Kwetsbaarheid is essentieel

interview | Jazzpianiste Kaja Draksler kwam uit Slovenië naar Groningen om het vak te leren. Op het conservatorium koos ze haar eigen weg.

Mijn generatie heeft moeite focus te houden. Er komen zoveel verleidingen voorbij dat jonge musici echt moeten leren dat ze ook nee kunnen zeggen." De Sloveense, in Nederland wonende jazzpianiste Kaja Draksler (1987) neemt haar generatiegenoten niet de maat, want ze kent het probleem. "Ik heb geluk gehad, dankzij beurzen en prijzen had ik genoeg geld om me volledig aan mijn muziek te kunnen wijden. Ik hoefde geen borden te wassen en kon ook aanbiedingen afslaan. Ik had bijvoorbeeld met een bekende Nederlandse drummer een aantal concerten kunnen doen. Hij was heel goed, maar ik wilde met mijn muziek een andere kant op, dus ik heb het niet gedaan."

De loopbaan van Draksler was van meet af aan afwijkend. Ze groeide op in een Sloveens dorp waar muziek niet alom aanwezig was en wát voorhanden was, zoals de traditionele polka's op de jaarlijkse feesten, maakte weinig indruk. Ook thuis speelde muziek geen rol van betekenis, totdat Draksler als kleuter een speelgoedpiano cadeau kreeg. Eindeloos bleef ze het kleine instrument bespelen. Haar vader zag hoeveel plezier het haar deed en vermoedde ook dat ze aanleg had. Bij toeval was er in het kleine dorp een jonge pianolerares die Draksler de eerste lessen gaf.

Het spelplezier bleef, Draksler ging naar een muziekschool waar ze pop en jazz leerde spelen, muzieksoorten die ze vrijwel uitsluitend van bladmuziek kende. De charme van pop verdween, uiteindelijk was die muziek voor Draksler te beperkend. De aantrekkingskracht van jazz bleef, al school die in eerste instantie voornamelijk in het spelen. Luisteren naar die vreemde muziek viel vaak niet mee. Draksler herinnert zich levendig dat een leraar haar een plaat van pianist Thelonious Monk liet horen. Nu is hij haar favoriete jazzcomponist, destijds vond ze de muziek uitgesproken lelijk.

Cruciale ervaring

Later haalde de Sloveense drummer Kristijan Krajncan haar over mee te komen naar het conservatorium in Groningen. Het zou om meerdere redenen een cruciale ervaring blijken. "Docenten wilden je zoveel mogelijk verschillende stijlen bijbrengen, zodat je makkelijker werk zou kunnen vinden. Maar ik ontdekte dat ik weinig behoefte had om me met veel inspanning bijvoorbeeld bebop eigen te maken. Het werd me steeds duidelijker dat ik mijn eigen muziek wilde spelen. Rietblazer Michael Moore werkte in Groningen als gastdocent en hij bracht me in aanraking met een soort jazz dat veel beter aansloot bij mijn ideeën. Moore liet me bijvoorbeeld pianisten als Herbie Nichols en Jaki Byard horen. Zo kan het ook, dacht ik toen."

De leertijd in Groningen was ook om andere redenen belangrijk. Veel studenten kwamen van ver en moesten zich in de voor hen nieuwe stad zien thuis te voelen. Zo ontstond een hechte groep waarin de 18-jarige Draksler erg op haar gemak was. Veel studenten waren ouder en hadden duidelijke ideeën over wat ze met hun muziek wilden. Net als Kristijan Krajncan hadden zij bewust voor het Groninger conservatorium gekozen omdat ze per se met een bepaalde docent wilde werken. Draksler: "Ik had nog weinig over muziek nagedacht, had nauwelijks een idee welke kant ik op wilde en ook niet hoe het leven als muzikant eruit zou zien." Ze lacht: "In elk geval ben ik toen over mijn muziek meer gaan nadenken."

Nog voor haar afstuderen won Draksler de Deloitte Jazz Award, een prestigieuze prijs, maar niettemin liet ze zich in de daarop volgende jaren weinig zien. Draksler ging klassieke compositie studeren en ontwikkelde zich goeddeels buiten zicht van het publiek. Die aanpak betaalde zich fors uit.

In 2013 verscheen haar solodebuut 'The Lives of Many Others', een volwassen en gedurfde plaat die een duidelijke muzikale visie liet horen en door de meeste critici meer dan lovend werd onthaald.

De cd is zo goed omdat Draksler het beste uit geïmproviseerde en gecomponeerde muziek weet te verbinden. Veel improvisatoren hebben gezocht naar mogelijkheden om vrij te spelen zonder daarmee de coherentie van de muziek aan te tasten. Draksler bestudeerde intensief de muziek van de unieke Amerikaanse pianist Cecil Taylor om te zien hoe je kunt improviseren met behoud van structuur.

Hoewel Draksler met gecomponeerde elementen werkt, blijft het belangrijk om de muziek deels oningevuld te laten. "Ik ben zeer kritisch op wat ik doe, juist daarom is het wezenlijk mezelf in een ongemakkelijke positie te plaatsen. Die kwetsbaarheid die je als improvisator hebt, is essentieel om de muziek verder te brengen. Door de spanning dat het voor hetzelfde geld mis kan gaan en het op het moment zelf moet gebeuren, vind je soms iets dat je anders nooit zou hebben gevonden. Het is een manier om mezelf tot een keuze te dwingen. Daarvan begrijp ik het belang steeds meer. Niet een beetje zappend door het leven gaan, maar kiezen wat echt belangrijk is."

Op tournee tot eind mei

Kaja Draksler is dit jaar een van de talenten die als Young Vip is aangemerkt. De bijbehorende tournee duurt tot eind mei, vanavond is ze te horen in Paradox in Tilburg, zie: www.youngvips.nl. Daar is Draksler te horen met twee duo's, een met gitarist Matiss Cudars en Feecho met drummer Onno Govaert. De andere Young Vip is het kwintet van pianist Loran Witteveen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden