'Kwalificatie voor EK maakte wat los'

interview Bondscoach Van Helfteren is hoopvol over toekomst basketbal in Nederland, ondanks geldproblemen

"Even dimmen", corrigeert Toon van Helfteren zichzelf als de bondscoach van de basketbalploeg tijdens het gesprek uit de bocht dreigt te vliegen. Hij wil 'als coach begripvol zijn'. Naar de mensen van de bond die het nationale team destijds bij het grofvuil zetten. Van Helfterens genoegdoening was de recente kwalificatie voor het EK. Nederland rolde gisteren na 25 jaar eindelijk weer eens door de glazen lotingsvazen (zie kader).

Van Helfteren haalde zich drie jaar terug de toorn van de Nederlandse Basketball Bond op de hals na stevig uitlatingen in een interview. Zijn mening is onveranderd, zijn felheid is ietwat minder. "Je vlaggeschip steek je niet in de fik." Het is wat de door geldzorgen geplaagde bond deed met de kwakkelende nationale ploeg. De pijn daarover is nog altijd niet weg bij de 63-jarige Van Helfteren. "Hoe leg ik dat uit aan de mensen? De geschiedenis leert dat met name je mannenteam het aanzien van je sport bepaalt."

Dat eind augustus in Leiden tegen Montenegro historie werd geschreven met de plaatsing voor het EK, is niet de verdienste van de bond. Het is de Federatie Eredivisie Basketball (FEB) die de ploeg - met minimale middelen - onderdak biedt, stelt Van Helfteren. Het zijn de spelers en coach die voor een geringe kilometervergoeding op onmogelijke tijdtippen vanaf Schiphol vertrekken, opgevouwen in de veel te krappe stoelen van een budgetmaatschappij.

Bijna vijftig jaar is Van Helfteren lid van de basketbalbond. De eerste 25 als speler, daarna als clubcoach en bondscoach. Als iemand kritiek mag hebben is hij het wel, zegt hij. "Ik ben wel zo dat als ze mij daarop aanspreken, ik ook oplossingen wil aandragen."

Toen de FEB hem vroeg als bondscoach, bijna drie jaar geleden, had Van Helfteren nauwelijks een keuze. "Ik zei er toen bij dat ik het desnoods voor niks zou doen", lacht hij. "Geen moment spijt van gehad." Van Helfteren was in de jaren negentig al eerder eindverantwoordelijke van Oranje. Toen betaald, nu uit armoe onbezoldigd.

Was na de winst op Montenegro de vraag of er überhaupt wel geld was voor een dure campagne richting EK, inmiddels hoeft Van Helfteren zich niet meer druk te maken over een dagvergoeding voor de spelers. "Het basisbedrag, 150.000 euro, is rond. De toezeggingen van sponsoren zijn binnen. Met nog een ton extra kunnen wij zelfs een ideale voorbereiding maken."

"Over geld nog het laatste", zegt Van Helfteren. "Waarom het Nederlands vrouwenteam wel steun krijgt van de NBB en een NOC-NSF-status heeft, is mij niet duidelijk. Hoofdcoach Meindert van Veen die onlangs de wacht kreeg aangezegd, feliciteerde mij na afloop van Montenegro en zei uit zijn hart dat hij eigenlijk best wel jaloers was. Zonder budget en met een beperkte spelersgroep lukte het ons kwalificatie af te dwingen. Dat hebben de vrouwen al die jaren niet voor mekaar gekregen."

Zelfs de NBB haakte vlak voor de gewonnen wedstrijd tegen Montenegro weer aan. De bond is uiteindelijk nog altijd eindverantwoordelijk voor de mannenploeg. Niet op het EK verschijnen betekent een stevige boete, weet Van Helfteren. De NBB restte eigenlijk weinig alternatieven dan de ploeg en coach steun betuigen. "Ik denk dat straks niemand meer over dit verhaal spreekt als we op het EK staan." De drie, NBB, FEB en mannenploeg, zitten volgens de bondscoach inmiddels nagenoeg op één lijn, uitgezonderd het thema geld.

De progressie van zijn spelers die resulteerde in een plek tussen de beste basketballanden van Europa, verraste Van Helfteren. Jongens zonder dragende rol bij hun club bleken bij Oranje ineens voortrekker. Hij wijt het aan de soms discutabele rol van Twitter en Facebook. "Iedereen was geprikkeld door de teneur op de sociale media dat het nationale team met zijn zwanenzang bezig was. Ik heb tegen de spelers gezegd dat presteren de enige manier is om daarmee af te rekenen. Dat kwartje is gevallen. Die eerste kwalificatiewedstrijd tegen en in Bulgarije was de sleutel. Winnen daar gaf een enorme kick."

Hij hoopt met Oranje het zwalkende schip met de naam basketbalsport op een koers te zetten. Welke is hem om het even. "Kwalificatie voor het EK heeft wel wat losgemaakt. Ik, wij, willen nu meehelpen een fundament te leggen voor de toekomst. De bereidheid om het samen te doen is er in het verleden nooit geweest. Nu wel, lijkt het."

undefined

Lastige loting voor Oranje

De loting gisteren in Parijs voor de eindronde van het EK in september pakte ongunstig uit voor Nederland. De ploeg van bondscoach Toon van Helfteren trof een van de zwaarst mogelijke poules. Oranje moet het in Zagreb straks opnemen tegen Kroatië, Slovenië, Griekenland, Macedonië en Georgië, ploegen uit de Europese subtop. Wil het Nederlandse team de laatste zestien halen, dan moeten minstens twee van de vijf wedstrijden worden gewonnen, rekent Van Helfteren voor. "Dan speel je voor de prijzen." De bondscoach hoopte vooraf op een gunstige loting maar was ook zo eerlijk te erkennen dat het bereiken van de volgende ronde 'een tweede wonder in een half jaar' vergt. "Belangrijk is vooralsnog dat wij ervaring op dit niveau opdoen. Het is 25 jaar geleden dat wij aan een EK deelnamen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden