Premier Stefan Lofven van Zweden begroet premier Abiy Ahmed Ali van Ethiopië. Die neemt vandaag de Nobelprijs voor de vrede in ontvangst.

Ethiopië en Eritrea

Kwam de Nobelprijs misschien iets te snel voor Ethiopische premier Abiy?

Premier Stefan Lofven van Zweden begroet premier Abiy Ahmed Ali van Ethiopië. Die neemt vandaag de Nobelprijs voor de vrede in ontvangst.Beeld AP

Vandaag krijgt premier Abiy van Ethiopië de Nobelprijs voor de vrede uitgereikt. Verdient hij die eigenlijk wel? Wat hij vorig jaar in gang zette, ligt inmiddels weer stil.

De evenementen rond de uitreiking vandaag van de Nobelprijs voor de vrede zijn dit jaar ingekort. Verantwoordelijk daarvoor is de prijswinnaar, de Ethiopische premier Abiy Ahmed, de man die zijn voorheen autocratisch geleide land in rap tempo hervormde. Hij wil geen vragen van de media beantwoorden en daarom zijn de traditionele persconferenties in de Noorse hoofdstad Oslo afgelast. 

Het Nobelcomité is daar niet blij mee. “Wij geloven dat vrijheid van meningsuiting en een vrije en onafhankelijke pers essentiële onderdelen zijn van vrede”, stelt het comité. Maar Abiy’s woordvoerder laat weten dat zijn baas het te druk heeft met aangelegenheden in eigen land.

Toch lijkt het er vooral op dat de premier in het openbaar geen lastige vragen wil beantwoorden over de verzoening met buurland Eritrea, waarvoor hij de onderscheiding krijgt. Zijn beloonde initiatief mist namelijk een broodnodig vervolg. 

Familieleden die elkaar twintig jaar niet hadden gezien, vielen elkaar in de armen

Ruim een jaar geleden heerste er nog blijde verrassing in Ethiopië en Eritrea toen de gewapende vrede tussen beide landen werd omgezet in echte vrede. Daarmee kwam eindelijk een einde aan een conflict dat tussen 1998 en 2000 vele tienduizenden mensen het leven kostte.

De aanzet had de toen kersverse Ethiopische premier Abiy gegeven. Zestien jaar na een internationale uitspraak over het grensgeschil tussen de twee landen accepteerde hij namens Ethiopië het oordeel. De grens ging open en familieleden en vrienden die elkaar twintig jaar niet hadden gezien, vielen elkaar in de armen.

Maar de vreugde was van korte duur, want de grens is weer grotendeels dicht. Van de economische samenwerking, waarschijnlijk de grootste drijfveer voor de verbroedering, is nauwelijks iets terechtgekomen. Ook ontbreekt het aan nieuws uit de gezamenlijke commissies die nog openstaande problemen moeten oplossen. En het zware militaire materieel dat de afgelopen jaren werd gebruikt bij sporadische confrontaties, is nog niet teruggetrokken uit de omstreden grensgebieden. 

De realiteit is dat Abiy en de Eritrese president Isaias Afewerki sinds hun verzoenende omhelzingen te druk zijn met andere zaken. Afewerki, die zijn land met ijzeren hand regeert, had de buit binnen, want Eritrea raakte uit zijn internationale isolement. Sancties van de Verenigde Naties werden opgeheven, en Eritrea kreeg zelfs een plaats in de VN-mensenrechtenraad – dezelfde raad die het land regelmatig kritiseert, omdat het mensenrechten schendt. 

‘Abiy sloot vriendschap met een dictator en praat goed wat die doet’

Maar de Eritreeërs hebben weinig aan de verbroedering met Ethiopië. Ze worden nog altijd onderdrukt en de hoop dat Afewerki in de democratische voetsporen van Abiy zou treden, is vervlogen.

Er valt niets te vieren, vindt de Zweeds-Eritrese mensenrechtenactiviste Vanessa Tsehaye, een nicht van de journalist Seyoum Tsehaye die al achttien jaar wegkwijnt in een gevangenis in Eritrea. “De Nobelprijs voor de vrede is toegekend aan een man die vriendschap sloot met een dictator en goedpraat wat die doet, terwijl het lijden van het Eritrese volk slechts wordt verlengd.”

De banden met Eritrea verder aanhalen staat ook niet hoog op Abiy’s prioriteitenlijst. Hij worstelt met gewelddadige etnische conflicten in eigen land, waardoor al zo’n miljoen mensen ontheemd raakten. Toen hij in april vorig jaar aantrad, voerde hij in razend tempo democratische hervormingen door. In de streng gecontroleerde veiligheidsstaat van weleer kwamen daardoor etnische sentimenten naar boven die lang onderdrukt waren. Invloedrijke leiders uit de verschillende etnische groepen die gevangen zaten of waren gevlucht, kwamen vrij of keerden terug. Ze gebruikten de nieuwe vrijheid om meer rechten te eisen voor hun etnische groepen. Het risico bestaat dat het land met ruim tachtig etnische groepen uiteenvalt. 

Abiy prijst de diversiteit van de bevolking, maar streeft ook naar nationale eenheid. Daarvoor heeft hij in november de Ethiopian Prosperity Party (EPP) gevormd. Het is een fusie van drie van de vier etnische partijen die de regeringscoalitie EPRDF vormden, die momenteel alle zetels in het nationale parlement bezet. De verkiezingen die volgend jaar op het programma staan, vergroten de spanningen alleen maar. 

De dynamische Abiy is een man van snelle beslissingen, maar hij lijkt op alle fronten minder effectief in het omgaan met de uitvloeisels van zijn besluiten. Misschien kwam de toekenning van de Nobelprijs voor de vrede net iets te snel.

Lees ook:

Nobelprijswinnaar Abiy Ahmed Ali: de militair die vredesstichter werd

Abiy Ahmed Ali, de hervormingsgezinde premier van Ethiopië, heeft de Nobelprijs voor de Vrede gekregen. Hij maakte als militair deel uit van een repressief regime, maar ontpopte zich tot een aimabele man die vrede predikt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden