Economie

Kwart van alle boeren heeft geen opvolger

null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

Voor 15.000 Nederlandse boerenbedrijven dreigt in de komende tien jaar het doek te vallen, omdat zij geen opvolger kunnen vinden. Het gaat vooral om boeren en tuinders die hun pensioen naderen.

Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Boeren en tuinders die ouder zijn dan 55, hebben in de meeste gevallen moeite hun bedrijf over te dragen of te verkopen. Die groep bezit met 25.000 boerenbedrijven bijna de helft van alle landbouwbedrijven in Nederland (55.000). Van die boerenbedrijven in handen van een oudere eigenaar hebben er 15.000 nog geen opvolger. Met name kleine bedrijven hebben moeite een nieuwe bedrijfsleider te vinden. Bij grote bedrijven is daar veel meer animo voor.

Onzekere toekomst

Kleinere boerenbedrijven gaan in het algemeen een onzekere toekomst tegemoet door het uitblijven van een opvolger. Voor schapenhouderijen en pot- en perkplantenkwekerijen geldt hetzelfde. Binnen die sectoren lijkt de nieuwe generatie boeren en tuinbouwers er maar waar weinig voor te voelen aan het hoofd te staan van een bedrijf. De schapenhouderij heeft het 't moeilijkst. Daar vindt slechts achttien procent van de schapenboerderijen een opvolger. Terwijl dat voor boerenbedrijven die zich richten op melkvee (60 procent) en het houden van geiten (53 procent) veel hoger is.

Volgens het CBS maken grote boerenbedrijven veel meer kans een jeugdige(re) opvolger te krijgen dan kleine. Voor het gros van die bedrijven, bijvoorbeeld voor grote melkveehouderijen, is de wisseling van de wacht dan ook al geregeld. Liefst zeventig procent van de grotere boerenbedrijven heeft hun opvolger al vastgelegd. Hoe groter een bedrijf, hoe rooskleuriger de toekomst lijkt te zijn, concludeert het CBS.

Wat verder opvalt, is dat er in het noorden van het land meer potentiële opvolgers rond lijken te lopen dan in het zuiden. In Flevoland zijn de meeste gegadigden voor opvolging van een boerenbedrijf of tuinderij, in Gelderland, Zuid-Holland en Utrecht het minst. Ondanks dat een derde van alle landbouwbedrijven nog niemand heeft om het werk voort te zetten na het pensioen van hun huidige tuinder of boer, is dat aantal lager dan vier jaar geleden. Toen zaten er meer dan 20.000 boerenbedrijven zonder toekomstig eigenaar.

Realiteit

Ook de schapenhouderij van Jeljer Wynia (60) in het Friese Hitzum ziet het einde naderen. Wynia, naast schapenhouder ook voorzitter van boerenorganisatie LTO afdeling Schapenhouderij, is de derde generatie op de boerderij. Maar waarschijnlijk ook de laatste. "Mijn zoon is twintig", zegt de Friese schapenboer. "Maar die heeft niet zoveel met landbouw. Dat was van kinds af aan al duidelijk. Hij heeft andere interesses." Jammer, vindt Wynia, maar hij hield er al rekening mee. "Het is de realiteit. Natuurlijk is het jammer dat er een stukje familietraditie verdwijnt, maar het is een gegeven. Je moet ook reëel zijn: het is al jaren zo dat niet ieder bedrijf kan voortbestaan; sinds 1945 neemt het aantal landbouwers jaarlijks af. De een heeft het daar moeilijker mee dan de ander. Mijn vrouw en ik gaan in ieder geval door zolang we er nog plezier in hebben."

Wynia (60) herkent het beeld dat de cijfers van het CBS schetsen. Het verbaast hem niet dat nieuwe boeren niet bepaald in de rij staan om een schapenhouderij over te nemen. "Het vraagt om investeringen. Al moet je de grond van een schapenboer opkopen tegen de huidige dagprijs, dat is niet te doen. Daar zijn de marges in de schapenhouderij te klein voor." En het is ontzettend hard werken, zegt Wynia. Samen met het lage rendement verhoogt dat de drempel voor jongeren een bedrijf als het zijne over te nemen, denkt hij." Grotere bedrijven hebben grotere geldstromen, zegt de Friese schapenboer, en zijn dus aantrekkelijker. "Je wilt wel verdiencapaciteit hebben als je een boerenbedrijf overneemt." En, niet onbelangrijk volgens Wynia: "Je moet tweehonderd procent geven. Anders red je het niet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden