KWESTIES / Verantwoorde bestuurlijke ongehoorzaamheid

Wat bezielt steeds meer gemeenten om asielzoekers, van wie de rijksoverheid na vaak langdurige procedures heeft vastgesteld dat ze hier geen bescherming behoeven, toch op te vangen? Pure noodzaak, vinden de decentrale bestuurders. Bestuurlijke ongehoorzaamheid, concludeert de staatssecretaris. Was niet afgesproken dat gemeenten zich zouden onthouden van bemoeienis met de achilleshiel van de asielproblematiek: de terugkeer?

Jawel, roepen de ondeugende gemeenten in koor, maar dan moet de bewindsvrouw wel haar beloften waarmaken en schrijnende gevallen niet aan hun lot overlaten. En dus kwijten lokale bestuurders zich -met tegenzin- van hun zorgtaak. Soms door zelf opvang te regelen, vaker door geld te geven aan lokale initiatieven van kerken en maatschappelijke organisaties. Van aanzuigende werking kan nauwelijks sprake zijn, stellen de gemeenten. De opvang is tijdelijk en bovenal sober van aard. Valse hoop op een verblijfsvergunning wordt niet gegeven.

De stichting Inlia, een kerkelijke hulporganisatie voor asielzoekers, faciliteert de opvang voor 27 gemeenten. Lokale samenwerkingsverbanden zorgen voor de benodigde vrijwilligers en de daadwerkelijke opvang. Vrouwen, kinderen en ernstig zieken krijgen voorrang bij de toewijzing van een opvangplek. Wie niet meewerkt aan terugkeer krijgt geen onderdak.

Wie wel mag blijven, wordt centraal geregistreerd en dient zich te houden aan de huisregels binnen de centrale opvang. Drugs, alcohol en wapens zijn volstrekt verboden. Bewoners krijgen wel een bed, voeding, beperkte medische zorg en maatschappelijke hulp, maar geen zakgeld. Vreemdelingen met een minder urgente status -alleenstaande volwassen mannen- lopen het risico te moeten wijken voor meer hulpbehoevenden.

De centrale registratie zorgt ervoor dat justitie weet waar haar 'klanten' zich bevinden. Eenmaal uit de noodopvang is 'shoppen' bij andere aangesloten gemeenten er bovendien niet bij. Gebeurt ook niet, stelt Inlia, want de meesten die niet mogen blijven, nemen keurig het vliegtuig naar huis. Geclaimde asielzoekers gaan naar een ander EU-land. ,,Eigenlijk helpen wij justitie ongevraagd een handje.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden