Kwaliteit van Oranje niet goed ingeschat

bondscoach | ANALYSE | Danny Blind heeft het goede voorbeeld van leermeester Louis van Gaal nooit gevolgd. Zijn eigenwijze houding brak hem in Sofia opnieuw op.

Eén goeddeels mislukt seizoen en een paar maanden was Danny Blind hoofdtrainer van Ajax, van maart 2005 tot mei 2006. Anderhalf jaar was hij bondscoach, sinds september 2015. De conclusie kan geen andere zijn dan dat het trainerschap, zeker op het hoogste niveau, niet voor hem is weggelegd.


Of hij verstand van voetbal heeft, hoe lastig zoiets ook te definiëren is? Natuurlijk heeft hij dat, de gelauwerde oud-speler die bij gebrek aan bovenmatig talent altijd over het spel heeft moeten nadenken. Maar, hoe cru dat ook mag klinken, op een bepaalde manier heeft hij het ook niet.


Zaterdagavond, na de blamage van Sofia, schetste Blind onbewust waarin bij hem de disbalans schuilt. Hij vertelde dat de tactische training van donderdag door enkele blessures niet uit de verf was gekomen. Blind had besloten het strijdplan 's avonds dan maar in een extra bespreking door te nemen. Zijn zinnen zullen daarin hebben geklonken als een klok, zoals vrijwel altijd als hij over voetbal spreekt. Hij zal opnieuw hebben gedacht alles toch te hebben doorgenomen en voorgelegd - en toch klopte er twee dagen later geen sikkepit van.


Het was in het korte tijdvak van Blind de tweede keer dat Oranje zó uiteenviel, dat er volstrekt niets van overbleef - de eerste keer was al in diens tweede wedstrijd geweest, bij Turkije (3-0). Dat gaat veel verder dan een keer slecht spelen. Het zijn de gevallen bij uitstek die aantonen hoe weinig er van de trainer bij de spelers is aangekomen - of, misschien wel meer, heeft kunnen aankomen. Natuurlijk hebben dergelijke ineenstortingen veel met de kwaliteit van de spelers te maken. De andere kant is dat Blind het gebrek daaraan niet heeft erkend en er niet op heeft ingespeeld.


Dat is al sinds zijn entree moeilijk te bevatten, bovenal omdat hij er bij het goede voorbeeld met zijn neus bovenop zat, als assistent van Louis van Gaal. Die modelleerde Oranje - toen zelfs nog iets beter, of minder slecht, dan nu - met de strakste hand naar de beperkingen. Dat deed hij niet alleen op het WK 2014, al sprong het toen het meest in het oog, maar wel degelijk ook al daarvoor in de kwalificatiereeks. Van Gaal kon lachen om de suggestie dat zijn spelers in het veld ook zelf iets konden omzetten. Zo had hij voetballers altijd willen grootbrengen, ja, maar in zijn nadagen wist hij dat het in verreweg de meeste gevallen te hoog gegrepen was - zeker bij de spelers van deze lichting.


Maar wat deed Blind? Hij maakte vanaf het begin 'Nederlandse' opstellingen vanuit dito gedachten: met drie aanvallers, ook als ze niet van het vereiste niveau zijn, en zonder versteviging elders. Uitgaande van de wetmatigheid dat het middenveld de belangrijkste linie in het voetbal is, werd de staat van Oranje zaterdagavond bovenal uitgebeeld door de middenvelders Strootman en Wijnaldum. Zij spelen in Italië en Engeland en met de onuitroeibare Nederlandse ziekte van zelfoverschatting was gedacht dat Oranje daarmee toch alweer een middenveld van enig gewicht had.


In die trant zal ook Blind ze hebben toegesproken. Spelers noemen hem tactisch sterk, maar dat dient gerelativeerd te worden. Ze horen met de 'Nederlandse' accenten wat ze willen horen, wat ze goed uitkomt en ja, dat zien ze graag als tactisch goed. Het is niet moeilijk voor te stellen wat donderdagavond in de extra bespreking is benadrukt: dat ze met de veronderstelde specialiteit van hun positiespel - dat trage en achterhaalde relict - de bal volgens de getekende lijntjes moesten laten rondgaan en dat dan de Bulgaren wel moesten breken.


Dat eerste lukte al niet eens, en nog pijnlijker was dat elke reactie, elk initiatief tot iets anders in het veld uitbleef - al zal Van Gaal er niet van hebben opgekeken.


In het slot al van de mislukte EK-kwalificatie, toen hij met open ogen de ondergang tegemoet ging, en onverminderd ook daarna heeft Blind de kwaliteit van Oranje niet juist ingeschat. Hij zei vaak, naar waarheid, dat de spoeling dun was, maar zijn strategieën strookten daar niet mee. Blind heeft zich niet gewapend tegen de neiging tot zelfoverschatting, hij heeft die aangewakkerd. Ten diepste (en ironisch genoeg) is het nog verklaarbaar ook: Blind is bijna een voetballeven lang doordrongen van de overtuiging van Van Gaal dat het op de Nederlandse manier met vaak het primaat van Ajax - het opstellen van de 17-jarige Ajacied De Ligt was er zaterdag de extreemste vorm van - uiteindelijk goed moet komen.


Zelfs in deze veranderde tijd hield hij daaraan vast, waar Van Gaal toch ten langen leste bijstuurde. Hoe had Blind nu nog op het trainingsveld kunnen staan en wéér zo'n positiespel kunnen uittekenen? Aanvoerder Robben had gelijk: met een andere bondscoach verandert de kwaliteit van de spelers niet. Waarschijnlijk had Oranje er met een realistischer coach nu ook niet heel veel beter voorgestaan. Maar dat alles kan voor Blind niet meer tellen, of iets verzachten: een groter verwijt dan het niet juist inschatten van zijn spelers kan een trainer niet worden gemaakt. Hoeveel 'verstand van voetbal' heeft hij dan?


Alternatieven zijn er weinig. Voor de relatief jonge Frank de Boer zou het carrièretechnisch geen handige stap zijn. Bovendien komt hij uit dezelfde stal en denkt hij in de kern als Blind. Een buitenlander? Dat zou een gotspe zijn, in de hoogste mate tekenend voor de Nederlandse redeloosheid. Jarenlang werden buitenlandse invloeden en tendensen genegeerd en nu, in dit dal, zou de buitenlander er wel goed voor zijn?


Nee, het Nederlandse voetbal moet zelf op de blaren zitten - blaren door al die jaren van eigenwijsheid als zweren zo groot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden