Kwestie-Syrië verdeelt Turkse samenleving in twee kampen

Beeld afp

De Syrische president Basjar Assad is voor de Turken meer dan een omstreden leider van zijn land. De Syriër heeft Turkije inmiddels langs zeer gevoelige etnische, religieuze en politieke scheidslijnen opgedeeld. Terwijl een deel van de Turken om militaire interventie tegen Assad roept, scharen anderen zich achter deze 'nieuwe leider van de anti-imperialisten'.

Het was in de stormachtige maanden van de Arabische lente dat de Turkse premier Tayyip Erdogan aankondigde dat hij had gebroken met zijn oude vriend Assad. De twee landen hadden weliswaar een bloeiperiode van enkele jaren gekend en de Turkse exportproducten vonden gretig aftrek bij de zuiderbuur, maar na het uitbreken van de opstand in Syrië kon de Turkse regering niet meer voor het geld kiezen. De regerende AKP, een bolwerk van soenni-democraten, kon niet toekijken terwijl het sjiietische Syrische regime bijna elke dag slachtoffers maakte onder de soennitische rebellen.

De verslechterde relatie tussen de twee landen bereikte afgelopen vrijdag een dieptepunt toen in Syrië pro-regeringsdemonstranten de Turkse ambassade aanvielen en Turkse vlaggen in brand staken. Erdogan reageerde furieus en sprak de Syrische president met zijn voornaam toe: "Basjar, je bent verplicht om die lui die de Turkse vlag hebben aangevallen op te pakken en te straffen."

In normale omstandigheden zouden de Turken zich bij een dergelijk incident achter hun leiders scharen en het land waar Turkse vlaggen in de fik zijn gestoken verafschuwen. Maar hoe Erdogan ook zijn best doet, een groot deel van het Turkse volk wil nog steeds geen kwaad woord horen over hun held Assad. De Syriër geniet niet alleen de steun van de sjiietische Turken (hun aantal wordt op ongeveer tien miljoen geschat), maar ook die van de Turkse moslimfundamentalisten, de ultranationalisten, de communisten en een groot deel van de republikeinen. De grootste oppositiepartij, de republikeinse CHP, heeft zelfs twee delegaties naar Syrië gestuurd om de Syrische president een hart onder de riem te steken.

Het feit dat de Turken zo verdeeld zijn over de relatie met Syrië, dat de religieuze verwantschap meetelt en dat Assad de anti-Amerikaanse sentimenten bundelt, kan volgens oud-minister van buitenlandse zaken Murat Karayalcin een geschenk zijn voor Turkije. Deze vooraanstaande sociaal-democraat stelt: "De Turkse regering is te veel in de ban van de Ottomaanse sfeer die de laatste jaren is ontstaan. De AKP-voormannen gedragen zich onder invloed van de economische groei als de nieuwe bazen van de regio. Ze bezigen constant dreigende taal jegens Syrië. Een militaire interventie lijkt me hoogst onverstandig. Turkije zou zich niet in een dergelijk moeras moeten storten.

"Misschien dat de verdeeldheid onder het Turkse volk de regering op andere gedachten brengt. De regering refereert bij elke gelegenheid aan de Ottomaanse tijd waarin de Turken de leiding over de hele regio hadden. Ik merk dat onze buurlanden dat soort uitspraken niet op prijs stellen."

Ondanks de groeiende kritiek op het harde Turkse beleid hebben de Turkse bestuurders tot nu toe het woord 'interventie' niet in de mond genomen. Wel heeft de minister van energie, Taner Yildiz, gezegd dat de regering overweegt om geen elektriciteit meer te leveren aan Syrië.


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden