Kus Indiase filmster groeit uit tot nationale rel

Het begon met een kus. Een simpele maar welgemeende zoen op de wangen van een internationaal vermaarde en gerespecteerde man. Een man bovendien die haar vader had kunnen zijn: Nelson Mandela. Het eindigde in een nationale rel, waarin de Indiase actrice Shabana Azmi (43), een vrouw van islamitische afkomst, ongewild de hoofdrol kreeg toebedeeld.

BIJDRAGE: KEES BROERE en MARTIJN BINK

Shabana Azmi is een in India populaire filmster. Zij is ook bekend bij de van oorsprong Indiase gemeenschap in Zuid-Afrika. Het was dan ook niet vreemd dat Azmi het verzoek kreeg naar het Zuidafrikaanse Kaapstad te komen om daar de 'Nieuwsmaker van het Jaar' prijs uit te reiken aan Mandela.

Dat alles gebeurde eind november. Maar nog voor het jaar geeindigd was, bleek de Indiase actrice in eigen land tot nieuwsmaker van het jaar te zijn uitgegroeid. De kus namelijk die zij Nelson Mandela bij het overhandigen van zijn prijs gaf, viel meer dan verkeerd bij orthodoxe Indiase moslims. Inmiddels is sprake van een heuse affaire en zijn in India reeds publiekelijke excuses geeist voor de Zoen van het Jaar.

In India is een kus niet zomaar een onschuldige uiting van genegenheid. De kus is een hoogst intiem gebaar, dat zich dan ook doorgaans achter de schermen van de openbaarheid voltrekt. De razend populaire Indiase films, waarvan er jaarlijks honderden worden geproduceerd, draaien bijna allemaal om de broeierige vraag 'kust-ie-haar-of-kust-ie-haar-niet'. Het antwoord is steeds: net niet.

Maar ook in het land van de kuise Mahatma Gandhi hebben satellieten, en daarmee verloederende buitenlandse televisieprogramma's hun intrede gedaan. Het zoenen is dan ook niet van de lucht, weten de Indiers die massaal afstemmen op MTV of The Bold and the Beautiful. Slechts Doordarshan, de slaapverwekkende staatstelevisiezender, verweert zich nog met hoogst educatieve programma's, al zijn ook daar de eerste frivole danspasjes reeds te zien geweest.

De foto van de kus van Shabana Azmi op de wangen van Nelson Mandela verscheen in Indiase kranten. Kort daarop stond de eerste ingezonden brief afgedrukt van Badrul Islam, een vooraanstaande Indiase geleerde. Als 'ware moslim en Indier' voelde hij zich 'beschaamd'. “Morgen nodigt de actrice misschien wel iemand in haar slaapkamer uit, onder het voorwendsel dat dat een gangbaar twintigste-eeuws gebruik is.”

Voor- en tegenstanders van De Kus kwamen in het geweer. Daniel Latifi, een moslim en lid van het Indiase Hooggerechtshof, wees erop dat de verontwaardiging van zijn geloofsgenoot Islam het gevaar in zich droeg dat de actrice Azmi in het openbaar 'vervolgd' zou worden. Latifi blijkt een vooruitziend man; een orthodoxe islamitische groepering heeft publiekelijke excuses van Azmi geeist. Komen die niet, dan dreigt de groepering, de Bharatiya Muslim Ekta March, in het openbaar haar portret te verbranden.

De affaire roept in India vergelijkingen op met het lot van de BritsIndiase schrijver Salman Rushdie, die met zijn boek De Duivelsverzen de doodstraf over zich afriep. In het overwegend hindoeistische India is men er zich bovendien maar al te zeer van bewust dat een misstapje de aanleiding kan zijn voor hevige rellen, met alle bloedige gevolgen vandien.

Shabana Azmi houdt zich ondertussen nog staande. Zij zegt het 'walgelijk' te vinden dat zo veel energie wordt verspild aan een zo onschuldige gebeurtenis, maar geeft ook aan dat zij niets wil afdoen aan het gebaar van vriendschap voor de man wiens poster aan de muur van haar meisjeskamer heeft gehangen. Op de vraag of zij haar excuses zal aanbieden, is haar antwoord eenduidig: “Absoluut niet”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden