'Kwaliteit in gehandicaptenzorg holt achteruit'

Klokkenluiders melden zich in politiek Den Haag. 'Veel zaken zijn misschien niet juridisch, maar wel moreel laakbaar.'

De zorg voor verstandelijk gehandicapten is onder de maat. Als familie of vertegenwoordigers van cliënten daarover klagen, houden instellingen zich doof of intimideert het management de klagers.

Dat stelt Klokkenluiders Verstandelijk Gehandicapten (KLVG). De stichting opende in februari van dit jaar een website voor klachten. Van de ruim honderd meldingen - uit het hele land - zijn er zestig op betrouwbaarheid gecontroleerd. Op basis daarvan heeft KLVG een (voorlopig) zwartboek samengesteld. 'Achter de façade' is gisteren aangeboden aan de Kamercommissie van volksgezondheid en welzijn.

Een greep uit de binnengekomen klachten: oneigenlijk gebruik van gemeenschapsgeld, gesjoemel bij bewindvoering en met indicaties, slechte kwaliteit van zorg, seksueel misbruik, gebrek aan transparantie, het niet nakomen van afspraken, slechte bejegening en klachtenafhandeling.

Vooral dat laatste zit ouders of vertegenwoordigers van de cliënten dwars. Uit angst voor represailles - het kind mag er niet de dupe van worden - kiezen ze er voor om hun klachten niet of slechts anoniem te melden. Belangenbehartigers én medewerkers die hun kritiek wel openlijk durven uiten, worden soms zwaar onder druk gezet en geïntimideerd.

"En medezeggenschap in de vg-zorg is een farce", voegt voorzitter Egbert Schroten van de stichting daaraan toe. Zijn grote punt van zorg is de achteruitgang in kwaliteit. "Deze zorg loopt het gevaar te verworden tot een peperdure, oncontroleerbare oppascentrale."

Zijn stichting neemt nu het initiatief voor het in leven roepen van een 'volstrekt onafhankelijke commissie van beroep of geschillencommissie, waar ouders of wettelijk vertegenwoordigers die vastgelopen zijn in het klachtentraject van de zorginstelling terecht kunnen'. Daarvoor zoekt ze steun bij politiek Den Haag, waar nieuwe wetgeving op het gebied van medezeggenschap in de maak is.

Verder wil de stichting dat de kwaliteit van de Raden van Toezicht verbeterd wordt. Schroten: "Je stelt eisen aan de benoeming van de leden en je voert een verantwoordingsplicht in. In de vg-zorg die gekenmerkt wordt door ondoorzichtigheid heb je gekwalificeerde 'pottenkijkers' nodig." En in een Raad van Toezicht zouden minstens twee vertegenwoordigers van de gehandicapte bewoners moeten zitten, vindt de stichting. Tenslotte, merkt voormalig hoogleraar ethiek Schroten op, "ligt bij het beoordelen van misstanden in de zorg de nadruk in de discussie vaak op regelgeving en juridische aspecten. De ethische kant van zo'n kwestie zou meer aandacht moeten krijgen. Veel zaken zijn misschien niet juridisch, maar wel moreel laakbaar."

De Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) laat in een eerste reactie weten "zich niet te herkennen in de beschuldigingen van de KLVG". Dat klachtencommissies niet werken, wordt ontkend. "Die hebben een onafhankelijke voorzitter." Wel vindt ook de VGN dat AWBZ-gelden op de juiste manier ingezet moeten worden en dat het aanvragen van hogere indicaties met het doel opzettelijk en onterecht financieel voordeel te behalen, moet worden aangepakt en tegengegaan. "De VGN is voorstander van een onafhankelijke instantie voor de indicatiestelling."

Zwartboek
De stichting Klokkenluiders Verstandelijk Gehandicapten licht in haar zwartboek vijf klachten eruit. Eén voorbeeld gaat over een man die in een instelling in het zuiden van het land woont. Zijn zuster behartigt zijn belangen. Hij verhuist naar een groep die formeel kleiner is. "Hij ging van een grote groep van twaalf personen naar een groep van zeven. Ernaast kwam precies zo'n groep van zeven met een tussendeur die vaak open staat. Dus feitelijk is het nu een grote groep van veertien ", zegt zijn zus. Haar broer kreeg vervolgens een hoger zorgzwaartepakket en de instelling dus meer geld, maar de zorg voor hem werd minder in uren en kwaliteit. "Vroeger was er hbo-geschoold personeel, nu is het mbo of zelfs dat niet. Vaak valt de huishoudelijke hulp in", klaagt de zus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden