Kwetsbare Engelsen

Graham Swift flaneert langs kleine en grote drama's

Vijfentwintig verhalen bevat Graham Swifts nieuwe bundel 'Engeland en andere verhalen', en minstens twintig ervan zijn schrijnend mooi. Ze gaan vaak over kleine, alledaagse gebeurtenissen: een man is de sleutels van zijn huis vergeten en moet aanbellen bij de buren, een ander stuit na jaren op een oude liefdesbrief aan zijn inmiddels ex-vrouw. Een derde krijgt van de dokter te horen dat hij ongeneeslijk ziek is en loopt daarna terug naar zijn kantoor, waar hij werkt als bemiddelaar bij echtscheidingen, een belangrijke gebeurtenis in zijn eigen leven, een futiliteit in het bestaan van de mensheid.

Maar ook wanneer Swifts personages huns ondanks de rol van slachtoffer spelen in de wereldgeschiedenis, en bijvoorbeeld met een shellshock uit de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog weerkeren, of terugdenken aan het laatste telefoontje dat ze, tijdens het winkelen, ontvingen van hun naar Afghanistan uitgezonden en kort daarna gesneuvelde zoon, slaagt de schrijver erin alle pathos ver weg te houden.

De personages in deze verhalen zijn kwetsbaar en onthand, vaak weten ze zelf niet goed wat ze moeten vinden van de situatie waarin zij verzeild zijn geraakt: "Nu is hij zevenenvijftig. Hij zou niet weten hoe dat zo gekomen is", merkt de schrijver over één van hen op.

Swift bekijkt hun doen en laten met milde verwondering en afstand, en daarmee versterkt hij bij zijn lezers op subtiele wijze de illusie dat zijn verhalen bevolkt worden door mensen die werkelijk bestaan.

Het conformisme waarin mensen vaak ongemerkt gevangenzitten, tekent Swift daarbij met mooie ironie. Bijvoorbeeld wanneer hij het ongemak beschrijft dat de bewoners van een heel doodgewone doorsneestraat bevangt wanneer een oudere homoseksueel er een huis betrekt, zoals gezien door de ogen van een kind: "Ik begreep dat onze straat er in beginsel geen bezwaar tegen had dat meneer Wilkinson eigenaardig was, maar waar men wel bezwaar tegen had, was dat hij eigenaardig was in onze straat."

Swifts verhalen hebben meestal geen plot. De schrijver laat ons een flard zien van het bestaan van zijn personages, en geeft de lezer daardoor volop de ruimte om de gebeurtenissen aan te vullen en daarbij te putten uit eigen levenservaring en fantasie. Het is voor de lezer een beetje zoals wanneer je op een terras zit, getuige bent van een scène die zich daar afspeelt, en dan, als je dat wilt, aan de hand van die momentopname het hele leven van de betrokkenen erbij kunt bedenken.

Bij het schrijven van verhalen gaat het meer om talent dan om ambitie. Zouden er daarom zoveel minder goede verhalenschrijvers bestaan dan schrijvers van romans? Het kost geen enkele moeite om op de namen van tientallen grote romanciers te komen. Aan de kant van de verhalenschrijvers staan daar maar enkele auteurs van het formaat van een Tsjechov of Maupassant tegenover. Bij ons heb je Remco Campert, F.B. Hotz, J.M.A. Biesheuvel. De Argentijnse schrijver Jorge Luis Borges, zelf auteur van een aantal voortreffelijk verhalen, moet ooit over Gabriel Garcia Márquez' beroemde turf 'Honderd jaar eenzaamheid' hebben opgemerkt dat tachtig jaar eigenlijk wel genoeg zouden zijn geweest.

Begripvol en zonder moralisme kijkt Swift in deze verhalen naar de menselijke zwakheden. Zonder die zwakheden, lijkt hij te willen zeggen, ben je eigenlijk geen compleet mens. Ben je er wel mee behept ¿ en wie is dat niet? ¿ dan kun je maar beter proberen er het beste van maken. Een bescheiden heroïek van iemand die zijn plaats kent.

Robbert Ammerlaan, die voorheen De Bezige Bij leidde, wil met zijn nieuwe uitgeverij de literaire fijnproever bedienen. Het is mooi dat één van de eerste boeken in zijn nieuwe fonds deze prachtige bundel is van Graham Swift, een goede zestiger inmiddels, die eerder onder meer de sfeervolle romans 'Waterland' en 'Laatste ronde' publiceerde. Voor die laatste milde, grappige terugblikroman ontving hij de Booker Prize, een van de belangrijkste literaire onderscheidingen in het Engelse taalgebied. Op menig moment staat 'Engeland en andere verhalen' op hetzelfde niveau als die roman.

Graham Swift: Engeland en andere verhalen (England and Other Stories). Vert. Paul van der Lecq. Uitgeverij Hollands Diep, Amsterdam. 303 blz. euro 19,99.chrijnend mooie verhalen van gelauwerde Engelse auteur prikkelen de fantasie van de lezer

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden