijk is mijn veranderde uiterlijk van invloed op mijn werk, omdat casting directors me nu ook weer zien in rollen van jongere personages."

Westbroek laat op haar telefoon twee foto's zien waarop ze in het kostuum van Katja Kabanová in de opera van Janácek staat. Het gaat om foto's van een Berlijnse productie, die na de première later hernomen werd. Tussen de foto's zit drieëneenhalf jaar en het verschil is verbluffend. Om maar niet te spreken over Westbroeks nieuwe promotiefoto's op haar website. Die vallen absoluut in de diva-categorie. Toch? Westbroek begint te lachen als ze het plagerige vraagteken hoort.

"Mijn agent vond dat het tijd was voor een nieuwe foto. De oude zag je overal. Tot vervelens toe. De fotograaf bij wie ik in New York terechtkwam doet ook fotoshoots voor Miss World en Miss Universe en zo. Vlak voordat hij mij zou fotograferen had hij een sessie gehad met Miss Pennsylvania. Dus ik kwam daar in een studio met alles erop en eraan. Grime zoveel je maar wilt, grimeurs, windmachines. Ik kreeg het ineens te pakken. Waarom moet alles steeds maar zo gewoontjes, zo Hollands? Ik wilde ineens ook all the way. Ik wilde ook een windmachine!"

En zo geschiedde. Diva-foto's. Westbroek vindt het resultaat nogal overdreven en herkent zichzelf amper in de glamourfoto's. "Er is heel veel in gefotoshopped hoor", schatert ze. Maar ook dat hoort waarschijnlijk bij het bestaan van een wereldberoemde zangeres - het Westbroek-uiterlijk hoeft niet per se samen te vallen met de ware Eva-Maria. Iemand die zichzelf compleet kan wegcijferen en voor de volle honderd procent in een rol kan opgaan. Muziek voor alles.

Maar ook als ze zichzelf helemaal geen diva voelt, gebeurt het wel eens dat mensen haar als zodanig behandelen.

"In Barcelona hadden ze laatst een privébutler voor me geregeld, in een geweldig hotel. Ik was zo verbouwereerd dat ik van die arme man niet eens gebruik heb gemaakt. Hij zal wel gedacht hebben. Maar het is best leuk als je van het vliegveld wordt opgehaald, in plaats van dat je weer eens in je eentje met je rolkoffer loopt te zweten in een vreemde stad. Het overkwam me laatst in Sint-Petersburg. Een chauffeur met een luxe auto, in het hotel in de watten gelegd, en tot mijn verbazing voelde dat fijn. Omdat er waardering uitspreekt voor wat je doet, dat men zorgvuldig omgaat met iets dat zo breekbaar is.

"Er wordt van ons verwacht dat we altijd presteren, zingen op de toppen van ons kunnen. Doen we dat niet dan heeft het publiek een mindere voorstelling. Juist omdat je constant op dat hoogste niveau moet presteren, moet je jezelf beschermen tegen negatieve invloeden van buitenaf. Dergelijk gedrag kan dan worden uitgelegd als aanstellerij van een diva."

Ademhalen

"Belangrijk is dat je jezelf niet uit het veld mag laten slaan, je moet altijd bij jezelf blijven. Goede adviezen zijn uiteraard meer dan welkom, maar er zijn zo veel mensen die gewoon bullshit tegen je zeggen. Ook dirigenten ja. Die bepalen dan waar je volgens hen in een bepaalde frase adem zou moeten halen. Bespottelijk, want dan wordt het iets van hen, en is het niet meer van jou. Ik ga daar zeker tegen in, en dan vinden ze me maar een vervelende diva."

Is de tijd ook niet te veel veranderd? In de eerste helft van de vorige eeuw waren operazangers nog echte sterren, tegen wie men enorm opkeek. Westbroek heeft nog bij de Italiaanse sopraan Iris Adami Corradetti gestudeerd, een heuse diva, en iemand van de oude stempel.

"Ja, Adami Corradetti was een echte prima donna. Een hardwerkende vrouw, die diep over dingen kon nadenken. Je kon bij haar een heel uur werken aan een enkele zin, waarin naast de uitspraak elke komma en elk accent behandeld werd. Ontzettend streng was ze, hoewel ze heel lief kon zijn. Je stapte bij haar gewoon een andere tijd binnen. De mensen over wie zij het altijd had waren legendarische zangers als Aureliano Pertile en Fjodor Sjaljapin. Zangers waren toen enorme persoonlijkheden. Ze reisden van stad naar stad, en van land naar land met hun eigen kostuums, hun eigen make-up. Of ze nu in New York of in Milaan optraden, ze deden daar 'hun' Tosca, in hun eigen kostuum en met hun eigen gebaren en mimiek. Regisseurs, kostuumontwerpers, alles wat vandaag de dag zo bepalend is voor een enscenering, dat had je toen amper.

"Ik zag laatst het werkschema van sopraan Iva Pacetti. Onvoorstelbaar. Die reisde bijvoorbeeld naar Buenos Aires - met de boot - en zong daar in één week vier verschillende opera's. Ik zou dat werkelijk niet kunnen. Maar de diepgang die er toen was, daar hunker ik stiekem naar. Ik ben Konstantin Paustovski aan het lezen. Daar word ik gelukkig van. Misschien was het in die tijd in Rusland saai, maar dat er amper afleiding was, lijkt me fantastisch.

"Niet alleen de tijd, maar ook het klankideaal is veranderd. Het gaat nu vooral om zo perfect mogelijk zingen. Dat men in bewondering zegt: 'Jeetje, wat knap'. Maar voor mij zijn de jaren '50 de gouden tijden. De jaren van Magda Olivero en Renata Tebaldi. Begrijp me niet verkeerd, er zijn nu ook geweldige zangers, maar alles moet steeds helderder en de stemming gaat steeds maar omhoog. Het doet af aan de persoonlijkheid. Waar is het sentiment gebleven? Dat hele emotionele? De snik in de stem? Het lijkt wel alsof we daar bang voor zijn geworden. Ik heb Olivero één keer live gehoord en ik kon het niet geloven. Die intensiteit!"

Zwieper

Eén van Tebaldi's toprollen was die van Leonora in 'La forza del destino' die Westbroek nu gaat zingen in Amsterdam. In de laatste scène zingt zij:

'Lieta or poss'io precederti

Alla promessa terra

Là cesserà la guerra....'

(Blijmoedig kan ik je nu voorgaan. Naar het beloofde land. Daar stopt alle oorlog). Een echte Verdi-melodie, waarbij Tebaldi na 'terra' geen ademhaalt, maar de lijn doortrekt en een zwieper geeft op het volgende woord 'Là'.

Westbroek begint de frase te zingen en neemt het verhaal over. Ze weet precies waar het over gaat. "Het is zo logisch wat Tebaldi daar zingt, maar bijna niemand doet het zo. Het verlangen naar een betere wereld dat zij in dat ene woordje 'Là' (Daar) legt! Het is geen snik, maar wel zoiets. Natuurlijk ga ik het ook zo zingen. Ik ben niet van de confrontaties, maar hier zal ik mijn poot stijf houden als de dirigent het anders wil. Dan maar een diva."

Tekst loopt door onder afbeelding

Beeld RV

• Wie is Eva-Maria Westbroek?

Eva-Maria Westbroek (1970) brak in Amsterdam (2006) internationaal door met de titelrol in Sjostakovitsj' Lady Macbeth van Mtsensk'. Ze zingt aan alle grote operahuizen ter wereld, maakte enorme furore met de rol van Sieglinde in Wagners 'Die Walküre', maar zingt ook de grote Italiaanse rollen, zoals Minnie in Puccini's 'La fanciulla del West', haar lievelingsrol. Met groot succes zong ze in Londen de titelrol in de wereldpremière van 'Anna Nicole' van Mark-Anthony Turnage. Ze werkt samen met grote dirigenten als Sir Simon Rattle, Antonio Pappano, Daniele Gatti, Valery Gergjev en Mariss Jansons. Aan Nederland ging haar wereldcarrière een beetje voorbij. Maar dit seizoen is ze hier prominent aanwezig. Ze opent het seizoen bij De Nationale Opera met Verdi's 'La forza del destino' en geeft een aantal grote concerten met het Koninklijk Concertgebouworkest, waar ze artist in residence is. Daar zal ze o.a. met Gatti als dirigent voor het eerst Brünnhildes slotscène uit Wagners 'Götterdämmerung' zingen.

• Diva in de dop

Eva-Maria Westbroek is enthousiast over een collega-sopraan, die studeert bij James McCray, de zangcoach die van Westbroek een ster maakte. "Jessey-Joy Spronk heeft al een paar concoursen gewonnen en ik heb haar in repetities voor Verdi's 'La traviata' gehoord. Daarin zong ze als een kanon. Ze is pas 23 jaar, nog jonger dan ik toen ik bij McCray kwam studeren. We hebben tegen dezelfde muren opgelopen. Ook zij kwam bij McCray toen er amper geluid uit haar strot kwam. En ineens kwamen de hoge Q's eruit rollen. Ik heb de hele ontwikkeling gezien en meegemaakt. Fenomenaal."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden