Kwetsbare groepen komen blijvend niet aan de bak

Voor laagopgeleiden en niet-westerse migranten geldt dat ze er nu op de arbeidsmarkt slechter aan toe zijn dan voor de crisis in 2008.Beeld anp

Een aantal Nederlanders staat definitief aan de kant. Daarom moet er voor hen werk op maat komen.

“Ik ben het een beetje zat om telkens weer in de krant te moeten lezen dat de economie aantrekt, maar dat niet iedereen daarvan profiteert. Dat constateren we al jaren met zijn allen, maar we moeten er ook eens iets aan doen. We moeten ons gewoon een keer boos maken. Zeggen: dat pikken we niet meer.”

Jos Verhoeven, directeur van het maatschappelijk investeringsbedrijf StartFoundation, zegt dat naar aanleiding van de vandaag uitgekomen arbeidsmarktanalyse van uitkeringsinstantie UWV. Daarin waarschuwt de overheidsdienst voor maatschappelijke uitsluiting van werkloze ouderen, laagopgeleiden, niet-westerse migranten en arbeidsgehandicapten. Meer dan voor de crisis loert voor hen de kans op langdurige werkloosheid en, zegt het UWV, daardoor ook de kans op sociale uitsluiting, schulden of gezondheidsproblemen.

Want de economie mag dit jaar dan met 2 procent groeien, de werkgelegenheid groeit niet even hard mee. Dit jaar stijgt het aantal banen nog met 1,5 procent, maar over vier jaar is die stijging nog maar 0,7 procent. Ook de fikse daling van de werkloosheid lijkt niet heel veel uit te halen voor de kwetsbare werkzoekenden.

Slechter dan voor de crisis

Ja, zo’n rappe daling van de werkloosheid als in het afgelopen jaar hadden we al tien jaar niet meegemaakt. Maar tegelijkertijd groeide vorig jaar het aantal ouderen dat al een jaar of langer werkloos thuis zit. Voor laagopgeleiden en niet-westerse migranten geldt dat ze er nu op de arbeidsmarkt slechter aan toe zijn dan voor de crisis in 2008.

Verhoeven heeft tijdens zijn dagelijkse werkzaamheden geregeld met zulke werkzoekenden van doen. Zijn bedrijf StartFoundation investeert in projecten die kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt aan een baan helpen. Zo stortte de organisatie al geld op de rekening van de taxiservice Taxi Electric, waar veel vijftigers aan het werk zijn. Investeert het in het Rotterdamse koffiehuis Heilige Boontjes, gerund door een jeugdcoördinator bij de politie en een maatschappelijk werker.

Ook in het onlangs failliet verklaarde restaurant Fifteen van tv-kok Jamie Oliver zat geld van de StartFoundation. Ontspoorde jongeren werden er tot kok opgeleid.

Lukt niet op eigen kracht

Van alle kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt hebben ex-gedetineerden, verslaafden en oud-kankerpatiënten het het moeilijkst, blijkt uit een enquête die StartFoundation een paar jaar geleden hield. Verhoeven: “Bij voormalige kankerpatiënten vrezen werkgevers dat de ziekte terugkeert.” Dat zij die patiënten niet aannemen, komt volgens hem doordat werkgevers twee jaar lang het loon van hun chronisch zieke werknemers moeten doorbetalen.

Kijkt hij naar de kans op maatschappelijke uitsluiting, dan vreest de directeur het meest voor de toekomst van veroordeelden, verslaafden en laag opgeleide, niet-westerse migranten die de Nederlandse taal nauwelijks machtig zijn. “Zij leven al buiten de rand van de samenleving. Als we die niet helpen, gaan ze het op eigen kracht niet redden.”

Hoe nu verder?

Maar wat valt eraan te doen? Hoe krijgt dat ‘dit pikken we niet meer’ dan vorm? De deskundigen van het UWV grijpen terug naar de sociale werkplaatsen. Die hielpen, voor hun uitsterven vorig jaar in gang werd gezet, mensen aan een baan die anders aan de kant zouden blijven staan.

“Dat is nu veel te duur voor het Rijk”, zegt Verhoeven. Samen met Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt aan de Tilburg University, bedacht hij het concept waar naast de overheid ook bedrijven een steentje aan bij kunnen dragen: de parallelle economie. Bedrijven werkzaam in die parallelle economie hebben geen winstoogmerk, maar gaan enkel kostendekkend te werk.

Hun doel: perspectief bieden op de arbeidsmarkt. Dat kan door zelf een bepaald product of een bepaalde dienst te leveren. Of door bijvoorbeeld een weggebonjourde accountant van 56 jaar in dienst te nemen en uit te lenen aan een start-up die goed van zijn kennis en ervaring gebruik kan maken.

Verhoeven: “We moeten af van het idee dat iedereen die aan de kant staat in de reguliere economie opgenomen kan worden. Sommigen halen het gewenste productiviteitsniveau gewoon niet dat gewone bedrijven eisen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden