Kwalitijd

Flappentap, magnetron, draagbare telefoon, flitstrein. Slechts een paar voorbeelden van de vele ontwikkelingen die de moderne mens tijd moeten opleveren. En toch blijkt dat we telkens weer tijd tekortkomen.

Hoewel we denken dat snel ook efficiënt is - tijd is immers geld - zal de snelheid waarmee we in het dagelijks leven willen opereren zich tegen ons keren. Werkstress - vooral in Nederland wordt de werkdruk als zeer hoog ervaren - zorgt al voor vijftig procent van het aantal ziektemeldingen, werd onlangs bekend. Het adagium 'tijd is geld' levert uiteindelijk steeds vaker inefficiëntie en dus economisch verlies op.

Zo'n vijf jaar geleden beschreef de Amerikaanse econoom John Galbraith een samenleving van twee groepen. Aan de ene kant een onderliggende klasse van nauwelijks opgeleide mensen die slecht betaald of helemaal geen werk hebben. Anderzijds een relatief kleine groep van hoger opgeleiden die de beste banen bezetten en zich daarvoor goed laten betalen. Die laatste groep wordt omgeven door een geur van tevredenheid die uiteindelijk leidt tot onverschilligheid ten aanzien van mensen die het minder goed hebben.

Vertaald in Nederlandse verhoudingen gaat het om een groeiende groep tweeverdieners, vaak hoogopgeleid, wier geur van tevredenheid snel zal vervliegen - of al enigszins is vervlogen - door de hoge eisen die zij zichzelf stellen en de stress die daarmee steeds meer gepaard gaat. Beide partners willen leuk, goed betaald werk, en daarnaast kinderen, die door moeder én vader worden verzorgd. Elke week de agenda's op elkaar afstemmen is het parool. Zieke kinderen, onverwachte vergaderingen, wisseling van roosters kunnen niet. Maar ze gebeuren toch en daar gaat je agenda. Dan willen ze ook nog regelmatig vrienden zien, een boek lezen, film zien, naar Spaanse les, de zangclub en de vetrollen bestrijden in de fitnesszaal. Door die eeuwige haast zijn al die 'tevreden' tweeverdieners nauwelijks in staat een taak goed af te maken laat staan ergens van te genieten. Kortom, de moderne mens wil te veel tegelijk.

Volgens publiciste Dorien Pessers (zie Trouw van 4 oktober) zal deze ontwikkeling niet leiden tot een bezinning bij de twee partners op hun arbeidzame uren. Integendeel, mannen sowieso niet, maar ook vrouwen zullen niet minder gaan werken maar hun gezinssituatie aanpassen. Voor rust en onspanning is in het gezin geen plaats meer, zegt Pessers. Aandacht voor de kinderen al helemaal niet. Die worden zonder mankeren ingepast in het spoorboekje van de ouders. Als de partners zelf geen tijd hebben voor hun 'zorg-deel' worden er hulpkrachten ingehuurd. Kortom, het gezin als BV.

Als ik om me heen kijk en de kranten goed lees, raak ik er steeds meer van overtuigd dat het de andere kant opgaat. Dat werkende partners gas terugnemen, omdat ze of stuiten op hun fysieke grenzen - overspannenheid - of omdat ze erachter komen dat, ondanks baan, kinderen, huis, auto, vakanties, de verkoop van hun ziel en zaligheid aan de moderne faust toch niet de bevrediging oplevert die zij zich voorstellen. Meer tijd voor de kinderen is een vaak geuite wens. Of voor de buurt, of gewoon voor zichzelf. Het keren van dit culturele onbehagen is uiteindelijk ook in het belang van de economie. Ontspannen werknemers zijn minder ziek, creatiever en dus productiever. Flexibel werken, waartoe ook recent weer voorstellen zijn gedaan, kan daartoe een bijdrage zijn, mits het een betere balans geeft tussen arbeid, zorg en ontspanning. Of zoals de econome Juliet Schor het zo mooi formuleert: een balans tussen kwantitijd, dat ons welvaartniveau bepaalt, en kwalitijd dat een indicatie is voor het sociale en culturele gehalte van onze samenleving. En het is in laatste instantie die kwalitijd waaraan we onze tevredenheid afmeten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden