Opinie

Kwetsbare dans in decor van heipalen en staal

Is het niet de ijzeren hand van de choreograaf die meestal het gezicht van een balletvoorstelling tot in de kleinste details bepaalt? Bij de dansproductie 'Access All Areas' van Het Nationale Ballet en Slagwerkgroep Den Haag luidt het antwoord: nee. Vormgever Pepijn van Zoest (ex-Dogtroep) ontwierp samen met choreografen RedhaBenteifour en Ashley Page in het Muziektheater in Amsterdam een spektakelstuk met vlammenwerpers en drumstokjes zo groot als heipalen.

,,De instructie die ik van Het Nationale Ballet kreeg was even simpel als gecompliceerd: maak een decor voor een ballet.'' Van Zoest had een halfjaar de tijd. Hij gebruikte die tijd om bouwtekeningen te bestuderen, berekeningen te maken, het theater tot in de kleinste hoeken te onderzoeken en overleg te voeren met de choreografen. ,,Maar vooral met de technische dienst van het theater had ik contact'', voegt hij er met klem aan toe.

Aan de gevel van het Muziektheater wordt het karakter van 'Access All Areas' (overal vrij toegang) al duidelijk. Een stalen boorkop met een doorsnede van twee meter draait, druipend van het water, knarsend een gat in de lucht. Hier wordt gewerkt, maar een bord met 'Verboden Toegang' ontbreekt.

,,Ik ben gefascineerd door kracht. Staal, machines, cutterkoppen: prachtig. Zo'n object uit de baggerindustrie wint alleen maar aan zeggingskracht als je het uit zijn natuurlijke omgeving wegneemt. Door het te verplaatsen ga je er met andere ogen tegenaan kijken. Je ziet er dan ook de schoonheid van.''

In de zaal is dit contrast verder uitgewerkt: onkwetsbare werktuigen enerzijds en tere lichamen balancerend op het puntje van de teen anderzijds. Centimeters dik staal tegenover de naakte huid van de balletdansers.

Bij binnenkomst loopt het publiek via een brug over de stoelen en de concertbak naar het podium, dat is vergroot door de ruimte van de coulissen toe te voegen. Daar op de dansvloer -de werkruimte van de dansers- ben je vrij de immense vloer te verkennen en mag je vervolgens plaatsnemen op een van de vier tribunes rond het podium. ,,Ik wil dat de wereld van fictie en kunsten die van de alledaagse werkelijkheid raakt. Zoals het staal de dansers beïnvloedt, zo moet het publiek de nabijheid van de dansers voelen. Je moet de artiesten horen ademen.''

Na de openingsscène, waarin de dansers pogen vier tribunes tegelijk te bespelen, wordt de ruimte in vier delen opgesplitst. Gordijnen zakken en deuren worden gesloten als laadkleppen van een schip. Dan volgen vier aparte voorstellingen, voor elke tribune één. Het licht wordt zachter en de blikken van de dansers indringender. De dansers lijken zich nu minder verdwaald te voelen, dan eerder op het te ruime podium.

,,Het is doodvermoeiend'', zegt eerste soliste Caroline Sayo Iura. Ze is niet gewend te spelen in de ruimte die voor deze voorstelling is gecreëerd. ,,Het is zoeken naar je positie en alles is nog erg verwarrend. Toch vind ik het interessant om te experimenteren met de ruimte, al ontbrak het ons wel aan repetitietijd.''

Ook de Engelse choreograaf Ashley Page van het Royal Ballet London, te gast bij Het Nationale Ballet, ervaart dit stuk dat het seizoen afsluit, als een experiment. Page staat bekend als een klasssiek-academische choreograaf die in de traditionele balletvoorstelling zijn ideeën goed kwijt kan. Toch ervaart hij zowel de wijze waarop het publiek in de voorstelling geïntegreerd wordt, als het benadrukken van het decor, als uitdagend. ,,Redha Benteifour en ik hebben de choreografieën naar Pepijns ideeën moeten vormen. We kenden zijn plan, maar de ruimte hebben we pas zes dagen tot onze beschikking. We moeten veel improviseren, want bewegingen die in de studio wel klopten, vallen hier in de ruimte weg.''

Een verhaal heeft Page naar zijn zeggen niet willen uitbeelden. Inhoudelijk ontbreekt het dan ook aan communicatie tussen de balletdansers en de robuuste materialen. Het zijn meer de schoonheid en de ervaring die je moet ondergaan, zegt Page. ,,Er is wel het verhaal van de liefde, maar dat is maar klein.'' Toch valt aan het eind van de voorstelling alles op zijn plaats. Het publiek wordt aan de hand van een witte fee naar de Whiteroom geleid. Holle drums en zang. Op een transparant boorplatform van glas en staal bewegen vijf dansers. Van zeer nabij onderzoekt het publiek ademloos de fascinerende bewegingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden