Kwesties / EU doet catering in regiekamer wereldtoneel

George Bush nam zondag niet eens de moeite om EU-voorzitter België persoonlijk te informeren over de op handen zijnde bombardementen op Afghanistan. De Europese Unie leefde de afgelopen weken in de waan dat het een gelijkwaardige partner was in de strijd tegen het terrorisme. Maar in de praktijk doen de Amerikanen op dit moment toch gewoon rechtstreeks zaken met de Britten, Fransen en Duitsers.

Javier Solana, de Europese topdiplomaat voor buitenlandse zaken, was zondag de boodschapper namens de Amerikanen. Met hem kreeg het buitenlands beleid van de EU twee jaar geleden een gezicht en een telefoonnummer. Maar in de regiekamer van het internationale toneel blijft, in het heetst van de strijd, zijn rol beperkt tot de chef van de catering.

Natuurlijk heeft '11 september' de landen van de EU dichter bij elkaar gebracht. Maar als het menens wordt, hecht Washington meer belang aan de korte lijnen met Londen, Berlijn of Parijs. Partners waarvan wordt aangenomen dat ze woord houden en militair in staat zijn om de Amerikanen steun te verlenen.

Officieel keurt de EU de aanvallen op doelen in Afghanistan goed. Voorzitter België verwijst naar de gemeenschappelijke verklaring van 21 september, waarin de Europese leiders zeggen dat een Amerikaanse reactie op de aanslagen legitiem is. Zolang het blijft, wordt eraan toegevoegd, bij gerichte militaire acties, die niet ontaarden in een oorlog tegen de islam.

Maar voor het overige kan de EU slechts toekijken en doen waar het altijd al goed in was, namelijk het verlenen van humanitaire hulp. Gisteren nog stelde de EU 316 miljoen euro (700 miljoen gulden) beschikbaar voor voedsel en opvang van Afghaanse vluchtelingen in de regio.

De Vijftien, zeggen waarnemers, zouden er verstandig aan doen nu al hun krachten te wijden aan het zoeken naar oplossingen voor het Palestijns-Israëlisch conflict. En voor de rest zal er nog veel energie moeten worden gestoken in de agenda voor de terreurbestrijding.

,,Er zijn in het kader daarvan zoveel verschillende initiatieven genomen dat je door de bomen het bos niet meer ziet'', zeggen diplomaten. Essentieel is de vraag wat de EU verstaat onder een terrorist. De definitie van het terrorisme levert al zoveel problemen op, dat alle voorgestelde kloeke maatregelen en initiatieven spaak dreigen te lopen.

De aanslagen in de VS zijn een prachtig voorwendsel om veel zaken in de EU ineens te regelen. Maar zo simpel is het dus niet. Diplomaten willen nu al gas terugnemen. De lawine van aangekondigde maatregelen brengt risico's met zich mee, realiseren zij zich, bijvoorbeeld dat van de aantasting van persoonlijke vrijheid.

De afweging tussen de effectieve bestrijding van het terrorisme en de democratische verworvenheden moet zorgvuldig gebeuren.

De zorgvuldigheid laat in deze hectische tijden nog wel eens te wensen over. Zo werd vorige week door EU-voorzitter België aan Rusland een plekje beloofd bij het wekelijks EU-overleg over de politieke en veiligheidszaken. Volgens diplomaten was daarover vooraf niet overlegd. ,,Het kan best zijn dat we daar heel anders over denken als we een halfjaar verder zijn'', meent een diplomaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden